Muhammed bin Toğaç

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Toğaç
Ebu Bekir Muhammed bin Toğaç
İhşidoğlu Devleti
Hüküm süresi 934-946
Doğum tarihi 882
Ölüm tarihi 946
Hanedan Akşitler
Babası Toğaç

Muhammed bin Toğaç, (Arapça: محمد بن طغج الإخشيد, Muḥammad b. Ṭuġǧ al-Iḫšīd veya tam adı أبو بكر محمد بن طغج الإخشيد‎, Abū Bakr Muḥammad b. Ṭuġǧ al-Iḫšīd) kendisi Fergana'dan gelmiş İhşidi (Farsça: إخشيديو‎, Iḫšīdiyūn) hanedanı kurucusudur. 882 yılında Fergana'da doğmuş ve 946 yılında ölmüştür. 935 - 946 arasında kendi adınının son terimini verdiği hanedanlığı yönetmiştir. Semerkand'ın doğusunda Mug (Mōḡ) Dağı üzerindeki kalede bulunmuş olan Soğdca yazılmış bir belgede "eḵšīd" unvanından söz edilir ki, buda Soğdca alfabe ile (ʾ)xšyδ ve Mani alfabesi ile (ʾ)xšy(y)δo olarak yazılan, onaylanmış bir Soğd dilinde bir yönetici unvanıdır. Sonraları, Doğu Türkistan'da bulunmuş Soğdca yazılı metinlerde de Arapça-Farsça yazılım biçimi bu "eḵšīd" unvanı görülmüştür. 11. yüzyılda Kâşgarlı Mahmud, Özçent'de yerleşik, "اذكش, Edhgiş" "Özçend’de yerleşmiş olan bir Türk oymağı."[1]'dan söz eder. Kendisinin Fergana'dan geldiği bilinen Muhammed bin Toğaç'ın kökeni büyük bir olasılıkla Özçend’de yerleşmiş olan bir Türk "Edhgiş" oymağındandır.


İhşid Fergana'da prenslere verilen unvandır, içlerinden bir tanesi İbn Toghj dedesi Al-Mo'tasım altında görev almıştır. Diğerleri gibi, Bağdat'dan görevlendirilmiş Mısır'dan sorumlu bu subay bağımsız egemenlik kurmuş ve orada kendisi ve onun ardılları bir çeyrek yüzyıl hüküm sürmüştür. Birkaç mücadeleden sonra İbn Raik, İhşidiler ile uzlaşmak mümkün olmuş ve sonra o kuzeyde komutasını korumuştur[2]. Madeni paralar üzerinde onun adı genellikle Muḥammad al-Iḫšīd olarak basılıdır[3].

946 yılında ölümünden sonra taht için küçük olan ardılları yerine hadım Kafur (946-968) bu görevi üstlenmiştir.

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 96.
  2. ^ William Muir, Chapter LXXIII, 295-329 A.H., Al-Muktadir, Al-Kahir, Ar-Radi (İngilizce)
  3. ^ Album, Stephen. A Checklist of Islamic Coins, İkinci Baskı, Ocak 1998, Santa Rosa, California.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]