Katy Jurado

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Katy Jurado

Broken Lance (1954) filminde
Genel bilgiler
Doğum adı María Cristina Estela Marcela Jurado García
Diğer ad(ları) Katty Jurado
Doğum 16 Ocak 1924
Guadalajara, Jalisco, Meksika Meksika
Ölüm 5 Temmuz 2002 (78 yaşında)
Cuernavaca, Morelos,Meksika
Altın Küre Ödülleri
*High Noon (Kahraman Şerif) (1952)

Katy Jurado (d. 16 Ocak 1924 - ö. 5 Temmuz 2002) ödüllü Meksikalı aktris. 1950'lerden sonra Hollywood'un da aranılan aktrislerden biri oldu, buna rağmen ABD vatandaşlığına geçmedi.

Sinemada aktif olarak çalıştığı 1940'lı yıllardan 1990'lı yıllara kadar 80'den fazla sinema filminde oynadı. 1954'te Spencer Tracy'yle oynadığı Broken Lance (Kırık Mızrak) filmindeki rolü için Oscar'a aday gösterildi. High Noon (Kahraman Şerif) (1952) filmiyle de "en iyi yardımcı kadın oyuncu" dalında Altın Küre ödülünü aldı.[1]

1959 - 1963 yılları arasında aktör Ernest Borgnine ile evliydi. Çalkantılı geçen bu evliliğin sonunda Borgnine onun için "Çok güzel bir kadın, ama kaplan kadar yırtıcı" demişti.[2]

Biyografisi[değiştir | kaynağı değiştir]

16 Ocak 1924 tarihinde Meksika'nın Jalisco eyaletinin başkenti olan Guadalajara'da María Cristina Estela Marcela Jurado García adıyla dünyaya geldi. Çocukluğu ve ilk gençliğini geniş toprakları olan varlıklı ailesinin yanında lüks içinde geçirdi. Federal hükümet topraksız köylülere dağıtmak üzere ailesinin topraklarına el koyunca, aristokrat ideallerine sıkı sıkıya bağlı olan ailenin gerçek reisi anneannesi ile yaşamaya başladı. Gazeteci olmaya çalışırken 16 yaşında ünlü sinema yıldızı Emilio Fernandez'in ilgisini çekti. Fernandez ona birkaç filminde rol vermek istedi ama onun aktris olmasını istemeyen anneannesinin itirazı ile karşılaştı. O da aile baskısından kurtulmak için bu kez aktör Víctor Velázquez ile evlendi.

No matarás (1943) adlı filmle sinemaya ilk adımını attığında Meksika sineması altın çağını yaşıyordu.[2] Çarpıcı güzelliği ve kendi güvenli tavırlarıyla hem Meksika sineması hem de Hollywood'da azimli ve güçlü kadınları canlandırdı. Kızılderililere özgü hatları Meksika sinemasında çok tutulan, baştan çıkartıcı Femme fatale rolleri almasını sağladı. Oyunculuğun yanı sıra radyo muhabirliği ve köşe yazarlığı da yapıyordu ve boğa güreşlerinin kritiğini yazıyordu. Zaten John Wayne ve kendisi de bir boğa güreşçisi olan yönetmen Budd Boetticher onu bir boğa güreşi arenasında keşfettiler. Boetticher Meksika'da çektiği otobiyografik filmi Bullfighter and the Lady'de (1951) ona rol verdi. Luis Buñuel de onu Meksika melodramı El Bruto'da (1953) oynattı. İngilizcesi çok zayıftı, repliklerini fonetik olarak söylüyordu. Nihayet 1952'de High Noon'la (Kahraman Şerif) (1952) Hollywood'daki ilk büyük çıkışını yaptı, bu filmde Gary Cooper'ın bar sahibi eski sevgilisini canlandırıyordu. Bu rolüyle "en iyi yardımcı kadın oyuncu" dalında Altın Küre ödülünü kazandı.

Hollywood'da daha önce Lupe Velez, Dolores del Rio ve Rita Hayworth gibi oyuncular tarafından canlandırılan ateşli, seksi ama iki boyutlu, klişeleşmiş "Meksikalı/Latin kadın" rollerine farklı bir derinlik ve itibar kazandırdı. Çoğunlukla westernlerde oynadı. Diğer Güney Amerikalı oyuncular gibi kalıcı sözleşmelerle kendini hemen Hollywood'a bağlamadı, aralarda ülkesine dönerek orada da önemli filmler yapmaya devam etti.

1954'te Edward Dmytryk'in yönettiği Broken Lance'de (Kırık Mızrak) Spencer Tracy'nin kızılderili karısı rolüyle "en iyi yardımcı kadın oyuncu" Oscar'ına aday gösterildi. Bu ödüle aday gösterilen ilk Meksika'lı kadın oyuncu oldu. The Badlanders (1958) filminde başrolü paylaştığı Ernest Borgnine'la 1959'da evlendi. Çalkantılı geçen bir evliliğin ardından 1963'te boşandılar.

