Kazakistan'daki Yahudilerin tarihi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Kazakistan'da uzun geçmişi olan Kazak Yahudileri'nin nüfusu 12,000 ila 30,000 olup toplam nüfusun %1'inden azını oluşturur.

Kazak Yahudilerinin çoğu Aşkenaz olup Rusça konuşmaktadır.[1][2]

Kazakistan'ın Yahudi tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

General Sekreter Joseph Stalin, Sovyetler Birliği'nin çeşitli yerlerinden binlerce Yahudiyi zorla Kazakistan SSC'ne sürdü. Holokost sırasında 8000 Yahudi Kazakistan'a kaçtı.[2]

Chabad'ın Almatı'daki sinagogu adını Chabad Lubovitz akımının son hahamı Menachem Mendel Schneerson'un sinagog yakınındaki mezarlıkta gömülü olan babası Levi Yitzchak Schneerson'dan almıştır. Hahambaşı olan Levi Yitzchak Schneerson Ukrayna'dan Kazakistan'a sürüldü.[3] Lubovitz Yahudileri dünyanın dört bir köşesinden mezarına dua etmeye gelir.[4]

Kazakistan başhahamı Yeshaya E. Cohen 16 Ocak 2004 tarihli Kazinform gazetesine Astana'da bir sinagog inşa edileceği haberini verdi. Cohen, Devlet Başkanı Nursultan Nazarbayev'e "Gerçek inananlarla dini sömürenler arasındaki ayırıma özellikle önem verdiği" için teşekürlerini sundu.[5] Avro-Asya Yahudi Kongresi başkanı Nazarbayev'e 7 Eylül 2004'te bir menora hediye etti.[6]

Bugün Yahudi yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Yaklaşık 2000 Yahudi Kazak Buhara Yahudisi ve Cuhuro (Dağ Yahudisi)'dur. Astana, Pavlodar ve 10,000 kişilik nüfusuyla Almatı'da sinagogları ve büyük cemaatleri bulunur. Ayrıca, Karağandı, Çimkent, Semey, Kokçetav, Taraz, Oral, Aktyubinsk ve Kızılyar'da küçük cemaatleri vardır.

Aralarında Mitzvah Birliği, Chabad Lubovitz, Birleşik Dağılım Komitesi, İsrail Yahudi Ajansı ve Tüm Kazakistan Yahudi Kongresi (AKJC) olan 20 Yahudi Kazak organizasyonu bulunur. Yahudi cemaatleri birleşip Aralık 1999'da Kazak hükümet yetkilileri, ABD Kazakistan elçisi ve ABD İsrail elçisinin de bulunduğu bir törenle AKJC'yi oluşturdu.

700'den fazla öğrencinin katıldığı 14 Yahudi okulu vardır. Almatı'da bir Yahudi anaokulu da bulunmaktadır.[7] 2005 ve 2006'da Almatı'da Yahudiler arasında dini servislere ve okullara katılım arttı. Kazak hükümeti sekiz yabancı uyruklu haham ve "Yahudi misyoner"i kayıtlarına geçirdi. Hükümet ayrıca binalar bağışlayıp yeni sinagogların kurulabilmesi için toprak tahsis etti.[1][2]

Sovyet Yahudileri Milli Konferansı'na göre "Kazakistan'da antisemitizm yaygın olmayıp, basında bununla ilgili ender haberler görülmektedir".[8]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b International Religious Freedom Report 2006 U.S. Embassy in Astana, Kazakhstan
  2. ^ a b c The virtual Jewish history tour, Kazakhstan Jewish Virtual Library
  3. ^ [1]
  4. ^ [2]
  5. ^ Chief Rabbi Says Kazakhstan "Symbol" for Others Press Box
  6. ^ Chief Rabbi Says No Anti-Semitism in Kazakhstan, Explains Why Embassy of Kazakhstan to the USA and Canada http://www.ncsj.org/AuxPages/081001Kazakhstan.shtml Kazakhstan’s Jews Celebrate] National Conference on Soviet Jewry
  7. ^ [3]
  8. ^ [4]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Chabad Lubavitch in Kazakhstan [5]
  • The federation of the Jewish communities in the CIS in Kazakhstan [6]
  • Mitzvah Association [7]