Kivi (bitki)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
?
Kivi
(Actinidia deliciosa Kiwifruit Grubu)
Kiwi (Actinidia chinensis) 1 Luc Viatour.jpg
Soy tür Actinidia deliciosa
Melezlik soy
Kültivar grubu Kiwifruit Grubu
Grup üyeleri Ticari olarak önemi olanlar:
'Hayward'
'Chico'
'Saanichton 12'
Kültivar
Köken Çin

Kivi, asma benzeri odunsu bir tırmanıcı bitki türü olan Actinidia deliciosa'dan ve A. deliciosa ile diğer Actinidia türleri arası melezlerden elde edilen kültivar grubundaki bitkiler ile bu bitkilere ait yenilebilir meyvelerin ortak adıdır. Kivinin ifade ettiği kültivar grubu ve bu grup içinde yer alan ticari açıdan en önemli kültivarların tam adları şöyledir:

  • Kültivar grubu: Actinidia deliciosa Kiwifruit Grubu
  • Kültivar: Actinidia deliciosa 'Hayward'
  • Kültivar: Actinidia deliciosa 'Chico'
  • Kültivar: Actinidia deliciosa 'Saanichton 12'

Kökeni Doğu Asya (esasen Çin) olan kiviler çok yıllık bitkilerdir ve meyveleri bol miktarda C vitamini içerir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Kivi meyvesi, Çin'in güneyindeki Yangtse Vadisine özgü bir bitkidir. Avrupalılar tarafından 1850'li yıllarda keşfedilen bitkinin birkaç türü 1900'lü yılların başında Yeni Zelanda, İngiltere ve Amerika'ya yayıldı.

Kivi meyvesi, Yeni Zelanda'ya ilk kez 1904 yılında geldi. 25 yıl süresince bahçıvanlar tarafından geliştirildi, yetiştirildi ve bazı büyük meyveli cinsler seçildi. 1935 yılında, büyük meyveli cinsler Kaliforniya, Chico'daki "Plant Introduction Station"'a gönderildi. 1960'ta, araştırmacılar Kaliforniya'da uygulanabilir metotlar geliştirmeye başlayarak, çiftçileri bu yeni ürünü ekmeleri için cesaretlendirdiler. Böylece 70'li yılların başında yeni bir endüstri doğdu.

Dünyadaki Üretimi[değiştir | kaynağı değiştir]

KİVİ ÜRETİCİLERİ - 2005
(million metric ton)
 İtalya 0.48
 Yeni Zelanda 0.28
 Şili 0.15
 Fransa 0.08
 Yunanistan 0.04
 Japonya 0.04
 İran 0.02
Amerika Birleşik Devletleri ABD 0.02
 Kanada 0.01
 Kamboçya 0.01
 Türkiye 0.01 Dünya Toplam 1.14
Source:
UN Food and Agriculture Organization (FAO)
[1]

Yetiştirilmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kivi, üzüm gibi büyük ve odunsu bir gövdeye sahip ve yapraklarını her yıl döken bir asmadır. Kivi asmaları 4–5 m ara ile ekilir. 1,8–2 m yüksekliğinde güçlü sırıklarla desteklenir. Güçlü asmalar; sürülmüş toprağa, sık sulamaya ve rüzgardan korunmaya ihtiyaç duyar. Bitki sağlıklı bir şekilde büyümek için ılıman iklime gerek duysa da filizlerin büyümesi için kış soğuğuna ihtiyacı vardır. Bitki Mayıs ayında çiçek açmaya başlar ve ürün ekim ayı ortası ile kasım aylarında hasat edilir.Karadeniz bölgesinde yağiş fazlalığı nedeniyle sıcaklık düşük olur. Bu nedenle olgunlaşma aralık ayına da uzanır.

Kivi ve kivi ağacı