Mihail Lomonosov

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Mihail Vasilyeviç Lomonosov
Lomonosov (3).jpg
Lomonosov'un bilinmeyen bir ressam tarafından yapılmış yağlıboya resmi
Doğum 19 Kasım 1711
Mişaninskaya köyü, Arhangelogorod Guberniyası, Rusya Çarlığı
Ölüm 15 Nisan 1765 (53 yaşında)
Sankt Petersburg, Rusya İmparatorluğu
Vatandaşlığı Rusya İmparatorluğu
Milliyeti Rus
Lomonosov doğduğunda Rusya'yı tarihinin en büyük devlet başkanlarından olan I. Petro yönetmektedir
Kratkiy Rossiyskiy letopisec s rodosloviem kitabından iki sayfa
Rossiyskaya grammatika'nın Almanca baskısı (Sankt Petersburg, 1764)
Lomonosov'un adını taşıyan
doğa objeleri
 
Lomonosov'un adını taşıyan
yerleşim birimleri ve kentsel alanlar
Lomonosov'un şehir kapısı, Rusya Federasyonu
Lomonosov'un şehir kapısı, Rusya Federasyonu
Lomonosov Caddesi, Moskova
Lomonosov Caddesi, Moskova
Lomonosov Sokağı, Sankt Petersburg
Lomonosov Sokağı, Sankt Petersburg
Lomonosov Meydanı, Sankt Petersburg
Lomonosov Meydanı, Sankt Petersburg
Lomonosov Köprüsü, Sankt Petersburg
Lomonosov Köprüsü, Sankt Petersburg
Lomonosovskaya metro istasyonu içi, Sankt Petersburg
Lomonosovskaya metro istasyonu içi, Sankt Petersburg
Lomonosov Sokağı, Arhangelsk
Lomonosov Sokağı, Arhangelsk
 
Lomonosov'un adını taşıyan
eğitim ve kültür kurumları
 
Lomonosov hatırasına
basılan madeni paralar
100 Ruble, altın, «Aydınlanma Çağı 18. Yüzyıl ve M. V. Lomonosov», Rusya Federasyonu, 1992
100 Ruble, altın, «Aydınlanma Çağı 18. Yüzyıl ve M. V. Lomonosov», Rusya Federasyonu, 1992
3 Ruble, gümüş, «M. V. Lomonosov Moskova Devlet Üniversitesi'nin 250 Yılı», Rusya Federasyonu, 2005
3 Ruble, gümüş, «M. V. Lomonosov Moskova Devlet Üniversitesi'nin 250 Yılı», Rusya Federasyonu, 2005
2 Ruble, gümüş, «M. V. Lomonosov'un Doğumunun 300 yılı», Rusya Federasyonu, 2011
2 Ruble, gümüş, «M. V. Lomonosov'un Doğumunun 300 yılı», Rusya Federasyonu, 2011
 


Lomonosov hatırasına
basılan posta pulları
 

Mihail (Mihaylo) Vasilyeviç Lomonosov (Rusça: «Михаи́л (Миха́йло) Васи́льевич Ломоно́сов») (1711-1765), dünya çapında ünlü Rusyalı bilim adamı, Rusya'nın yetiştirdiği en büyük bilim adamlarından biri. Ansiklopedist, doğa bilimci, fizikçi ve kimyacıdır. Bir disiplin olarak fiziksel kimyayı bugünküne çok yakın bir biçimde tanımlayan ilk kimyacı sıfatıyla tarihe geçmiş ve gelecekte bu alanda yapılması gereken çalışmaların geniş bir programını hazırlamıştır. Moskova Devlet Üniversitesi'nin kurulması projesi de Lomonosov'un eseridir ve 1755 yılında açılan okula yaklaşık 200 sene sonra (1940 yılında) Lomonosov'un adı verilmiştir. Venüs gezegeninin bir atmosferinin olduğunu ilk kez olarak (1761 yılında) iddia etmiştir.

Dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Lomonosov'un dönemi Rusya tarihinin büyük değişimlerle zengin önemli bir evresidir. Rusya Çarlığı'nın son çarı I. Petro reformlarını büyük ölçüde sonlandırmış ve devletini Avrupa'nın en büyükleri sırasına sokacak kesin hamleyi yapmıştır. Nitekim 1721 yılında Rusya'yı imparatorluk ve kendisini imparator ilan edecektir. Bundan bir süre önce, 1709 yılında İsveçlilerin tarihteki en büyük yenilgiyi aldığı ve İsveç kralı Demirbaş Şarl'ın Osmanlı'ya sığınmak zorunda kaldığı Poltava Savaşı'nda Rusya önemli bir zafer kazanmıştır. 1711 yılında Osmanlı Devleti ile imzalanan Prut Antlaşması Rusya'yı belki kaderini sonsuza kadar değiştirecek bir hezimetten kurtarmıştır.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

