Mona Lisa

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Mona Lisa
İtalyanca: La Gioconda
Fransızca: La Joconde
Sanatçı Leonardo da Vinci
Yıl 1503-1507 / 1519
Tür Yağlıboya
Boyutlar 77 cm × 53 cm (30 in × 21 in)
Konum Louvre Müzesi

Mona Lisa (La Gioconda veya La Joconde olarak da bilinir) İtalya, Floransa'daki Rönesans sırasında Leonardo da Vinci tarafından kavak bir pano üzerine resmedilmiş 16. yüzyıl yağlıboya portresidir. Çalışma halen Fransız Hükümeti tarafından özümsenmektedir ve Paris'teki Louvre Müzesi'nde Francesco del Giocondo'nun karısı, Lisa Gherardini Portresi başlığı altında sergilenmektedir. Tabloda oturmuş bir bayan resmedilmiştir, bayanın yüzünün kime ait olduğu hala gizemini korumaktadır.[1] Yüz ifadesindeki belirsizlik, kompozisyonundaki anıtsallık, atmosferdeki ilginçlikler, tablo hakkındaki çalışmaları devam ettirmektedir.[2] Bu tablo, geniş ölçüde tanındı; karikatürleri yapıldı, araştırıldı ve Louvre Müzesi'nin en önemli eserlerinden olarak düşünüldü.[3][4]

Geçmişi[değiştir | kaynağı değiştir]

Leonardo da Vinci, bu tabloya 1503 veya 1504 tarihinde, İtalya'nın Floransa kentinde başladı.[5] Da Vinci'nin çağdaşı, sanat tarihçisi Giorgio Vasari, "... Tablo üzerinde dört yıl oyalandı ve tabloyu bitirmedi..." demiştir.[6] Bu, Leonardo için alışagelmiş bir davranıştı ve hiçbir çalışmayı tamamen bitiremediği düşüncesi üzerine pişman olmuştu.[3] Sonra, Fransa'ya yolculuğun ardından 3 yıl süreyle tablo üzerine devam etmeyi tekrar düşündü ve bunu gerçekleştirdi.[7] Da Vinci Fransa'ya gitmişti ve tablo üzerine çalışmalar devam ediyordu, Kral I. François tarafından, yakınındaki kaleye davet edildi. Bu, Leonardo'nun mirasçılarından olacak asistanı Salai ile doğrudan ilgiliydi, sonra dönemin kralı, tabloyu 4.000 écus ile satın aldı ve Fontainebleau Sarayı'nda XIV. Louis himayesinde asıldı. Daha sonra tablo, Versay Sarayı'na taşınacaktı. Fransız İhtilali'nin ardından, tablo Louvre Sarayı'na taşındı. Napolyon Bonapart tarafından Tuileries sarayı'na taşınsa da, daha sonra tekrar Louvre Sarayı'na döndü. 1870 - 1871 aralığında gerçekleşen Fransa-Prusya Savaşı sırasında tablo, Fransızların askeri bölgesi "Brest Arsenal"e taşındı.[8]

Tablodaki manzara ve model ile ilgili birçok spekülasyon çıktı. Örneğin, da Vinci'nin modeli güzel yanlarıyla resmettiği düşüncesi vardı, tablonun 21. Yüzyıl standartlarında olduğu da düşünülmüştür.[9] Doğulu bazı sanat tarihçileri, örneğin Yukio Yashiro, tablodaki manzaranın Çin'li sanatçıların eserlerinden etkilendiğini öne sürmüştür ama kanıtlarının yetersizliğinden dolayı birçok itiraz çıkmıştır.[10] Mona Lisa tablosu, 19. Yüzyıla değin gizemi hakkında düşünce oluşmamıştı, henüz kavranmakta olan Sembolizm akımı sayesinde, tabloda var olduğu düşünülen simgeler için birçok düşünce çıkmıştır. Eleştirmen Walter Pater, 1867 yılında tablo üzerine, kadınlıkla ilgili gizli semboller içerdiğini belirtmiştir.[11]

Konusu[değiştir | kaynağı değiştir]

Mona Lisa, Lisa del Giocondo ile adlandırılmıştır;[12] Gherardini Ailesi'ne mensup birisiydi ve tüccar Francesco del Giocondo'nun eşiydi. Bayan Giocondo'nun ikinci oğlu Andrea'nın doğumu anısına tablonun yapıldığı tahmin edilmektedir.[13] Tabloda oturan bayanın kimliği, 2005 yılında, Heidelberg Üniversitesi'nin kütüphanesinde bulunan Agostino Vespucci'ye ait bir not ile tespit edilmiştir.[14] Fakat başka uzmanlar tarafından, tablodaki kadın için üç farklı şahsiyet de öne sürülmüştür.[15][16] Da Vinci'nin annesi Caterina Buti del Vacca de öne sürüldüyse de, çoğu uzman tarafından düşük ihtimal olarak değerlendirilmiştir.[17] Milan düşesi Isabella of Aragon,[18] Cecilia Gallerani,[19] düşes Costanza d'Avalos (La Gioconda olduğu söylenir)[20] öne sürülen diğer şahsiyetlerdendir. Tablodaki kadının da Vinci tarafından adlandırıldığı da öne sürülmüştür.[17]

