Orhan Gencebay

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Git ve: kullan, ara
Orhan Gencebay
Gerçek ismi Orhan Kencebay
Doğum tarihi 4 Ağustos 1944
Doğum yeri Türkiye / Samsun
Kökeni Kırım Tatarı
Müzik türü Gencebay Müziği[1][2]
Serbest Türk Müziği[3][4]
Etkilenimler

Arabesk Müzik[5][6]
Türk Halk Müziği
Klasik Türk Müziği
Klasik Batı Müziği
Caz
Yunan Folk Müziği
İspanyol Folk Müziği
Laiko
Progresif Folk
Hint Folk Müziği
Amerikan Folk Müziği
World Füzyon
Uğraş(lar)ı ses sanatçısı

bestekar
şair
söz yazarı
enstrümanist
aranjör
müzik yönetmeni
müzik yapımcısı
aktör
Mesam ve Müyorbir Yönetim Kurulu Üyesi
Popstar Alaturka jürisi
Enstrümanları Bağlama, Divane, Tambur, Yaylı tambur, Ud, Cümbüş, Buzuki, Gitar, Sitar, Piyano, Klavye, Ney, Keman bkz.[7]
Aktif yılları 1960 - Günümüz
Müzik şirketi Columbia (1960-1964)
Türkofon (1964-1967)
İstanbul Plak (1967-1972)
Kervan Plakçılık (1972-günümüz)
Website Resmî Web Sitesi
Önemli enstrümanlar
bağlama, buzuki, divane

Orhan Gencebay (d. 4 Ağustos 1944, Samsun, Türkiye) Türk besteci, ses sanatçısı, şair, enstrümanist, aranjör, müzik yapımcısı, müzik direktörü ve aktördür.
Arabesk müzik olarak adlandırılan, fakat kendisinin bu terimi "yanlıştır ve eksiktir" gerekçesiyle reddedip Serbest Türk Müziği, Özgür Türk Müziği, Serbest Çalışmalar ve Gencebay Müziği gibi kavramlarla adlandırdığı, 1960'larda yayılan Türk Müziği tarzının uretici ve öncülerindendir.

Konu başlıkları

[değiştir] Yaşamı

Müziğe 6 yaşında, Rus konservatuvarı mezunu ve aslen Kırım göçmeni eski bir opera sanatçısı olan klasik batı müzisyeni Emin Tarakçı'dan keman ve mandolin dersleri alarak başladı. 7 yaşında bağlama ve Türk Halk Müziği dersleri almaya başladı. 10 yaşında ilk beste çalışması olan Kara Kaşlı Esmerdi Kim Bilir Kimi Sevdi isimli eseri yaptı. 13 yaşında Türk Sanat Müziği ve tambur eğitimi almaya başladı. Ortaokul ve lise yıllarında Samsun, Edirne ve İstanbul musiki cemiyetlerinde yaylı tambur, THM cemiyetlerinde ise bağlama çaldı. Samsun ve İstanbul'da halk evlerinin kuruculuğunu yaptı. Kendi açtığı müzik dershanelerinde öğretmenlik yaptı.

İlk profosyonel bestesi Ruhumda Titreyen Sonsuz Bir Alevsin'i 14 yaşında yaptı.

16 yaşından itibaren jazz ve rock müziği ile ilgilenmeye başladı, batı nefesli sazlardan oluşan orkestralarda tenor sax çaldı. Istanbul'a gelerek, Türkiye'nin ilk konservatuarı ve eski adı Dârülelhan olan İstanbul Belediye Konservatuvarı'na girdi, bir süre icra heyetinde bulundu.

1964 yılında TRT Ankara Radyosu sınavına girdi ve yüksek başarıyla kazandı. Fakat, sınavda usulsüzlük olduğu gerekçesiyle sınav iptal edilince, müzik çalışmalarına ara vererek askerlik sebebiyle İstanbul'a gitti. Vatani görevini Heybeliada'da bahriyeli olarak sürdürdüğü yıllarda merasim bölüğü bandosunda saksafon çalmaya devam etti.

