Muhammed Mazhar İş’an Can-ı Canan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Muhammed Mazhar İş’an Can-ı Canan ( D: 1832, Hindistan - 1883, Medine ) Hint asıllı din adamı, mutasavvıf. Süleymanlı cemaatinin inandığı Silsilei Saadaat'ın ( Büyükler Zinciri ) 31. Halkasıdır. Şeyh Selahaddin İbn-i Mevlana Siracüddin'in bağlı olduğu şeyhtir. Habibullah Cân-ı Cânân'ın (Ahmed Saîd) oğludur. Büyük ba-bası Hafız Ebû Saîd Sâhib'in halifelerindendir. Hicret'in 1248'nci (M.1832) yılında Hindistan'ın (Lekhenva) köyünde doğdu."Mazhâr-ı Muhammed" doğumlarına tarih düşmüştür.

Hayâtı[değiştir | kaynağı değiştir]

Büyük babası Ebû Saîd Müceddidî'den 7 yaşında Tarîkât-ı Aliyye'yi ahzetmiş, 15 yaşında Kur'an-ı Kerîm'i ezberlemiş ve 20 yaşında da Tarîkat-ı Aliyye-i Nakşibendiyye'den icâzet almıştır. Büyük babasının da sohbetlerinde bulunarak (Kaadiriyye, Sühreverdiyye, Çeştiyye ve Kübreviyye) tarîkatlarından da icâzet almıştı. Sarf ve Nahvi, Mevlana Habîbullah'tan, Hadîs, Tefsir, Usûl, Mektûbât ve Risâle-i Kuşeyriye gibi kıymetli ilim ve kitapları Büyük Babasından okudu.Babasının Farsça yazdığı (Enhâr-ı Erbaa) isimli kıymetli eseri, Arapça'ya tercüme etti.Harameyni'ş-Şerifeyn'i ziyaret etme arzusu çoğaldığı için, Hicret'in 1256 'ncı (M. 1840) yılından önce Mekke-i Mükerreme ve Hac'dan sonra da Medine-i Münevvere'ye giderek birçok inâyet ve kerâmetlere mazhar olarak Dehlî'ye geri döndü. Bir müddet Dehli'de ikaamet etikten sonra bütün âile efradı ile beraber Mekke-i Mükerreme'ye gitti. Bazen Mekke-i Mükerreme Bazen Medîne-i Münevvere ve bazen de Tâif'te otururlardı.

Çalışmaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Babası Medine'de irtihal ettikten sonra da Hindistan'a dönmeyerek Mekke'de irşada devam etti. Ramazan-ı Şerif'te, Buhârî-i Şerifi okumak, teravihlerde her gece üç cüz Kur'an-ı Kerîm tilâvet etmek sûretiyle on gecede bir hatim indirmek, Muharrem'in 10'uncu günü Müslîm'i hatmetmek, yine Muharrem'in 10'u ile Pazartesi, Perşembe ve her ayın 13, 14, 15'inci günlerinde oruç tutmak, her gün öğleden sonra tefsîr-i şerîf, hadîs-i şerîf ve Mektûbât-ı İmam-ı Rabbanî'yi okutmak gibi âdetleri vardı. Zâhirî ve bâtınî ilimlerde mükemmel idi. Pederleri müridlere teveccüh işini ona havale ederdi. Nice Hak yolunu isteyen insanlar, kıymetli sohbetleriyle müşerref olur ve hidayet bulurlardı.İmamı Rabbani'nin iki ciltlik Mektûbât-ı Kudsiyye kitabını tercüme eden Muhammed Murad Kazânî, Şeyh Mazhar-ı Îşân Can-ı Cânân'ın halifelerindendi. Muhammed Murad Kazânî aynı zamanda aslı farsça olan Reşahat kitabını da kenarlarına arapça zeyller yaparak arapçaya tercüme etmiştir ki, bu haliyle Reşahat kitabı çok daha kıymetli bir eser haline gelmiştir.

Ehlince malumdur ki, Reşahat kitabı Silsile-i Sâdât-ı Nakşıbendiye'yi Hâce Ubeydullah Ahrar Hazretlerine kadar anlatmıştır. Zira Reşahat kitâbının müellifi Şeyh Ali Hirevî, Ubeydullah Ahrar Hazretlerinin halifele-rindendir. Ubeydullah Ahrar Hazretlerinden sonra gelen Muhammed Zâhid Bedahşî Hazretlerinden itibaren Muhammed Mazhar (Mazhar Îşân) Hazretlerine kadar olan kısmı da işte bu arapça Reşahat kitabının zeylinde buluyoruz. Bu Zeyl, bilhassa Abdullah Dehlevi Hazretlerinden sonra gelen silsilenin mühim kaynaklarından biridir.

Şeyh Mazahar-ı Îşân Cân-ı Cânân Hicret'in 1301 (M.1883) yılında vefat etti.

