Kut (mitoloji)

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Bu madde ya da bir kısmı, Vikipedi standartlarına uygun değildir ve bu nedenle düzenlenmesi gerekmektedir. Maddeyi Vikipedi standartlarına uygun biçimde düzenleyip, geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. NOT:Gerekli değişiklik yapılmadan bu şablon kaldırılmamalıdır. Bu madde Mayıs 2007 tarihinden beri, düzenleme isteğiyle etiketlidir.

Kut kelimesi Orta Asya'daki şamanist,göçebe Türklerde "yaşam gücü" anlamına gelirdi.Yaşam kaynağını Gök Tengri'den alır.Yiğitler kut sayesinde ölümlerden kurtulur başarıdan başarıya koşarlar.Beyler ve Kağanlar kut peşindedirler.Gök kut'u geri çekerse hükümdar tahtını ve yaşamını yitirir.Gök'e Kut vermesi için dua edilir.Türk yapıtlarından Irk-bitig'de gücünü yitiren bir er Gök Tanrı'dan kut ister ve kut gelince yeniden gücüne kavuşur.

Eski Türklerde öldükten sonra göğe çıkılacağana inanılır.Bununla birlikte başlıca ikametgahı gökte olan insan ruhları,bir dağda mensup olduğu boyun ilk yerinde evinin çevresinde,bozkırda gezebilir.Mezarda boyun atalarını temsil eden putlarda (ongon) ,öldürülen düşman yansıtan balbal taşlarda boyun bayrağında (tuğ) barınabilir.Yeniden dünyaya gelebilir.Ayrıca ölen kişinin öldürdüğü hayvanların ve insanların öteki dünyada ona hizmet edeceğine inanılır. Bu yüzden hayvanları ile birlikte gömülür.Her öldürdüğü düşman içinse taş (bal-bal) dikilir. Hayvanları öldürmek bu yüzden kurallarına uygun bir biçimde yapılmak zorundadır.Hayvanın iskeleti korunmak zorundadır ve kanı yani "Yaşam gücü"(kut'u) akıtılmamalıdır.Cengiz Han Büyük Yasası kan akıtılmadan öldürme biçimini şöyle açıklar ; Bir hayvan kesilirken bacakları bağlanmalı,karnı açılmalı ve ölünceye kadar kalbi elle sıkılmalıdır". Böyle olursa hayvanın yeniden dünyaya geleceğine inanılır. Nitekim Osmanlı'da da bu eski Türk geleneği vardır.Padişahların kardeşlerini öldürmesi bir gelenektir.Ama öldürme biçimi eski adetlere uygun yapılır.Kanı yani Kut'u (Yaşam Gücü) akıtılmadan Yayın Kirişiyle veya kayışla boğulur. Günümüzde ise uğur,şanş anlamında yaşar "Kutlu olsun" denir, "Kutsal toprak" denir. "Kutlamak" fiilinin kökü de "Kut"tan geliyor olabilir. "Tanrısal kaynak" yapısı düşünüldüğünde "Kutsamak" da aynı sözcükten türemiştir.

En eski Türk atasözleri arasında "Erdemsizden kut uzaklaşır" "Kutsuz kuyuya giderse kum yağar" gibi deyişler vardır.

Ayrıca büyük,verimli,başarılı Hükümdarlara ilave olarak takılır Kutadgu Bilig Tanrıkut Mete gibi v.s

Türk Dil Kurumu'na ait Türkçe sözlükte, "tanrısal kaynağa bağlı bereket" olarak geçmektedir.