1966'da TRT İstanbul Radyosu sınavlarına girdi ve iftiharla kazandı. Aynı yıl, Türkiye çapında yapılan bağlama çalma yarışmasında Arif Sağ ve Cinuçen Tanrıkorur ile birlikte derece aldı. TRT İstanbul Radyosu'nda 10 ay bağlama sanatçılığı yaptı. Kurumun müzikal anlayışının ilerlemeye elverişli ve özgür olmadığı gerekçesiyle 1967 yılında kendi isteği ile ayrıldı.[8]

TRT'den ayrıldıktan sonra, Arif Sağ ile birlikte 1966-1968 arası dönemde Muzaffer Akgün, Yıldız Tezcan, Ahmet Sezgin, Şükran Ay, Sabahat Akkiraz, Nuri Sesigüzel gibi birçok sanatçıya bağlama çaldı. Bu dönem içinde Kızılırmak Karakoyun, Ana, Kuyu gibi Türk filmlerinin müzik direktörlüğünü yaptı. İstanbul'daki halk evlerinde Abdullah Nail Bayşu, İsmet Sıral, Burhan Tonguç, Erkin Koray, Ömer Faruk Tekbilek, Vedat Yıldırımbora, Özer Şenay, Neşet Ertaş gibi sanatçılarla sık sık bir araya gelip müzik yaparak gelecekte kendi ortaya koyacağı müziksel sentezin ilk meyvelerini verdi. Ağlıyorum Yana Yana, Gönül bağları, Yıldız Akşamdan Doğarsın, Neredesin Leylâ'm gibi türkü plakları çıkardı. Sevemedim Karagözlüm, Sabır Taşı, Goca Dünya gibi besteleri çeşitli sanatçılar tarafından okunmaya, sanat dünyasında adı besteci ve bağlama virtüözü olarak duyulmaya başlandı.

Türkü plâklarından sonra, 1968 yılında ilk serbest çalışmalar plâğı Sensiz Bahar Geçmiyor/Başa Gelen Çekilirmiş'i çıkardı. Bundan sonra Topkapı Plak ve İstanbul Plak'tan seri olarak plaklar çıkarmaya devam etti. 1969 yılında çıkardığı Bir Teselli Ver/Yorgun Gözler 45'liği ile Türkiye çapında ün yaptı. Bestekâr ve enstrümanist kimliğinin yanı sıra, yorumcu kimliği ile ön plana çıkmaya başladı. Ben Eski Halimle Daha Mesuttum, Hor Görme Garibi, Severek Ayrılalım, Ümit Şarkısı, Sevenler Mesut Olmaz gibi plaklara imza attı.

1971 yılında İstanbul Plak'a ortak oldu. 1972 yılında Yaşar Kekeva ile birlikte Kervan Plak şirketini kurdu, şirketin yöneticisi oldu. Kervan Plak, Türkiye'nin ilk yerli sermayeli plak şirketiydi. Bünyesine Erkin Koray, Ajda Pekkan, Muazzez Abacı, Mustafa Sağyaşar, Ahmet Özhan, Kamuran Akkor, Semiha Yankı, Samime Sanay, Neşe Karaböcek, Bedia Akartürk, Nil Burak, Ziya Taşkent, Semiramis Pekkan, Ferdi Özbeğen gibi starları alan Kervan Plak, dönemin plak piyasasının en güçlü şirketlerinden biri oldu.

Orhan Gencebay, bugüne kadar 36 sinema filminde[9] başrol oynadı, 90'a yakın filmde müzik direktörlüğü yaptı. 1000'den fazla[10] bestesi bulunan Orhan Gencebay, bunların 300'e yakınını kendisi seslendirdi.

Orhan Gencebay'ın yaptığı çalışmalara TRT denetleme kurulunca arabesk dendiyse de, Orhan Gencebay bu değerlendirmeyi "yanlıştır ve eksiktir" diyerek kabul etmedi.[1]

Yasal olarak 67 milyon civarı plak ve kaset tirajı olan Orhan Gencebay'ın, korsan üretimlerin yasal üretimlerden 2 kat fazla olduğu düşünülürse, yasal olmayan üretimlerle birlikte 200 milyon civarı tirajı olduğu tahmin ediliyor. Bu da, dünyanın sayılı tiraj rakamlarındandır.[11]

Beyaz Kelebekler grubunun da eski solisti olan ses sanatçısı Azize Gencebay'dan boşanan Orhan Gencebay'ın Sevim Emre ile 30 yılı aşkın bir süredir resmî birlikteliği devam etmektedir. Oğlu Altan Gencebay halen Kervan Plak prodüktörlüğünü yürütmektedir.