Nakşibendiye-Süleymân’îyye Silsile-î Saâdatı / Silsile-î Zehebi / Altun Silsilesi'ndeki yeri[değiştir | kaynağı değiştir]

#T/G/MS #K/H #S Adı Mezarı Doğum Tarihi Vefât Tarihi
1 1 1 Seyyîdina Hazreti Muhammad, Son peygamber (SAV) Medine, Suudi Arabistan Mon 12 Rebiülevvel

(570/571 CE)

12 Rebiülevvel 11 AH

(5/6 Haziran 632 CE)

2 2 2 Seyyîdina Ebû Bekr-î Sıddık Medine, Suudi Arabistan 22 Cemaziyelahir 13 AH

(22 Ağustos 634 C.E)

3 3 3 Seyyîdina Salmân-ı Fârisî Medain, Irak 10 Receb 33 AH

(4/5 Şubat 654 C.E)

4 4 4 Imām Kâsım bin Muhammed bin Ebû Bekr
(Ebu Bekr-i Sıddık'ın oğlunun oğlu.)
Medine, Suudi Arabistan 23 Şaban 24 AH

(22/23 Haziran 645 C.E)

24 Cemaziyelahir 101/106/107 AH
5 5 5 İmâm Câ'fer-i Sıddık
(Ebu Bekr-i Sıddık'ın büyük kız-torunun oğlu.)
Medine, Suudi Arabistan 8 Ramazan 80 AH

(5/6 Kasım 699 C.E)

15 Receb 148 AH

(6/7 Eylûl 765 C.E)

6 6 6 Hâce Bayazid-î Bestami Bistam, Semnan Eyaleti, Iran 186 AH

(804 C.E)

15 Şaban 261 AH

(24/25 Mayıs 875 C.E)

7 7 7 Hâce Ebû’l Hasan Kharakânî Kharakân, Bistam, Semnan Eyaleti, Iran 352 AH

(963 C.E)

10 Muharrem 425 AH

(5/6 Aralık 1033 C.E)

8 - - Hâce Ebû’l Kâsım Gürganî

(Sadece Tahiri/Gafori ve Mûceddidîyye-Siracîyye Silsilesi)

Gürgan, Iran 23 Safer 450 AH

(19/20 Nisan 1058 C.E)

9 8 8 Hâce Ebû Ali Farmadî Tus, Horasan, İran. 434 AH

(1042/1043 C.E)

4 Rebiülevvel 477 or 511 AH

(10 Temmuz 1084 / 6 Temmuz 1117)

10 9 9 Hâce Ebû Yakûb Yusuf Hamadānī Merv, Türkmenistan 440 AH

(1048/1049 C.E)

Receb 535 AH

(Şubat/Mart 1141 C.E)

- - / 10 - Ebû’l Abbas, el-Khidr (Sadece Hakkani Silsilesi)
11 10/11 10 Hâce Abdul Khalik Ghujdevanî Ghajdawan, Bukhara, Özbekistan 22 Şaban 435 AH

(24/25 Mart 1044 C.E)

12 Rebiülevvel 575 AH

(17/18 Ağustos 1179 C.E)

12 11/12 11 Hâce Arif Reogari Reogar, Bukhara, Özbekistan 27 Receb 551 AH

(15 Eylûl 1156 C.E)

1 Şevval 616 AH

(10/11 Aralık 1219 C.E.)

13 12/13 12 Hâce Mahmûd İncir Fag’nevi Bukhara, Özbekistan 18 Şevval 628 AH

(18/19 Ağustos 1231 C.E)

17 Rebiülevvel 717 AH

(29/30 Mayıs 1317 C.E)

14 13/14 13 Hâce Azîzan Ali Râmitenî Harezm, Özbekistan 591 AH

(1194 C.E)

27 Ramazan 715 or 721 AH

(25/26 Aralık 1315 or 20/21 October 1321)

15 14/15 14 Hâce Muhammad Baba Samasî Samaas, Bukhara, Özbekistan 25 Receb 591 AH

(5/6 Temmuz 1195 C.E)

10 Cemaziyelahir 755 AH

(2/3 Temmuz 1354 C.E)

16 15/16 15 Hâce Seyyid Amir Kulal Saukhaar, Bukhara, Özbekistan 676 AH

(1277/1278 C.E)

Wed 2 Cemaziyelahir 772 AH

(21/22 Aralık 1370 C.E)

17 16/17 16 Hâce Muhammad Bâha'ûddin Nakşbend Bukharî Kasr-ı Arifan, Bukhara, Özbekistan 4 Muharrem 718 AH[1]

(8/9 Mart 1318 C.E)

3 Rebiülevvel 791 AH

(2/3 Mart 1389 C.E)

18 17/18 17 Hâce Ala'uddin Attar Bukharî
(Muhammad Baha'uddin Nakşibend'in dâmadı)
Jafaaniyan, Maveraünnehir (Özbekistan) Wed 20 Receb 804 AH

