Konakdelen

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Konakdelen
Hylotrupes bajulus01.jpg
Bilimsel sınıflandırma
Alem: Animalia (Hayvanlar)
Şube: Arthropoda
(Eklem bacaklılar)
Alt şube: Hexapoda
Sınıf: Insecta
Takım: Coleoptera (kın kanatlılar)
Familya: Cerambycidae (teke böceğigiller)
Alt familya: Cerambycinae(öz teke böceğigiller)
Cins: Hylotrupes
Tür: H. bajulus
Binominal adı
Hylotrupes bajulus
(Linnaeus, 1758)
Diğer adları
ev teke böceği
Dış bağlantılar
Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Konakdelen ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Konakdelen ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.
Ergin
Larva (oyuğunda)
Larva (oyuğundan çıkarılmış)
Larva (yakından)
Konakdelen ve deldiği konak parçaları
Konakdelen larvasının tahtayı oyarken çıkardığı ses

Konakdelen (Hylotrupes bajulus), eski ev ve konaklara zarar veren teke böceğigiller (Cerambycidae) familyasından kın kanatlı böcek türüdür.

Morfoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Erginler 15–20 mm boyunda tamamen esmer siyahtan sarımsı esmere kadar değişen renkte olup, thorax üzerinde birisi ortada, ikisinde yanda olmak üzere üç siyah leke ile beyazımsı leke bulunur. Erginler beslenmezler.

Larva, tipik birer teke böceğigil (Cerambycidae) larvası olup, düzgün vücutları şişmanca, segmentler arası derin pilelerle bölünmüş ve beyaz renklidir. Baş ön göğsün içine doğru geri çekilmiş olup, rahatlıkla görülmez. Olgun larva 20–22 mm kadar büyüklüğündedir.

Yaşam döngüsü[değiştir | kaynağı değiştir]

Erginler Mayıs-Ağustos aylarında aktif hale gelir. Dişiler yumurtalarını ovipozitörleri ile odunların enine kesitindeki yarık ve çatlakların arasına koyar.Yumurtadan çıkan larvalar diri odunu tamamen tahrip ederek geriye ince karton kalınlığında bir tabaka bırakmaktadırlar. Bu nedenle böceğin zararı çoğu kez dışarıdan belli olmayıp, yalnız bazı yerlerde ince talaş yığınları göze çarpmaktadır. Türkiye koşullarında ergin çıkışları Temmuz-Eylül ayları arasındadır.

Zararları[değiştir | kaynağı değiştir]

Daha çok, ev kirişlerinde, döşemelerde ve tavan kısımlarında zarar verir. Zarara uğrayan diri odun kısmı tamamen kullanılmayacak duruma gelir. Dışarıdan bakılınca sadece oval şekilde çıkış deliği görülür, böceğin tasallutu görülemez. Bu çıkış deliklerinden ince öğüntüler dökülür. Larva yolları oval, kısa ve birbirine bağlanmış olup derine doğru gider.

Özellikle binaların ahşap kısımlarında yaptığı zarar sonucu özellikle çatıları 15–25 yıl gibi kısa sürede çökertmekte, telefon ve telgraf direkleri ile tahta perdelerdeki zararı sonucu, bunların değiştirilmesi ekonomik bir yüktür. İğne yapraklı ağaçlarda da zarar yapmaktadır.

Dağılımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Avrupa, Akdeniz, Güney Afrika, Asya, Amerika ve Avustralya'da görülür: Türkiye, Kıbrıs, Almanya, Arnavutluk, Avusturya, Belçika, Bulgaristan, Büyük Britanya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Hırvatistan, İspanya, İsveç, İsviçre, İtalya, Lüksemburg, Macaristan, Norveç, Polonya, Portekiz, Romanya, Rusya, Slovakya, Slovenya, Yunanistan, Suriye, Irak, İran, Lübnan, İsrail, Madagaskar, Cabo Verde, Yeni Kaledonya, Avustralya, ABD, Kanada, Brezilya, Uruguay, Arjantin.

Türkiye'deki yayılışı: Ankara, Aydın, Amasya, Antalya, Adana, Artvin, Bursa, Bilecik, Bolu, Çanakkale, Denizli, Düzce, Erzincan, Eskişehir, Erzurum, Giresun, Gümüşhane, Hatay, Isparta, İzmir, İstanbul, Kars, Kastamonu, Kayseri, Karabük, Kahramanmaraş, Konya, Kütahya, Mersin, Muğla, Rize, Sinop, Sivas, Trabzon, Uşak, Zonguldak.

Varyeteleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Hylotrupes bajulus var. bajulus (Sin: Cerambyx bajulus Linnaeus, 1758, Callidium bajulus (Linnaeus) Fabricius, 1775<, Hylotrupes baiulus var. bullatus Haldeman, 1847, Hylotrupes bajulus var. bullatus (Haldeman) White, 1855, Hylotrupes bullatus (Haldeman) LeConte, 1850, Hylotrupes inaequalis Casey, 1924, Hylotrupes incertus Casey, 1924, Cerambyx caudatus DeGeer, 1775, Callidium affine Seven)
  • Hylotrupes bajulus var. demelti Podany
  • Hylotrupes bajulus var. puellus Villa (Sin: Hylotrupes minutus Casey, 1924)
  • Hylotrupes bajulus var. scutifer (Voet, 1778) (Sin: Cerambyx scutifer Voet, 1778, Hylotrupes bajulus var. lividus Mulsant)
  • Hylotrupes bajulus var. syriacus Théry
  • Hylotrupes bajulus var. theresae Pic

Adlandırma[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Evlerde bulunduğundan dolayı:
  • Zarar yaptığı direk/kirişten dolayı:
  • Deldiğinden dolayı
  • Doğradığından dolayı
  •  ?
    • Lehçe (spuszczel pospolity, spuszczel domowy)

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • [1] Ayşen Melda Çolak, Hasan S. Civelek ve Yusuf Z. Erdil (2006), Ahşap malzemede zarar yapan Hylotrupes bajulus (L.) ve Trichoferus griseus (F.) (Coleoptera: Cerambycidae) türlerinin ahşabın bazı fiziksel ve mekanik özelliklerine etkileri üzerinde araştırmalar, Türk. Entomol. Dergisi, 2006, 30 (4): 261-273
  • [2] Sabri ÜNAL, Ercan ÖZCAN ve Cihan CILBIRCIOĞLU (2008), Kastamonu’daki Tarihi Osmanlı Konağı’nda Tespit Edilen Zararlı Böceklere Karşı Fumigasyon Uygulaması, Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, yıl: 2008, cilt (sayı): 8(2), sayfa: 103-108