[değiştir] Diskografi

Ana madde: Orhan Gencebay diskografisi
Harika Plakçılık
Kervan Plakçılık

[değiştir] Filmografi

Sinema (Oyuncu)
  • Bir Teselli Ver, 1971
  • Sev Dedi Gözlerim, 1972
  • Ben Doğarken Ölmüşüm, 1973
  • Dertler Benim Olsun, 1974
  • Batsın Bu Dünya, 1975
  • Bir Araya Gelemeyiz, 1975
  • Bıktım Her Gün Ölmekten, 1976
  • Şoför, 1976
  • Hatasız Kul Olmaz, 1977
  • Çilekeş, 1978
  • Derdim Dünyadan Büyük, 1979
  • Aşkı Ben Mi Yarattım, 1980
  • Kır Gönlünün Zincirini, 1980
  • Yarabbim, 1980
  • Vazgeç Gönlüm, 1980
  • Ben Topraktan Bir Canım, 1980
  • Feryada Gücüm Yok, 1981
  • Leyla İle Mecnun, 1982
  • Kördüğüm, 1982
  • Bir Yudum Mutluluk, 1982
  • Zulüm, 1983
  • Kahır, 1983
  • Kaptan, 1984
  • Dil Yarası, 1984
  • Aşkım Günahımdır, 1984
  • Doruk, 1985
  • Cennet Gözlüm, 1987
  • Küçüksün Yavrum, 1988
  • Kan Çiçeği, 1989
  • Seni Arıyorum / Sensiz Yaşıyorum, 1989
  • Utan, 1990
Sinema (Film Müziği)
  • Kızılırmak-Karakoyun, 1967 [12]
  • Kozanoğlu, 1967 [13]
  • Ana, 1967 [14]
  • Kuyu, 1968 [15]
  • Kara Gözlüm, 1970 [16]
Dizi (Oyuncu)
  • Gerçek Bir Masal, 1993
  • Hamuş, 1993
  • Bayan Perşembe, 1993
  • Kızımı Arıyorum, 1993
Tv-Şov
Belgesel

[değiştir] Aldığı ödüller

  • 1968-1972 arası her 45liği için Altın Plak ödülleri
  • 1972 SES dergisi Yılın Sanatçısı ödülü
  • İstanbul Plak tarafından, yüksek tiraj başarısından olayı verilen Altın Taç Ödülü (1970)
  • Tercüman Gazetesi tarafından verilen Yılın Sanatçısı Ödülü (1984)
  • Merhaba Dergisi tarafından verilen Yılın Sanatçısı Ödülü (1984)
  • Ses Dergisi tarafından verilen Yılın Sanatçısı Ödülü (1985)
  • MÜYAP tarafından Dokunma adlı albümünün göstermiş olduğu yüksek satış başarısından dolayı verilen Yüksek Tiraj Ödülü (1990)
  • ABD-Mısır-İsrail’in önde gelen üniversiteleriyle, Hacettepe Üniversitesi’nin ortaklaşa vermiş olduğu Montu Merit Doktorası (Fahri Müzik Doktoru) Ödülü (1990)
  • Mehmetçik Vakfı tarafından verilen Altın Madalya Ödülü (1995)
  • İntermedia Ekonomi Dergisi tarafından verilen EkonomideYılın Yıldızları Ödülü (1998)
  • Kültür Bakanlığı’nca verilen Devlet Sanatçısı unvanı (1998)
  • Cumhurbaşkanlığı tarafından, Türk Milli Eğitimine katkılarından dolayı verilen Onur Ödülü (2000)

[değiştir] Dış bağlantılar

[değiştir] Notlar

↑ Orhan Gencebay, kendi müziği için yapılan "arabesk" tanımlamasını reddetmiş olsa da, bu tanımlamanın yerine önerdiği Gencebay Müziği, Serbest Türk Müziği, Serbest Çalışmalar gibi kavramların literatürdeki yeri müzik otoritelerince hâlâ tartışılmaktadır. Aslında tartışmanın odak noktası arabeskin ne olup olmadığıdır. Gencebay'ın bu konudaki daha fazla görüşü için Kaynakça ve Ek Okumalar incelenebilir.

