Neoliberalizm
Neoliberalizm, 1929 Büyük Bunalımının ardından Keynesyen İktisat Okulunun "Müdahaleci Devlet" anlayışı bütün dünyada önem kazanmaya başlamıştır. Keynezyen iktisat politikiları bütün dünyada 1970'li yılların sonlarına değin uygulanmıştır. Bu politikaların bir sonucu olarak devletin ekonomideki rolü ve işlevleri pek çok ülkede genişlemiştir. Devletin büyümesinin ortaya çıkardığı yeni sorunlar (kronik bütçe açıkları, yüksek vergi yükü, enflasyon vb.) iktisatçıları bir takım yeni çözüm arayışlarına yöneltmiştir. 1960'lı yıllar ve özellikle 1970'li yılların başlarından itibaren klasik liberalizmin temel ilkelerini savunan çağdaş liberal düşünce okulları akademik ve politik çevrelerde seslerini duyurmaya başlamıştır.
[değiştir] Chicago Okulu ve Friedman'ın Liberalizm Anlayışı
Milton Friedman, klasik iktisatçılarda ifadesini bulmuş olan ve enflasyon olayının açıklamasında kullanılan “Miktar Teorisi”ni yeni bir anlayışla formüle etmiş ve parasal olayların enflasyon üzerindeki etkilerine dikkat çekmiştir. Devlet faaliyetlerinin sınırlandırılması, ekonominin doğal işleyişine bırakılması, bireysel ve psikolojik beklentilerin ekonomik hayattaki büyük önemi üzerinde durmuştur. Friedman’ın ekonomik önerilerini şöylece sıralamak mümkündür:
- Devletin ekonomik hayat üzerindeki ayrıntılı müdahaleleri ortadan kaldırılmalıdır.
- Piyasanın işleyişini engelleyen ve yeni girişimlerin kurulması konusunda cesaret kırıcı olan sübvansiyonlara son verilmelidir.
- Enflasyonu kamçılamaktan ve daha önce hiç görülmemiş derecede yüksek bir istikrarsızlık meydana getirmekten başka bir yararı olmayan parasal reformlar, hükümetlerin inisiyatif kullanamayacakları sağlam esaslara bağlanmalıdır.
- Devletin sosyal güvenlik kurumları ve bu amaçla toplanan fonlar, derde derman olmaktan uzaklaşmıştır. Devlet bu işlerle uğraşmamalıdır.
- Destekleme alımlarına son verilmelidir.
- İthal kotaları ve ihracat kısıtlamaları kaldırılmalıdır.
- Genel fiyat ve ücret kontrollerine son verilmelidir.
- Belli işlerin ve mesleklerin ruhsat ile sınırlandırılması uygulamasından vazgeçilmelidir.
- Kamu toplu konut yapımı ve konut yapımını desteklemeye yönelik yardım programları iptal edilmelidir.
- Ulusal parkların, posta taşıma hizmetlerinin ve paralı otoyolların devlet mülkiyetinde olması ve işletilmesi devletçe yapılmamalıdır.
Bunlarla birlikte devletin yapacağı işler de bulunmaktadır:
- Devlet teknik tekelleri engellemeli, ekonomik oyunun kurallarının uygulanmasını sağlamalı ve ihtilaflarda hakemlik yapmalı, rekabeti geliştirmeli, parasal çerçeveyi sağlamalı, kişilerce oluşturulan yardım derneklerine ek yardım vermelidir. [1]
[değiştir] Virginia Okulu ve Buchanan'ın Liberalizm Anlayışı
Bu okulun kurucusu olarak kabul edilen James M. Buchanan'ın 1986 yılında Nobel Ekonomi Ödülünü kazanmasından sonra bu okula mensup iktisatçıların görüşleri akademik ve politik çevrelerde büykü ilgi görmeye başlamıştır. Buchanan'ın gelişimine önemli katkılarda bulunduğu Kamu Tercihi Teorisi kamu sektörünüde karar alma sürecini analiz etmektedir. Kamu tercihi iktisatçılarına göre devlet sürekli bir biçmide büyümekte, bu da ekonomik ve politik yozlaşmaları ve sorunları oluşturmaktadır. Öte yandan devletin büyümesi, vatandaşlarının politik, ekonomik hak ve özgürlüklerini sınırlandırır. Bu nedenden ötürü yurttaşların politik ve ekonomik alandaki hak ve özgürlüklerinin korunması için devletin hem politik hem de ekonomik hak ve yetkilerinin belirlenmesi ve sınırlanması gereklidir. Kamu Tercihi İktisatçıları "Anayasal İktisat" adını verdikleri bir yeni disiplin içerisinde devletin güç ve yetkilerinin çerçevesini çizmeye ve sınırlarını ortaya koymaya çalışmaktadırlar. [2]
[değiştir] Kaynakça
- ^ Milton (1988); “Kapitalizm ve Özgürlük”, Çev: D. Erberk – N. Himmetoğlu, İstanbul, Altın Kitaplar Yayınevi.
- ^ Kamu Tercihi Teorisi ve Anayasal İktisat ile ilgili olarak bkz: James M. Buchanan, The Limits of liberty-Between Anarchy and Leviathan Chicago: University of Chicago Press, 1975; J.M. Buchanan, Freedom in Consitutional Contract-Perspectives of A Political Economist, Texas A-M University Press, 1986; Jb. M. Buchanan, Liberty,Market and State, Political Economy in the 1980's. New York: New York University Press, 1986; J.M. Buchanan, The Economics and the Ethics of Constitutional Order, Ann Arbor; The University of Michigan Press, 1991; J.m. Buchanan, Explorations into Contitutional Economics, College Station, Texas, A-M University Press, 1987; James M. Buchanan and Gordon Tullock, The Calculus of Consent- Logical Foundations of Constitutional Democracy, Ann Arbor; The University of Michigan Press, 1967. Konu ile ilgili olarak Türkçe literatürde şu eserlere bkz: Vural Savaş, Anayasal İktisat, İstanbul: Beta Yayıncılık, 1989; Coşkun Can Aktan, "Virginia Politik İktisat Okulunun Öğretisi: Kamu Tercihi ve Anayasal İktisat", Banka ve Ekonomik Yorumlar Dergisi, Kasım 1991; J.m. Buchanan, Kamu Tercihi ve Anayasal İktisat (Derleyen ve Yay. Haz: Aytaç Eker-Coşkun Can Aktan), Aklıselim Matbaası, 1991
 |
Siyaset ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
 |
Ekonomi veya finans ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