Öne sürülen bu karakterler, Giorgio Vasari'nin yazdığı Leonardo da Vinci'nin biyografisindeki tariflerine göre tahmin edilmiştir. Vassari'nin yazdığı biyografide "Leonardo resmetmeyi üstlendi, tüccar Francesco del Giocondo için, onun eşi..."[6] cümlesine dayanılmaktadır (İtalyanca: Prese Lionardo a fare per Francesco del Giocondo il ritratto di mona Lisa sua moglie). Da Vinci'nin ölümünün ardından, tablo asistanı Salai'ye geçti ve özel yazılarında tablodan la Gioconda olarak bahsetti.

Estetik[değiştir | kaynağı değiştir]

Da Vinci, tablo için ilk başta piramit tasarımı kullandı, basitçe kadın bir piramitten oluşacaktı. Tablodaki bayanın kıvrılmış elleri piramidin köşesi idi. Göğüsü, boynu ve yüzü ellerine göre çok daha parıltılıdır. Işık, aslında çizimin altında geometrik çizimin yattığı göstermektedir. Aslında da Vinci, tabloda oturmakta olan normal bir bayanı resmetmiştir: fakat o zamanlarda oturmuş bir bayanın resmi yaygın değildi. Açıkçası, oturan bayanın gözlemci ile arasındaki mesafeyi göstermiştir. Kol dayama yerleri, gözlemci ile oturan bayanı ayıran bir sınırdır.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Philip Cohen, Mona Lisa hakkındaki makalesi (18 Mayıs 2011'de alınmıştır)
  2. ^ Louvre Müzesi, Lisa Gherardini tanıtım yazısı (18 Mayıs 2011'de alınmıştır)
  3. ^ a b Henry Thomas ve Dana Lee Thomas, Büyük Ressamların Yaşan Biyografileri kitabı, s.49 - 50 (1959)
  4. ^ Alan Riding, 6 Nisan 2005 tarihli Louvre Müzesi'nde Mona Lisa İçin Yeni Salon haber yazısı, (18 Mayıs 2011'de alınmıştır)
  5. ^ Merry E. Wiesner-Hanks ve Merry E. Wiesner, 1350 - 1600 Çağına Yolculuk kitabı, Oxfor Üniversitesi, s. 26 - ISBN 0195176723 (2005)
  6. ^ a b Kenneth Clark (Mart 1973), "Mona Lisa", The Burlington Magazine - ISSN 00076287 - JSTOR 877242
  7. ^ Bob Chaundy, 29 Eylül 2006 tarihli Haftanın Yüz İfadeleri, BBC (18 Mayıs 2011'de alınmıştır)
  8. ^ Monica Bohm-Duchen, Şaheserin Özel Hayatı kitabı (2001), Kaliforniya Üniversitesi, s.53 - ISBN 9780520233782 (19 Mayıs 2011'de alınmıştır)
  9. ^ Earls Irene, Rönesans Artistleri kitabı (2004), s.113 - ISBN 0313319375
  10. ^ Heliana Angotti Salgueiro, Paisaje y arte kitabı (2000), s.74 - ISBN 8590143015
  11. ^ Walter Pater ve Matt Beaumont, Rönesans Tarihi Üzerine Çalışmalar kitabı, Oxford Üniversitesi, s.XVI - ISBN 0199535078
  12. ^ http://today.msnbc.msn.com/id/22652514 Alman uzmanların araştırma neticesi] (14 Haziran 2008), (19 Mayıs 2011'de alınmıştır)
  13. ^ France Farago, Sanat kitabı (1999), s.123 - ISBN 9789758717255
  14. ^ Mona Lisa-Heidelberg Üniversitesi'nin onayı (19 Mayıs 2011'de alınmıştır)
  15. ^ Raymond S. Stites, Mona Lisa-Mona Bella (Ocak 1936) - JSTOR 771197
  16. ^ Edmund Wattis, Littlefield kitabı (1914), s.525
  17. ^ a b Sigmund Freud, Mona Lisa'nın Gizemi makalesi (28 Mart 2002), The Guardian gazetesi (20 Mayıs 2011'de alınmıştır)
  18. ^ Penelope Debelle, Gülümsemenin Ardındaki Sır makalesi (25 Haziran 2004), The Age (20 Mayıs 2011'de alınmıştır)
  19. ^ Bruce Johnston, Mona Lisa Bilmecesi Çözüldü: O beş çocuk annesiydi makalesi (8 Ocak 2004), The Daily Telegraph gazetesi (20 Mayıs 2011'de alınmıştır)
  20. ^ Wilson (2000), s.364 - 366