Labarna

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Hitit Kralları
Hititler-Dönemler

MÖ 23. yüzyıl- MÖ 12. yüzyıl (Orta kronoloji)

Hatti Kralları (Beylikler Dönemi)
Pamba
Pithana
Piyusti
Anitta
Eski Krallık MÖ 17. yüzyıl - MÖ 16. yüzyıl
Labarna
I. Hattuşili
I. Murşili
I. Hantili
I. Zidanta
Ammuna
I. Huzziya
Telepinu
Orta Krallık MÖ 15. yüzyıl
Alluvamna
Tahurvaili
II. Hantili
II. Zidanta
II. Huzziya
I. Muvatalli
Yeni (Büyük) Krallık Dönemi MÖ 14. yüzyıl - MÖ 12. yüzyıl
I. Tuthaliya
I. Arnuvanda
II. Hattuşili(?)
II. Tuthaliya
Genç Tuthaliya(?)
I. Şuppiluliuma
II. Arnuvanda
II. Murşili
II. Muvatalli
III. Murşili
III. Hattuşili
IV. Tuthaliya
Kurunta(?)
III. Arnuvanda
II. Şuppiluliuma

Labarna 1680 ve 1650[1] seneleri arasında yaşamış bir Hitit kralıdır. Labarna Eski Hitit Krallığı'nın geleneksel kurucusu kabul edilir. Labarna ismi daha sonraki dönemlerde Hitit kralları trafından bir unvan gibi kullanılmaya başlanmıştır.

Hükümdarlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

Labarna dönemine ait bir döküman bulunmamış olmakla birlikte, Hitit kralları I. Hattuşili ve Telipinu'ya ait dökümanlarda kendisinden bahsedilir. Tarihçiler arasında tam bir fikir birliği olmamasına rağmen[2], yaygın görüşe göre, Labarna kendinden önceki bir kral (PU-Şarruma?) tarafından Šanahuitta şehrinde kral (naibi) ilan edilmiştir. Bu aile içi bir taht mücadelesine sebep olmuş ve Labarna'nın rakipleri Papadilmah isimli bir prensi tahta çıkarmak istemiş, ancak Labarna mücadeleden galip çıkmıştır. Labarna'nın eşi kraliçe Tavananna'dır[3] ve Labarna'nın kraliyet ailesine bağı eşinden doğru olabilir. Labarna zamanında Hititlere gelecek yüzyıllarda başkentlik yapacak olan Hattušaš şehri henüz Hitit hakimiyetine girmemiştir [4] Başkent Šanahuitta veya Kuššara'da olabilir.[5] Telipinu fermanında anlatıldığına göre Labarna küçük bir krallığın başına geçmiş, ailede birliği sağlamış, birer birer çeşitli ülkeleri fethederek ülkenin sınırlarını denize dayamış[6] ve oğullarını Hupišna, Tuvanuva, Nenašša, Landa, Zallara, Paršuhatta, Lušna[7] ülkelerinin başına getirmiştir.[8] Ancak görünüşe göre krallık bu oğullardan birine geçmemiştir.

Labarna'dan sonra tahta çıkan I. Hattuşili kendisini Tavananna'nın kardeşinin oğlu diye tanıtır. Yani Hattuşili'nin kraliyet ailesine bağı Labarna'nın eşi olan teyzesi Tavananna'dan doğrudur. Ancak Labarna'nın Hattuşili'yi evlat edindiği veya naip ilan ettiği açıkca belirtilmemiştir.

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Bu tarihler takribidir ve "orta" kronolojiye dayanmaktadır: (İngilizce) Bryce, T (2005) The Kingdom of the Hittites 2nd. ed.
    Hitit krallarının 'uzun', 'orta' ve 'kısa' kronolojiye göre karşılaştırmalı bir listesi için: Alpaslan, M. (2009) Hititolojiye Giriş, s. 155.
  2. ^ Tartışmanın bir sebebi de erken Hitit döneminde birden fazla Labarna'nın bulunmasıdır. Kral Labarna'dan başka, I. Hattuşili de Labarna ismini ikinci bir isim olarak kullanmıştır (II. Labarna). Ayrıca I. Hattuşili'nin sonradan azlettigi varislerinden biri kızkardeşinin oğlu Labarna'dır.
  3. ^ Bu ismin kraliçenin gerçek ismi mi yoksa ünvanı mı olduğu belli değildir. Tavananna ismi de Labarna gibi daha sonraki Hitit kraliçeleri tarafından ünvan şeklinde kullanılmıştır.
  4. ^ Hattušaš daha önce Anitta tarafından yıkılmış ama sonra gene Hattiler'in hakimiyetinde kalmıştır. Labarna'dan sonraki kral I. Hattuşili Hattušaš'ı başkent yapmıştır.
  5. ^ Hem daha önceki sülaleden Pithana ve Anitta, hem de Labarna'dan sonraki kral I. Hattuşili Kuššara şehrindendir.
  6. ^ Hangi denizin kastedildiği belli değildir.
  7. ^ Bu şehirlerin hepsi iç Anadolu bölgesindedir: (Almanca) del Monte, G. F & Tischler, J. (1978) Die Orts- und Gewdssernamen der hethitischen Texte, 'Repertoire geographique des textes cuneiformes' 6.
  8. ^ (İngilizce) Telipinu fermanı

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Brandau, B. & Schickert, H. (2003) Hititler, Ankara: Arkadaş Yayınları.
  • (İngilizce) Bryce, T. (2005) Kingdom of the Hittites, 2nd Edition, Oxford; Oxford University Press.
  • (Almanca) Klengel, H. (1999) Geschichte des hethitischen Reichs, Leiden: Brill.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

(İngilizce) *Labarna'nın hükümdarlığı