Kur'an mealleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Kur'ân meâli, basit anlamda Kur'an'ı oluşturan sure ve ayetlerin tümünün Arapça dışında bir dile tercüme edilerek açıklanmış halidir. Arapça kökenli bir kelime olan "meâl"; "meydana gelen netice", "mana", "anlam", "sonuç" anlamlarına gelir.[1]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Kur'an yazılırken, yakın ulus/kâvimlere tebliğ amaçlı olarak çeviriler hazırlanıyor ve elçiler gönderiliyordu. Aynı zamanda değişik dillere sahip uluslar Müslüman olduklarında Kur'anı kendi dillerine çeviriyordu. Örneğin İranlı Selman Kur'anFarsça'ya çevirmişti. İlk tercümeler Farsça ve Türkçe dillerindeydi.[kaynak belirtilmeli] Batı'da Latince olarak tercümenin tarihi 1143'tür. Bu tercüme 1543'te basılmıştır.

Günümüze ulaşan en eski elyazması Türkçe meâl Şirazlı Hacı Devletşah oğlu Muhammed'in istinsah ettiği (1333) meâlidir ve Türk-İslam Eserleri Müzesi'ndedir. Süleymaniye Kütüphanesi'ndeki bir nüsha Harezm Türkçesi'nde yapılmıştır.

Mütercim[değiştir | kaynağı değiştir]

Yasin Suresi 33-34üncü âyetlerinin Çince tercümesi.

Kur'an meâli yazarlarına mütercim adı verilir.

Kur'an’daki âyetlerin bir kısmı anlamı açık, hüküm ihtivâ eden âyetler olmakla beraber, bazı âyetler ise yoruma açık âyetlerdir. Âl-i İmrân Sûresi’nin yedinci âyetinde şöyle belirtilmektedir:

Sana bu muazzam kitâbı indiren O’dur. Onda Kitâb’ın temelini oluşturan kesin anlamlı (muhkem) âyetler vardır, diğer bir takımları da müteşâbihattır (çeşitli anlamları olanlardır). Ama kalplerinde eğrilik olanlar, fitne çıkarmak ve te’vilini aramak (kendi keyiflerine göre yorumlamak) için sadece onun müteşâbih (çeşitli anlamlı) olan âyetlerinin ardına düşerler. Hâlbuki onların gerçek yorumunu (te’vilâtını) ancak Allah bilir. İlîmde rusûhu (derinleşmiş) olanlar da: “Âmennâ, biz ona imân ettik, hepsi Rabbimizin indindendir (katındandır),” derler. Gelgelelim, bunları ancak akıl sâhiplerinden başkası düşünemez.[2]
108inci Kevser Suresinin eski bir meâli.

Kur'ân meâl veya tercümelerini hazırlayanların belirli dini kaygılardan uzak şekilde, sadece sosyal bilimlerin ve din bilimlerinin ışığında, filoloji, antropoloji, dinler tarihi, mitoloji gibi donanımlara sahip olarak tercüme yapmaları Kur'an’ın anlaşılması konusuna objektif katkılar sunması açısından değerli bilgiler sunabilir.

Tercüme, tefsir ve meal[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Tefsir

Tercüme bir metnin hiçbir yorum katmadan diğer dile aktarılmasıdır. Kur'an'ın tercüme edilebilir olup olmadığı uzun tartışmaların konusu olmuştur. Uygulamada ise meal denilen yarı tercüme anlatımlar tercih edilmiştir. Meâl Kur'an ayetlerinin yorumlu tercümesi, tefsir ise ayrıntılı açıklamasıdır. Meal yazarları, birebir tercümedeki metne cümlelerdeki anlatım bozukluklarının giderilmesi, kapalı anlatımlar, cümle düşüklükleri, kelimelerin tam karşılığının meal yapılan dilde bulunmaması, birbir tercümenin sakıncalı bulunması veya kendi anlayışını (mezhep, tarikat, cemaat) dikte etmek amacıyla etimolojik anlam kaydırma, ekleme veya öne çıkartma gibi uygulamalar yapar ve birebir tercümeden kaçınırlar. Bu şekilde ancak uzman olanların anlayabileceği sapmalar dini metinler içerisine ve toplumsal hayata yerleşmiştir. Bunun örnekleri Abdest, Namaz, tesettür, mut'a, hac vb. uygulamaya da yansıyan konularda görülebilmekte, günümüzde de Kur'andan bilimsel mucizeler türetmek amacıyla benzer uygulamalar yapılmaktadır.