19 Kasım 1711'de Rusya Çarlığı'nın Arhangelogorod Guberniyası'na bağlı Mişaninskaya köyünde doğdu.

Bilimsel çalışmaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Tarih çalışmaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Lomonosov 18. yüzyılda Rus tarih biliminde etkin Liberal-Asilzade Akımı'na mensuptur. Halk kütlelerinin tarihte belirli bir ölçüde rol oynadığını kabul etmekle beraber, tarihî şahsiyetlerin rolünün belirleyici olduğuna inanmıştır. Rusların İskandinav kökenli olduğunu iddia eden Norman Teorisi'ni inkâr etmiştir. Sarmatizm (Sarmat Teorisi) yanlısıdır. Rusların etnik kökeninin Slavlarla Fin-Ugorların (Lomonosov bunlara «Çudi» der) karışımı olduğuna inanmaktadır.
Kratkiy Rossiyskiy letopisec s rodosloviem (Soyağaçlı Kısa Rusya Vakayinamesi, Sankt Petersburg, 1760)[1] adlı eserinde Lomonosov Rusya'nın 862-1725 yılları arasındaki tarihinin en önemli olaylarına kısaca yer vermiştir. Büyük ilgi gören bu çalışma Lomonosov henüz hayattayken Almancaya, yazarının ölümünden 2 yıl sonra da İngilizceye çevrilmiştir.
Lomonosov'un tarih alanındaki en önemli eseri Drevnyaya Rossiyskaya istoriya (Eski Rusya Tarihi, Sankt Petersburg, 1766)[2] adlı çalışmadır. Bu çalışmasında Lomonosov Rusya tarihini Roma İmparatorluğu tarihiyle kıyaslar ve Antik Çağ'ın inançlarıyla Doğu Slavların inançları arasında pek çok ortak nokta tespit eder.

Dil Bilimi Çalışmaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Lomonosov'un en önemli dil bilimi çalışması Rossiyskaya grammatika (Rusya Grameri) Rusçanın grameri üzerine bu dildeki ilk basılı bilimsel eserdir. Eser 1755 yılında tamamlanmış, 1757 yılında Sankt Petersburg'da ilk baskısı yapılmış ve yaklaşık 30 senede 4 kere daha basılmıştır. Lomonosov bu çalışmasında Rusçanın birtakım gramer normlarından bahsetmiş, sözcük türü kavramını açıklığa kavuşturmuş, sözcüklerin imla ve telaffuz kurallarına değinmiştir. Sözcüklerin telaffuzundan bahsederken Lomonosov Moskova konuşmasını ölçüt kabul etmiştir.[3]
Rassujdenie o polze knig cerkovnıh v rossiyskom yazıke (Rusçada Kilise Kitaplarının Önemi Üzerine) adlı çalışmasında da Lomonosov Üç Stil Teorisi'ni kullanarak Rusçanın stilistik sistemini yapmıştır.

Hatırası[değiştir | kaynağı değiştir]

Doğa objeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Mihail Lomonosov'un adını taşıyan doğa objeleri şunlardır:

Yerleşim birimleri ve kentsel alanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusya'da Lomonosov kenti ve Lomonosovo köyü bulunur. Yine Rusya'nın Moskova, Arhangelsk, Saratov kentlerinde Lomonosov'un adını taşıyan birer cadde, Sankt Petersburg ve Severodvinsk kentlerinde ise birer meydan vardır.
Ukrayna'nın Konstantinovka kentinde de Lomonosov Caddesi vardır.
Şu kentlerde birer Lomonosov Sokağı bulunur:

  • Rusya kentleri:
Almetevsk, Arsenyev, Barnaul, Berezniki, Biysk, Blagoveşçensk, Çerepovets, Engels, Gusev, İjevsk, İrkutsk, Jukovski, Kem, Kineşma, Kirov, Kolçugino, Koryajma, Krasnodar, Krasnoyarsk, Kursk, Lipetsk, Murmansk, Nijniy Novgorod, Novorossisk, Novosibirsk, Oryol, Ramenskoye, Sankt Petersburg, Saransk, Severodvinsk, Smolensk, Soçi, Stavropol, Şadrinsk, Şenkursk, Taganrog, Veliki Novgorod, Velsk, Vladimir, Volgograd, Vorkuta, Voronej, Yekaterinburg
Kiev, Harkov, Simferopol, Lugansk, Donetsk, Vinnitsya
Tallinn
Riga
Kişinev
Dubossarı

Sankt Petersburg'daki bir metro istasyonu da Lomonosovskaya adını taşımaktadır.

Eğitim ve kültür kurumları[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusya'da ve Rusya dışında birtakım eğitim ve kültür kurumları Mihail Lomonosov'un adını taşımaktadır:

Hatıra eşyaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Diğerleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]