[değiştir] Ek Okuma

[değiştir] İlgili Maddeler

[değiştir] Ayrıca bakınız

[değiştir] Kaynakça

  1. ^ Akbaş, Zafer (2005-05-18). Şartlarım Oluşmazsa Konser Konusu Kapanır. Sabah. 2007-07-25 tarihinde erişilmiştir. “Ben arabeskçi değilim, Gencebay müziği yapıyorum.”
  2. ^ Ertuğrul, İnci (2005-01-16). Batsın Bu Dünya 70li Yılların Ağıdıdır. Türkiye Gazetesi. 2007-07-25 tarihinde erişilmiştir. “Arabesk değil, Gencebay tarzı.”
  3. ^ Akın, Esra (2003-01-04). Bağlama Küsmesin Baba!. Milliyet. 2007-07-25 tarihinde erişilmiştir. “Benim yaptığım Serbest Türk Müziği çalışmaları.”
  4. ^ Balıkçıoğlu, Tuğba (2004-04-18). Arabesk Deyimi Beni Tanımlamaya Yetmez. Sabah. 2007-07-25 tarihinde erişilmiştir. “Ben serbest Türk müziği çalışmaları yaptım.”
  5. ^ Akpınar, Hakan (2005-04-26). Orhan Baba Efsanesi 2. Tercüman. 2007-07-25 tarihinde erişilmiştir. “Müziğime arabesk denmesi çok saçma.”
  6. ^ Balıkçıoğlu, Tuğba (2004-04-18). Arabesk Deyimi Beni Tanımlamaya Yetmez. Sabah. 2007-07-25 tarihinde erişilmiştir. “Arabesk çok kısıtlayıcı bir deyim, benim anlattığımı da anlatmaya müsait değildir.”
  7. ^ Güler, Soner (2006-10-17). Gencebay'ın İlgilendiği Enstrümanlar. Gencebayforum.Com. 2007-07-25 tarihinde erişilmiştir.
  8. ^ Çıkıt, Feride (Mart 18,2003). Zaman Beni Haklı Çıkardı. Akşam. 2008-12-31 tarihinde erişilmiştir. “TRT'nin ilkeleri çok tutucuydu. Benim ufkum genişti, yapmak istediğim çok şey vardı. Arzularımı gerçekleştirmek ve hayal ettiğim işlere imza atabilmem için özgür olmam gerekirdi. Bu nedenle TRT'den ayrıldım.”
  9. ^ SinemaTürk - Orhan Gencebay. Sinematurk.Com. 2007-07-25 tarihinde erişilmiştir.
  10. ^ Berköz, Elif (Aralık 30,2005). Ne Sazımın Yaşlanmaya Niyeti Var Ne de Benim. Milliyet. 2007-07-25 tarihinde erişilmiştir. “Toplamda 1000'in üzerinde beste yaptım.”
  11. ^ Albümleri en çok satan sanatçılar listesi#50-75 milyon
  12. ^ Sinemoaturk.com - "Kızılırmak-Karakoyun"
  13. ^ Sinematurk.com - "Kozanoğlu"
  14. ^ Sinematurk.com - "Ana"
  15. ^ Sinematurk.com - "Kuyu"
  16. ^ Sinematurk.com - "Kara Gözlüm"


Orhan Gencebay
g • t • d
 Stüdyo albümleri   Musalla Taşı (1969) · Kaderimin Oyunu (1970) · Bir Teselli Ver (1972) · Batsın Bu Dünya (1973) · Hatasız Kul Olmaz (1974) · Sarhoşun Biri (1976) · Benim Dertlerim · (1978)Yarabbim (1979) · Aşkı Ben Yaratmadım (1980) · Ben Topraktan Bir Canım (1980) · Leyla ile Mecnun (1981) · Bir Damla Mutluluk (1982) · Kördüğüm  · (1983)Dil Yarası (1984) · Beni Biraz Anlasaydın (1985) · Cennet Gözlüm (1986) · Akma Gözlerimden (1987) · Emrin Olur (1988) · Ya Evde Yoksan (1989) · Utan - Dokunma (1990) · Hasret Rüzgarı (1991) · Sen de Haklısın (1992) · Hayat Devam Ediyor (1993) · Yalnız Değilsin (1994) · Gönül Dostu  · (1995)Kiralık Dünya (1996) · Orhan Gencebay Klasikleri (1997) · Cevap Ver (1998) · Orhan Gencebay Klasikleri 2 (2001) · İdeal Aşk (2002) · Yürekten Olsun (2004) · Yargısız İnfaz (2006) · Orhan Gencebay Film Müzikleri (2007)
"http://tr.wikipedia.org/wiki/Orhan_Gencebay" adresinden alındı.