Melik Gazi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Kayseri'deki Melik Gazi türbesi

Melik Emir Gazi ya da Emir Gazi ya da Melik Gazi (ö. 1134), Danişmendliler'in üçüncü hükümdarıdır.

Haçlı seferlerindeki mücadelesi ile tanınan Danişmend Beyi Gümüştekin Gazi’nin büyük oğludur. Onun devrinde Danişmendliler Anadolu’nun en güçlü devleti haline geldi.[1] Onun ölümünden sonra Danişmendliler gerilemeye başlamış ve doğan boşluğu Anadolu Selçukluları doldurmuştur.[2]

Saltanatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Gümüştekin Gazi hayatını kaybettiğinde beylik ikiye ayrılmıştı. Emir Gazi Sivas ve çevresindeki toprakların, kardeşi Sungur ise beyliğin Malatya ve Suriye topraklarının yöneticisi idi. Sungur’un elindeki topraklar 1106’da Anadolu Selçuklu hükümdarı I. Kılıçarslan tarafından ele geçirildi. Bütün kardeşlerini öldürterek Danişmend Beyliği’inde iktidarı elinde toplayan Emir Gazi, 1134 yılında Sivas’ta ölünceye kadar beyliği yönetti.[2]

Kızını I. Kılıçarslan’ın oğlu Mesud ile evlendirdi. 1107’de I.Kılıçarslan’ın ölümü üzerine başlayan saltanat savaşında Mesud’u destekledi. Mesud, 1116’da iktidarı ele geçirebildi. Emir Gazi, bu sayede siyasi gücünü arttırdı.

I.Kılıçarslan’ın ölümünden sonra dul eşi Ayşe Hatun ile evlenen Artuk Belek, Malatya’ya hakim olmuştu. 1124 yılında Belek Gazi’nin ölümü üzerine aylar süren bir kuşatmadan sonra Emir Gazi Malatya’yı Ayşe Hatun ve oğlu Tuğrul Arslan’dan teslim aldı (10 Aralık 1124).

Damadı Mesud’u, kardeşi Melik Arab ile mücadelesinde destekledi; Kayseri ve Ankara’yı ele geçirdi. 1129’da Çankırı, Kastamonu ve Karadeniz sahillerini de kontrol altına aldı.

Vaktiyle babasının esir ettiği Antakya Haçlı prensi I. Boemondo’nun oğlu II. Boemondo’nun Anavarza Kalesi’ni işgali nedeniyle Ermeni prensi I. Leon’un yardım talebi gelince Çukurova’ya giderek II. Boemondo’yu yendi, kafasını Abbasi halifesi’ne gönderdi. 1131’de tekrar Çukurova seferine çıkarak I. Leon’a yıllık haraç vermeyi kabul ettirdi.

Onun Çukurova’da bulunmasından yararlanan Bizans imparatoru II. Yannis Komnenos Kastamonu’yu istila etmişti. Emir Gazi, 1132’de Kastamonu’yu geri aldı ve imparatora karşı isyan eden kardeşini himayesine aldı.

1134 yılında Sivas’ta hayatını kaybeden Melik Gazi, sağlığında yaptırdığı Pazarören yakınında ki türbesine mumyalanarak taşınmıştır.


Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Önce gelen:
Gümüştekin Gazi
Danişmendli hükümdarı
11041134
Sonra gelen:
Melik Mehmed