Macellan bulutları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Büyük ve Küçük Macellan bulutları.

Macellan Bulutları (veya Nubeculae Magellani[1]) Samanyolu yörüngesinde bulunan ve yerel Grup üyesi olan cüce gökadalar.[2] İki gökadadan oluşur:

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Macellan bulutları Ortadoğu halkları tarafından eski çağlardan beri bilinmektedir. Büyük Macellan Bulutu, ilk olarak Farisi gökbilimci Abdurrahman el-Sufi'nin 964 tarihli "Yıldızların Görünüşleri" isimli kitabında geçmektedir.

Avrupa'da ise bulutlar, ilk olarak Peter Martyr ve Andreas Corsali tarafından 15. yüzyılda gözlenmişlerdir. Daha sonra Antonio Pigafetta tarafından 1519–1522 yılları arasında Ferdinand Macellan'ın seferi esnasında bildirilmiştir.[1] Aslında bulutlar, Macellan'dan çok sonra yaygın şekilde bilinene kadar isimlendirilmemiştir. Bayer'in Uranometria yıldız atlasında nubecula major[3] ve nubecula minor[3] olarak; Fransiz gökbilimci Lacaille'in 1756 tarihli yıldız haritasında, le Grand Nuage[4] ve le Petit Nuage olarak isimlendirilmiştir.[4]

Özellikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Küçük Macellan Bulutu'nun bir bölümü (KMB)

Büyük Macellan Bulutu ve komşusu Küçük Macellan Bulutu, güney yarıkürenin dikkat çeken nesneleridir ve çıplak gözle bakıldığında Samanyolu'ndan ayrılan parçalar gibidir. Kabaca gece gökyüzünde 21°, aralarındaki uzaklık 75,000 ışık yılıdır. Gözlemler ve teorik kanıtlar, Macellan Bulutları'nın Samanyolu'nun gelgit etkileşimi sonucunda oldukça bozulmuş olduklarını göstermektedir. Nötr hidrojen akımları, bulutları ve Samanyolu'nu birbirlerine bağlar. Her ikisi de bozulmuş çubuklu sarmal gökada'ya benzemektedir. Bulutların çekim gücü de Samanyolu'nu etkilemiş ve gökada diskinin dış kısımlarında bozulmaya neden olmuştur. Büyük Macellan Bulutu ve Küçük Macellan Bulutu sırasıyla 300 km/sn ve 170 km/sn'lik hızla bizden uzaklaşmaktadır.

Farklı yapıları ve düşük kütleleri dışında iki büyük konuda bizim gökadamızdan ayrılırlar. Birincisi, bulutlar gaz-zengindir; Samanyolu'na kıyasla kütlelerinin büyük bir bölümü hidrojen ve helyumdur.[5] İkinci olarak bulutlar, Samanyolu'na göre metal bakımından çok yolsuldur.

Büyük Macellan Bulutu, üçyüz yılı aşkın bir süre parlak bir şekilde gözlenen SN 1987A süpernovasına ev sahipliği yapmıştır. Henrietta Leavitt, Macellan bulutları içinde 1500'den fazla değişen yıldız keşfetmiş ve bunların kataloğunu çıkarmıştır. Bu katalogta sefe değişen yıldızlarının değişkenliğinin daha uzun sürdüğünü keşfetmiştir ki bu gerçek günümüzde Evren'in uzaklık ölçüsü çapını hesaplamada kullanılmaktadır.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Allen, R. H., (1963). Star Names: Their Lore and Meaning. New York: Dover Publications Inc. , s. 294-295.
  2. ^ http://adsabs.harvard.edu/abs/2009MNRAS.392L..21S
  3. ^ a b Bayer, J., (1661) Uranometria, pl. Aaa (49). (US Naval Observatory, 5 Eylül 2009 tarihinde erişilmiştir)
  4. ^ a b de Lacaille, N. L., (1756) "Planisphere contenant les Constellations Celestes", Memoires Academie Royale des Sciences pour 1752. (Linda Hall Kütüphanesi, 5 Eylül 2009 tarihinde erişilmiştir)
  5. ^ http://home.insightbb.com/~lasweb/lessons/magellanic.htm Home.insightbb.com 31 Mayıs 2007 tarihinde erişilmiştir
  • Eric Chaisson and Steve McMillan, Astronomy Today (Englewood Cliffs: Prentice-Hall, Inc., 1993), s. 550.
  • Michael Zeilik, Conceptual Astronomy (New York: John Wiley & Sons, Inc., 1993), s. 357–8.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]