Türkiye’de basılan meâllerin bir çoğunda sayfa orta alanı Arapça metin, sayfa kenarları ise sırası ile Arapça metnin okunuşu ve hemen altında anlamı şeklindedir.

Tefsirlerde ise ayetlerin tek veya grup olarak meallerinin sonuna eklenen açıklama bölümleri bulunur.

Kur'an meallerinde günümüzde orijinal metnin yanında Türkçe metnin verilir. Bazıları kelime kelime çeviri yapmakta, bazıları nüzul sebepleri ve tarihsel bilgileri sunmaktadır. Bir kısmı güncel fıkhi ve siyasi meseleleri dipnotlarla vermekte, bir kısmı şiir söyleyişiyle sunmaktadır. Meallerin dili 1900'lerden beri değişen Türkçeye paralel olarak değişmiştir.

Türkçe meâller[değiştir | kaynağı değiştir]

Matbû meallerin bazıları sadece meâl, bazıları ise meâl ve Tefsirdir.

Mütercim Meal adı Yayınevi Yayın yılı
A. Adnan Sütmen Kur'ân-ı Kerîm'in Meâlen Manzum Açıklaması 1984
Abdülbaki Gölpınarlı Kur'ân-ı Kerîm'in Anlamı 1955
Abdullah Âtıf Tüzüner Kur'ân-ı Kerîm ve Türkçe Meâli 1970
Abdullah Aydın Kur'ân-ı Kerîm ve Meâl-i Celîlesi 1979
Abdurrahman Abdullahoğlu Âyetlerin iniş sırasına göre meâl Ozan Yayınları
Adem Uğur Kur'ân Meâli
Ahmed Davudoğlu Kur'ân Meâli
Ahmet Ağırakca – Beşir Eryarsoy Kur'ân Meâli Buruç Yayınları 1995-1999
Ahmet Ağırakca – Beşir Eryarsoy Nüzul Sebepli Kur'ân Meâli Fikir Yayınları
Ahmet Okutan Kur'ân-ı Kerîm'in konularına göre ayrılmış Türkçe anlamı 1967
Ahmet Tekin Kur'ân'ı Anlamaya Doğru -Tefsîrî Meal-
Ali Bulaç Kur'ân-ı Kerîm'in Türkçe anlamı 1983
Ali Fikri Yavuz Kur'ân-ı Kerîm ve Meâli Âlîsi 1967
Ali Özek-Hayreddin Karaman vd. Kur'ân-ı Kerîm Meâli 1982
Ali Rızâ Sağman Lafzen ve Meâlen Kur'ân-ı Kerîm'in Tercemesi 1980
Bekir Sadak Ahmet Hulusi Kur'ân-ı Kerîm Meali Çaprı Yayınları 1998
Besim Atalay Kur'ân-ı Kerîm 1962
Cemil Said Kur'ân-ı Kerîm Tercemesi 1924
Diyanet İşleri Başkanlığı Diyanet İşleri Meâli Diyanet İşleri Başkanlığı 1990
Diyanet Vakfı Kur'ân-ı Kerîm Meâli Diyanet Vakfı 1993
Edip Yüksel Mesaj: Kur'ân Çevirisi 2000
Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır Hak Dini Kur'an Dili 1935
Enver Baytan Kur'ân-ı Kerîm ve Türkçe Meâl-i Âlîsi 1987
Hacı Murad Sertoğlu İslâm'ın mukaddes kitabı Kur'ân-ı Kerîm'in Türkçe tercüme ve tefsîri 1955
