Nuri Said Paşa

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Nuri el-Said
Nuri Said Paşa
Irak Başbakanı
Görev süresi
3 Mart 1958 – 18 Mayıs 1958
Hükümdar II. Faysal
Yerine geldiği Abdulvahap Mercan
Yerine gelen Ahmet Muhtar Baban
Görev süresi
4 Ağustos 1954 – 20 Haziran 1957
Hükümdar II. Faysal
Yerine geldiği Arşad el-Ömeri
Yerine gelen Ali Cevdet el-Eyyubi
Görev süresi
15 Eylül 1950 – 12 Temmuz 1952
Hükümdar II. Faysal
Yerine geldiği Tevfik el-Süveydi
Yerine gelen Mustafa el-Ömeri
Görev süresi
6 Ocak 1949 – 10 Aralık 1949
Hükümdar II. Faysal
Yerine geldiği Muzahim el-Paçacı
Yerine gelen Ali Cevdet el-Eyyubi
Görev süresi
21 Kasım 1946 – 29 Mart 1947
Hükümdar II. Faysal
Yerine geldiği Arşad el-Ömeri
Yerine gelen Seyyid Salih Cebr
Görev süresi
10 Ekim 1941 – 4 Haziran 1944
Hükümdar II. Faysal
Yerine geldiği Hamdi el-Paçacı
Yerine gelen Cemil el-Midfai
Görev süresi
25 Aralık 1938 – 31 Mart 1940
Hükümdar Gazi
Yerine geldiği Cemil el-Midfai
Yerine gelen Reşid Ali Geylani
Görev süresi
23 Mart 1930 – 3 Kasım 1932
Hükümdar I. Faysal
Yerine geldiği Naci el-Süveydi
Yerine gelen Naci Şevket
Kişi bilgileri
Doğum 1888
Bağdat
Ölüm 15 Temmuz 1958
Partisi Anayasal Birlik Partisi
Dini Sünni İslam

Nuri Said Paşa (d. 1888 - ö. 15 Temmuz 1958), Uzun yıllar ülke yönetiminde etkili olmuş Iraklı devlet adamı ve subay.

1909'da Osmanlı ordusuna subay olarak katıldı. I. Dünya Savaşı sırasında İngilizlerle yapılan çarpışmalarda görev aldı. İngilizlere tutsak düşmesinin ardından, 1916'da İngiltere'nin desteklediği Arap isyanına önderlik eden Hüseyin bin Ali'nin kuvvetlerine katıldı. Hüseyin'in oğlu Faysal'ın yanında görev alarak Osmanlılara karşı sürdürülen askeri harekata katıldı. Savaş sonunda Faysal'ın Şam'da kurduğu kısa ömürlü Arap devletinin yöneticileri arasında yer aldı. Bu devletin 1920'de Fransızlarca yıkılmasından sonra, Faysal 1921'de İngilizlerin denetimindeki Irak'ta I. Faysal adıyla tahta çıktı. Nuri Said Irak yönetiminde bir dizi etkili görev üstlendi. 1930'da da başbakan oldu. Bu görevi sırasında İngiltere ile, ülkedeki İngiliz nüfuzunun güvence altına almakla birlikte Irak'ın bağımsızlığını da öngören 20 yıllık bir antlaşma imzaladı.

Çeşitli dönemlerde 8 kez başbakanlık yapan (1930-1958) Nuri Said her zaman İngiliz yanlısı politikasını ve Faysal'ın temsil ettiği Haşimi hanedanına olan bağlılığını sürdürdü. II. Dünya Savaşı'nın başlarında İngiltere'yi desteklemek amacıyla Almanya'ya savaş ilan etti ve İtalya ile diplomatik ilişkileri kesti. Bu politikaya karşı çıkan ordudaki etkili subaylar Nisan 1941'de Raşid Ali Geylani önderliğinde bir darbe düzenledi. Nuri Said genç kral II. Faysal'la birlikte yurt dışına kaçtı. İngiltere'nin doğrudan müdahalesiyle Raşid Ali hükümetinin devrilmesinin ardından Irak'a döndü. İngilizlerin desteğiyle 1941-1944 arasında başbakanlığı yeniden üstlendi. Bu dönemde Arap ülkelerinin tek bir devlet altında birleşmesini savundu. Polisi ve basını etkili biçimde kullanarak muhalefeti denetim altında tuttu ve orduya müdahale bulunma fırsatı vermedi.

1955'te ABD'nin desteğiyle imzalanan Bağdat Paktı'nı etkin biçimde destekleyerek Irak'ın Arap ülkeleri arasındaki konumunu güçlendirmeye, böylece halkın desteğini kazanmaya çalıştı. Ama ülkede Batı karşıtı milliyetçi akım giderek güç kazandı. 14 Temmuz 1958'de, Ürdün ile birleşme girişimleri sırasında Abdülkerim Kasım yönetimindeki askeri darbe (1958 Irak Darbesi) monarşiyi yıktı. Said, darbeden bir gün sonra kadın kılığında kaçmaya çalışırken yakalandı, aynı gün vurularak öldürüldü ve defnedildi. Ancak daha sonra kızgın bir kalabalık tarafından cesedi gömüldüğü yerden çıkarıldı, sokaklarda sürüklendikten sonra bir direğe asılarak yakıldı.