Müttefik Tetkik Yönetimi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Müttefik Tetkik Yönetimi
—  Geçici hükümet  —

1945-1949
 

 

Bayrak

İngiliz, Amerikan, Sovyet ve Fransız güçlerinin yönetimindeki Almanya.
Başkent Berlin (de jure)
Frankfurt
(Amerikan bölgesi)
Bad Oeynhausen
(İngiliz bölgesi)
Doğu Berlin
(Sovyet bölgesi)
Baden-Baden
(Fransız bölgesi)
Dil(ler) Almanca
Askerî hükümet yönetimi
 - 1945–1949 Bernard Montgomery
(İngiliz bölgesi)

Dwight Eisenhower
(Amerikan bölgesi)
Georgi Jukov
(Sovyet bölgesi)
Lattre de Tassigny (Fransız bölgesi)

Tarihi
 - Batı Almanya'nın kuruluşu 23 Mayıs 1949
 - Doğu Almanya'nın kuruluşu 7 Ekim 1949
Para birimi Reichsmark (RM)

Müttefik Tetkik Yönetimi, II. Dünya Savaşı'nın Avrupa cephesinin sona ermesinin hemen ardından Almanya'nın Müttefik Devletler'e teslim oluşuyla beraber kurulan İngiliz, Amerikan, Sovyet ve Fransız yönetimidir.

Almanya'nın İşgali[değiştir | kaynağı değiştir]

1945 yılının ilk aylarında İngilizler, Kanadalılar, Amerikalılar ve Fransızlar Ren'i geçerek Batı ve Güney Almanya'yı işgal ettiler. Sovyet ordusu ise Polonya, Macaristan ve Çekoslovakya üzerinden Berlin'e girdi. 16 Nisan ile 2 Mayıs 1945 tarihleri arasında süren çetin bir savaştan sonra Berlin düştü. Bu sırada Adolf Hitler intihar etti. Bundan birkaç gün sonra, 8 Mayıs 1945'te, Fransa'daki Alman ordusu General Dwight Eisenhower'a teslim oldu.

Almanya'nın tümü Müttefikler'ce işgal edilmişti. İngilizler Ren bölgesini, Hannover, Schleswig-Holstein ve Hamburg'u; Amerikalılar Orta ve Güney Almanya ile Bremen'i; Fransızlar Saarland ve Yukarı Ren'i; Sovyet kuvvetleri Elbe'nin doğusunu ve Königsberg'i (günümüzde Kaliningrad); Polonyalılar, Doğu Prusya'nın geriye kalan bölümünü, Pomeranya'yı, Brandenburg'u ve Oder ile Neisse ırmaklarının doğusunda kalan eyaletleri işgal ettiler.

ABD, İngiltere ve Sovyetler Birliği'nin 17 Temmuz ile 2 Ağustos 1945 tarihleri arasındaki Potsdam Konferansı'nda aldıkları karara göre Almanya tek bir ülke gibi yönetilecekti. Ama bu karar hiçbir zaman uygulamaya geçmedi ve Müttefikler'in her biri işgal altındaki bölgeyi kendi kurallarınca yönetti.

İngiltere, ABD ve Fransa ile Sovyetler Birliği arasındaki görüş farklılıkları giderek keskinleşmeye başladı. Sonunda birlikte çalışma olanağı ortadan kalktı. Almanya doğu ve batı olmak üzere ikiye bölündü. Berlin'in bir bölümü Sovyet bölgesinde kaldı.

İki Alman Cumhuriyeti[değiştir | kaynağı değiştir]

II. Dünya Savaşı'ndan sonra Almanya büyük bir yıkıma uğramıştı. Milyonlarca insan açlıktan kırılıyor ve evsiz kalan milyonlarca Alman derme çatma yerlerde, yıkıntılar arasında yaşamaya çalışıyordu. Fabrikaların çoğu yerle bir olmuştu. Ayakta kalanlar da yakıtsızlıktan ya da hammadde yokluğundan çalışamıyordu. Bunları dışarıdan almak için para da yoktu. Pek çok köprü, lokomotif, kamyon yok edilmiş, demiryolları kullanılamaz hale gelmişti. Sonuç ise yoğun işsizlikti. Müttefikler bu sorunlarla uğraşırken Haziran 1948'de aralarında yeni bir bunalım çıktı. Sovyetler Birliği, Berlin ile Batı Almanya arasındaki ulaşımı kesti. Bunun üzerine İngiltere ve ABD, Berlin kentinin yiyecek ve öteki gereksinimlerini dokuz ay boyunca havayoluyla karşıladılar.

Bu sırada ABD, İngiltere ve Fransa yeni bir Alman hükümeti oluşturma çalışmalarına başladılar. Batı Almanya'nın federal bir cumhuriyet olması kararlaştırıldı. Ağustos 1949 seçimlerinin ardından yeni parlamento Bonn kentinde çalışmaya başladı. Konrad Adenauer, Almanya Federal Cumhuriyeti'nin ilk şansölyesi oldu.

Sovyetler Birliği de Alman Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulmasına ön ayak oldu. 1954'te ABD, İngiltere ve Fransa, Almanya Federal Cumhuriyeti'nin işgaline bir yıl içinde son verilmesini ve ülkenin bir savunma işbirliği antlaşması olan Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'ne (NATO) üye olmasını kararlaştırdılar. Aynı yıl Sovyetler de Alman Demokratik Cumhuriyeti'nin bağımsız bir devlet olduğunu açıkladı.

Nazizmden Arındırma Süreci[değiştir | kaynağı değiştir]

Müttefikler Almanya'nın işgali boyunca nasyonal sosyalizmin tüm izlerinin ülkeden silinmesi için faaliyetlerde bulundular. Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi bir suç örgütü ilan edildi ve yeniden kurulması yasaklandı. Nasyonal sosyalizmi simgeleyen her şey kaldırıldı, gamalı haç "yasaklı simge" olarak nitelendi. Nazi iktidarı boyunca kullanılmış olan bayrak kaldırılarak yerine günümüzde de halen kullanılan siyah-kırmızı-sarı renklerden oluşan bayrak yürürlüğe kondu. Hitler'in ismini taşıyan yüzlerce sokak tabelası kaldırıldı ve bu sokakların isimleri değiştirildi. Devlet mekanizmasının temelini oluşturan "Reich", yani "İmparatorluk" kavramı kaldırıldı. Amerikan askerleri Alman halkına toplama kamplarını gezdirerek öldürülen Yahudilerin cesetlerini gösterdiler.

Germany occupation zones with border.jpg
Geçici yönetimin idarecisi olan 4 kumandan, soldan sağa doğru: Bernard Montgomery, Dwight Eisenhower, Georgi Jukov ve Lattre de Tassigny