Halil Uysal Kelime Meâli Kitap Kent
Hasan Basri Çantay Kur'ân-ı Kerîm ve Meâl-i Kerîm 1952
Hikmet Taşkın Kur'ân bize ne diyor? Madve Yayınları 1989
Hüseyin Atay-Yaşar Kutluay Kur'ân-ı Kerîm ve Türkçe anlamı Diyanet İşleri Başkanlığı 1961
İmam İskender Ali Mihr [3] Kelime Kelime Kur'ân Meâli Mihr Yayınları 2000
İsmâil Hakkı Baltacıoğlu Kur'ân Meâli 1957
Mehmet Zeki Duman, Prof.Dr. Beyanu'l Hak - Kur'ân-ı Kerîm'in Nüzul Sırasına Göre Tefsiri Fecr Yayınevi 2006
Mevdûdî Mevdûdî Meâli İnkılâp Yayınları
Muhammed Esed Muhammed Esed Meâli
Muhammed Fuad Abdulbâkî
Muhammed Hamidullah Kitâb-ul Azîz Beyan Yayınları
Ömer Feyzi Mardin Kur'ân-ı Kerîm tefsirli ve fihristli 1950
Ömer Rızâ Doğrul Tanrı Buyruğu 1934, 1980
Osman Nebioğlu Türkçe Kur'ân-ı Kerîm 1957
Prof. Dr. Ömer Özsoy – Prof. Dr. İlhâmi Güler Konularına Göre Kur'ân Meâli Fecr Yayınları
Sadık Türkmen İniş Sırasına Göre Kur'ân; Akıl ve Bilim Işığında Türkçe Çeviri. Sadık Türkmen Yayınları 2006, 2009, 2010
Sadi Irmak Kutsal Kur'ân Türkçe Meâli 1962
Suat Yıldırım Kur'ân-ı Kerîm Meâli Define Yayınları 1998
Süleyman Ateş Kur'ân-ı Kerîm Meâli Yeni Ufuk Yay. 1975
Mahmud Ustaosmanoglu Kur'ân-i Mecid ve Meal Tefsir Alisi Ahiska Yayinevi
Ziyâ Kazıcı-Necip Taylan Kur'ân-ı Kerîm Meâli 1977
Mustafa İslamoğlu Hayat Kitâbı Kur'ân, Gerekçeli Meâl-Tefsir Düşün Yay 2011
Prof. Dr. Mustafa Öztürk Kur'ân-ı Kerîm Meâli & Anlam ve Yorum Merkezli Çeviri 2012
Hakkı Yılmaz Nüzul Sırasına Göre Necm Necm Kur'ân'ın Türkçe Meali İşaret Yayınları 2012
Yaşar Nuri Öztürk Türkçe Kur'an çevirisi Sesli
Talat Koçyiğit  Kuranı Kerim Meali
Murtaza Turabi Kuranı Kerim Meali kevser yayincilik
Kadri Çelik Kuranı Kerim Meali
Hasan Tahsin Feyizli   Feyzü'l Furkan Kur’an  Server İletişim Yay
Şaban Piriş  Kuranı Kerim Türkçe Anlamı Arz Yayınları
Abdulaziz Bayındır Kısa Surelrin Meali Süleymaniye Vakfı Yayınları


Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ http://www.osmanlimedeniyeti.com/makaleler/sozluk/osmanlica-sozluk-m.html
  2. ^ Tefsir-î Keşşaf, Cilt: 1, Sayfa 1361. (Âl-i İmrân Sûresi’nin yedinci âyetinde bu te’vilâta dâir beyânat vardır.)
  3. ^ http://www.kuranmeali.org/kuran_meali.aspx