(23 Şubat 1402 C.E)

19 18/19 18 Hâce Yakûb Çerkhî Gülistan, Duşanbe, Tacikistan 762 AH

(1360/1361 C.E)

5 Safer 851 AH

(21/22 Nisan 1447 C.E)

20 19/20 19 Hâce Ubeydullah Ahrar Semerkand, Özbekistan Ramazan 806 AH

(Mart/Nisan 1404 C.E)

29 Rebiülevvel 895 AH

(19/20 Şubat 1490 C.E)

21 20/21 20 Hâce Muhammad Zahid Vakhşi Belh, Belh ilçesi, Belh Vilayeti, Afganistan 14 Şevval 852 AH

(11/12 Aralık 1448 C.E)

1 Rebiülevvel 936 AH

(3/4 Kasım 1529 C.E)

22 21/22 21 Hâce Derviş Muhammad
(Hâce Muhammad Zahid Vakşhi'nin kızkardeşinin oğlu)
Asqarar, Özbekistan 16 Şevval 846 AH

(17/18 Şubat 1443 C.E)

19 Muharrem 970 AH

(18/19 Eylûl 1562 C.E)

23 22/23 22 Hâce Muhammad Amkanaki
(Hâce Derviş Muhammad'in oğlu)
Amkana, Bukhara, Özbekistan 918 AH

(1512/1513 C.E)

22 Şaban 1008 AH

(8/9 Mart 1600 C.E)

24 23/24 23 Hâce Muhammad Bâkî Billah Berang Delhi, India 5 Zilhicce 971 or 972 AH

(14 Temmuz 1564 / 3 Temmuz 1565)

25 Cemaziyelahir 1012 AH

(29/30 Kasım 1603 C.E)

25 24/25 24 Şeyh Ahmed el-Farakî el-Sirhindî, İmâm Rabbânî Sirhind-Fategarh, India 14 Şevval 971 AH

(25/26 Mayıs 1564 C.E)

28 Safer 1034 AH

(9/10 Aralık 1624 C.E)

26 25/26 25 İmâm Hâce Muhammad Masum
(Farukî, İmâm Rabbânî'nin üçüncü oğlu)
Sirhind-Fategarh, India 1007 AH

(1598/1599 C.E)

9 Rebiülevvel 1099 AH

(13/14 Ocak 1688 C.E)

27 26/27 26 Hâce Muhammad Saifuddin
(Farukî, Muhammad Masum Farukî'nin oğlu)
Sirhind-Fategarh, India 1049 AH

(1639/1640 C.E)

19 or 26 Cemaziyelevvel 1096 AH (Nisan 1685 C.E)
28 - / - - Hâfız Muhammad Mûhsin Dehlevî

(Sadece Tahiri/Gafori ve Mûceddidîyye-Siracîyye Silsilesi)

Delhi, India
29 27/28 27 Seyyid Nûr Muhammad Badayuni Delhi, India 11 Zilkade 1135AH

(12/13 Ağustos 1723 C.E)

30 28/29 28 Şehîd Mirza Mazhar Can-ı Cânân , nâm-ı diğer Şems-ud-Dīn Habīb Allāh Delhi, India 11 Ramazan 1111 AH

(2/3 Mart 1700 C.E)

10 Muharrem 1195 AH

(Cuma, 5 Ocak 1781 C.E)

31 29/30 29 Hâce Abdullah Dehlevî, nâm-ı diğer Şâh Ghulam Ali Dehlevî (Bu noktadan sonra farklı Silsileler mevcuttur. Silsilelerde dallanma ve budaklanmalar başlamaktadır.) Delhi, India 1156 AH[2]

(1743 C.E)

22 Safer 1240 AH

(15/16 Ekim 1824 C.E)

32 - / - 30 Hâfız Ebû Saîd Farukî Mûceddidî (Sadece Tahiri/Gafori/Mûceddidîyye-Siracîyye ve Süleymân’îyye Silsileleri) Delhi, India 2 Zilkade 1196 AH

(9/10 Ekim 1782 C.E)

1 Şevval 1250 AH

(30/31 Ocak 1835 C.E)

33 - / - 31 Hâce Şâh Ahmed Saîd Farukî Mûceddidî nâm-ı diğer Habibullah Can-ı Cânân (Hâfız Ebû Saîd Farukî’nin oğlu) (Tâhirî/Gaforî/Mûceddidîyye-Siracîyye ve Süleymân’îyye Silsileleri) Medine, Suudi Arabistan 2 Rebiülevvel 1277 AH

(18/19 Eylûl 1860 C.E)

- / - / - - / - 32 Hazret Muhammed Mazhar İş’an Can-ı Cânân
(Hâfız Ebû Saîd Sâhib'in torunu ve Habibullah Cân-ı Cânân Ahmed Saîd Sahib'in oğlu); (Sadece Süleymân’îyye Silsilesi.)

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]