Kompost

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Bitkisel ve hayvansal atıkların nemli-oksijenli ortamda bozunarak organik gübreye dönüşmesi olayına kompostlaşma denir.

Kompost
Evde yapım bir kompost makinesi

Kompost değişik şekillerde ve değişik araçlar kullanarak elde edilebilir. Doğal ortamdakine benzer şekilde bitkisel artıklar koku yapan anaerobik bozunmaya izin vermeyecek şekilde oksijenli bozunmaya uğratılır. böylece hızlı ve temiz bir gübre elde edilmiş olur. Bu sistemde yer solucanlarının ve bakteri kültürlerinin kullanımı da söz konusu olabilir. Bakteri kültürü, uygun nem ve ısı koşulları sağlandığında çok hızlı bir kompost eldesi mümkün hale gelmektedir.

Yapımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kompost Kutusu (Kompost Box, Vermicompost Bin), Evsel Organik Mutfak Atıklarının ayrıştırlarak, kimi uygulamalarda solucanlar yardımıyla geri dönüşüm yapılarak yüksek kaliteli organik gübre elde etmek için tasarlanan bir araçtır.

Amerika Kaliforniya Eyaletinde, Evsel Atıkları Değerlendirme için geliştirilen bir proje sonucu dünya ilk kez KompostBox ile tanıştı.

Kompost Box

Eyaletin amacı, kağıt, plastik, cam vb. evsel atıkları değerlendiren “Evsel Atıkları Değerlendirme” projelerine bir yenisini eklemek ve evlerden çöpe atılan ve koku, sinek yaratan sebze, meyve benzeri organik atıkları ayrıştırarak geri dönüşüme dahil edip, tekrar doğaya kazandırmaktı. Çünkü evlerden atılan sebze ve meyve atıkları, aslında kompostlaştırıldığında (yığın haline getirip, bekletildiğinde) verimli bir gübre haline gelmekteydi.

Proje çalışmaları başladığında, Kaliforniya Üniversitesi, bu evsel atıkların toplanması için yine kamyonlarla taşıma yapılacağı, bunun da yine mazot, yağ, lastik vs. kullanımı ile emisyon oranlarının arttıracağını, yine fabrikalar kurulacağını, bacaların tüteceğini ve nihayetinde üretilen gübrenin tekrar aynı evlere geri satılmak için kamyonlara yükleneceğini, dağıtım şirketleri, pazarlama çalışmaları, istihdam gibi kalemlerle, Evsel Atıkların evlerden toplanıp tekrar tüketiciye ulaştırılmasında bu döngü çalıştırıldığında, projenin çevreye yarardan çok zarar getireceğini raporladı.

Bunun üzerine Eyalet, Evsel Atıkları tüketicinin evlerinde kompost'a nasıl çevrilebileceği üzerine bir proje sipariş etti.

Bilim adamları, evlerde kompost üretiminin kolay olduğunu ama atıkların koku, küflenme vs. doğal dönüşümlerinden dolayı tüketicinin isteksiz davranacağını düşünerek, aslında yüzbinlerce yıldır toprakta bu görevi sessiz sakin yerine getiren solucanların bu iş için mucize bir çözüm olduğunu fark ettiler.

Çünkü solucanlar, evlerden çıkacak meyve, sebze, yumurta kabukları, çay, kahve posası, kağıt vb. atıkları kokusuz, doğal bir şekilde kompostlaştırmaktaydılar.

Ve üstelik bu dönüşümden elde edilen gübre Solucan Gübresi (Vermicompost), solucanlarda bulunan sölom sıvısı sayesinde, diğer organik gübrelere oranla kat kat daha güçlü, verim arttırıcı, bitki hastalıklarına karşı direnç sağlayıcı olduğunu tespit ettiler.

Bu tespitler sonucu Kaliforniya Eyaleti, her eve birer kompostbox ve bu proje için özel yetiştirilmiş kültür solucanı Eisenia foetida ya da dünyada bilinen adıyla Kırmızı Kaliforniya Solucanı’nı dağıtarak, evlerde Solucan gübresi üretimini teşvik edici kampanyalar düzenlediler.

Günümüze gelindiğinde Amerika, Kanada ve Avrupa ülkeleri başta olmak üzere tüm dünyada Evsel Organik Atıklar KompostBox’lar ve solucanlar yardımıyla değerlendirilip, yüksek kalitede Solucan Gübresi üretimi teşvik edilmekte.

thermophilic microorganizmalar ile endüstriyel ölçekte kompost yapımı.