Manto

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara



Manto, litosfer ile çekirdek arasında yer alan sıcak ve plastik bir katıdır. Kalınlığı 2860 kilometreye yakındır. Ultra bazik kayaç veya Ultramafik kayaçlardan oluşur. Ağırdır; yoğunluğu 3,5 - 6 g/cm³ arasında bulunur. İki kısma ayrılır:

  • Üst manto (astenosfer),
  • Alt manto

Litosferin altından 700 km derinliğe kadar uzanan kuşağa üst manto veya astenosfer denilir. Bu kuşağın yoğunluğu 3.3-4.3 g/cm³ arasında değişmekte olup, bileşiminde ultrabazik ve ultramafik (Olivinli veya (piroksinli), yani fazla miktarda alkali madde ve mineral içeren magma veya ergimiş malzeme bulunur, üst mantonun alt kısmında P dalga hızı yoğunluk artışından dolayı 10.7-11 km/sn'yi bulur. Yerkabuğu parçaları veya plakalar, üst mantonun üzerinde yüzerler. Çünkü bu seviyelerde mantonun bir kısmı eriyebilir. Bunun için de, belli bir sıcaklıkta mantonun bir miktar su içermesi yeterlidir. Bu durum gerçekleşince, kısmen eriyen ve daha cok astenosfer hemen hiçbir direnç göstermeden biçim değiştirir.

700-2900 km derinlikleri arasında uzanan kısmında ise alt manto başlar; bu kuşakta demir ve magnezyum silikatları egemen durumdadır. Bundan dolayı alt mantonun alt kısmında yoğunluk 5.5'e kadar çıkmakta ve P dalga hızı ise 13.6 km/sn'ye ulaşır.

Orta manto kısmı üst ve alt manto arasında bir geçiş zonu oluşturur. Manto yerkürenin toplam hacminin %80 den fazlasını meydana getirir ve yerkabuğu hareketleri (deniz dibi yayılması, kıtaların kayması, epirojenez, orojenez, derin depremler) ile volkanizma için gerekli enerjiyle iç kuvvetlerin kaynağını teşkil eder.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]