Kirmen

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Türk eğirmeni

Kirmen ya da eğirmen, ağaçtan yapılan ve elde yün, keten, kenevir, pamuk eğirmeye yarayan basit ve ilkel bir alet. 1 cm kalınlığında, 3-4 cm genişliğinde ve 15 cm kadar uzunluğunda iki yassı ve 20 cm kadar uzunlukta, 1 cm çapında silindirik bir çubuk olmak üzere iki bölümden oluşur. Yassı parçaların ortası çubuğun serbestçe dönebileceği genişlikte deliktir. Çubuğun altta kalacak 5-6 cm. kadar uzunluktaki kısmı biraz geniş ve çıkıntılı olur. Üst ucu da ip bağlamak için çentiklidir. Yassı parçaların birinin orta kısmında diğeri geçecek genişlik ve derinlikte yarık vardır. Çubuğun kalın kısmı altta kalmak üzere, artı işareti şekline getirilmiş yassı parçaların ortasından geçirilir. Çubuk eksen görevi yapar. Döndürülerek bükülen (bu işleme eğirmek denir) ipler çapraz şekilde sarılarak yumak oluşması sağlanır ve eğirme işlemi tamamlanır.

Adlandırma[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkçede kirmen (ve kirman) kelimesi yanında eğirmen (ya da eğirmeç) adı da kullanılır. Kirmen kelimesinin Ermenice k’arman[1] kelimesinden geçen bir alıntı olduğu yolundaki Robert Dankoff'un iddiasını Hasan Eren inandırıcı bulmaz, kirmen kelimesinin eğirmen kelimesinden geldiğini ve baştaki e sesinin düştüğünü ifade eder. Eren'e göre eğirmen kelimesi eğirmek fiiline -men eki getirilerek türetilmiştir[2].

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Prof. Dr. Robert Dankoff, Armenian Loanwords in Turkish, Wiesbaden 1995
  2. ^ Hasan Eren, Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü, Ankara 1999; sayfa: 245-46

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]