Marlon Brando'nun yönettiği (ve oynadığı) tek film olan One-Eyed Jacks'te (1961) Karl Malden'ın karısı rolündeydi. Daha sonra Arrowhead'de (1953) Charlton Heston'la, Trapeze'de (1956) Burt Lancaster'le, Man from Del Rio'da (1956) Anthony Quinn'le oynadı. Quinn de onun gibi Meksikalıydı ama Jurado hiçbir zaman Anthony Quinn'in yaptığı gibi ABD vatandaşlığına geçmedi. Barabbas (1962) ve The Children of Sanchez (Sanchez'in Çocukları) (1978) filmleriyle iki kez daha Anthony Quinn'le birlikte oynadı. Televizyonda da ağırlıklı olarak westernlerde oynadı. Elvis Presley filmi Stay Away, Joe'da (1968) oynadıktan sonra intihara teşebbüs etti ve temelli olarak ülkesi Meksika'ya yerleşti. Ara sıra tekrar ABD'ye geliyor ve Amerikan filmlerinde daha küçük rollerde oynuyordu. Bunlardan en dikkat çekenler Pat Garrett & Billy the Kid (1973) ve John Huston'ın yönettiği Under the Volcano'dur (1984).

5 Temmuz, 2002'de Meksika, Cuernavaca'daki evinde akciğer ve kalp rahatsızlığı nedeniyle 78 yaşındayken hayatını kaybetti.

Filmleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Un Secreto de Esperanza (2002) .... Esperanza
  2. The Hi-Lo Country (1998) .... Meesa
  3. Evangelio de las Maravillas, El (1998) .... Mamá Dorita
  4. "Te sigo amando" (1996) TV dizisi .... Justina
  5. "Más allá del puente" (1994) TV dizisi .... La Jurada
  6. Lady Blue (1985) (TV) .... Doña Maria Theresa
  7. "Lady Blue" .... Dona Maria (1 bölüm, 1985)
  8. "a.k.a. Pablo" (1984) TV dizisi .... Rosa Maria Rivera (1984)
  9. Under the Volcano (1984) .... Senora Gregoria
  10. D.F./Distrito Federal (1981)
  11. Evita Peron (1981) (TV) .... Doña Juana
  12. Barrio de campeones (1981)
  13. La Seducción (1980) .... Isabel
  14. La Viuda de Montiel (1979) .... Mama Grande
  15. "Tales of the Unexpected" .... Kadın (1 bölüm, 1979)
  16. The Children of Sanchez (1978) .... Chata
  17. El Recurso del método (1978) .... La Mayorala
  18. "Baretta" .... Rosa Canzone (1 bölüm, 1977)
  19. El Elegido (1977) .... Doña Paz
  20. Los Albañiles (1976) .... Josefina
  21. Pantaleón y las visitadoras (1975) .... Chuchupe
  22. Once Upon a Scoundrel (1974) .... Delfina hala
  23. Fe, esperanza y caridad (1974) .... Eulogia
  24. Pat Garrett & Billy the Kid (1973) .... Mrs. Baker
  25. "Alias Smith and Jones" .... Carlotta (1 bölüm, 1972)
  26. Rancho del miedo (1971) .... Sara Verdugo
  27. A Little Game (1971) (TV) .... Laura
  28. The Bridge in the Jungle (1971) .... Angela, Cadı
  29. "The Virginian" .... Mama Fe (1 bölüm, 1970)
  30. Faltas a la moral (1970) .... Chelo's üvey kızkardeşi
  31. Un Hombre solo (1969)
  32. Any Second Now (1969) (TV) .... Señora Vorhis
  33. La Puerta y la mujer del carnicero (1968) .... Remedios (bölüm "La mujer del carnicero")
  34. Stay Away, Joe (1968) .... Annie Lightcloud
  35. A Covenant with Death (1967) .... Eulalia Lewis
  36. Smoky (1966) .... Maria
  37. La Bandida (1963)
  38. "The Eleventh Hour" .... Rose Ramirez (1 bölüm, 1962)
  39. "Death Valley Days" .... La Tules (1 bölüm, 1962)
  40. I Briganti italiani (1962) .... Assunta Carbone
  41. Barabba (1961) .... Sara
  42. Y Dios la llamó Tierra (1961)
  43. One-Eyed Jacks (1961) .... Maria Longworth
  44. "The Westerner" .... Carlotta (1 bölüm, 1960)
  45. "The Rifleman" .... Julia Massini (1 bölüm, 1959)
  46. The Badlanders (1958) .... Anita
  47. Dragoon Wells Massacre (1957) .... Mara Fay
  48. "Playhouse 90" .... Sister Monica (1 bölüm, 1957)
  49. Man from Del Rio (1956) .... Estella
  50. Trapeze (1956) .... Rosa
  51. "Climax!" .... Margo Nieto (1 bölüm, 1956)
  52. Trial (1955) .... Mrs. Consuela Chavez
  53. The Racers (1955) .... Maria Chávez
  54. Tehuantepec (1954)
  55. Broken Lance (1954) .... Señora Devereaux
  56. Arrowhead (1953) .... Nita
  57. San Antone (1953) .... Mistania Figueroa
  58. El Bruto (1953) .... Paloma
  59. Corazón y la espada, El (1953) .... Lolita
  60. "Mr. & Mrs. North" .... Lolita Alvarez (1 bölüm, 1952)
  61. High Noon (Kahraman Şerif) (1952) .... Helen Ramírez
  62. Mujer de medianoche (1952)
  63. Cárcel de mujeres (1951) .... Lupe
  64. Bullfighter and the Lady (1951) .... Chelo Estrada
  65. El Sol sale para todos (1950)
  66. Cabellera blanca (1950)
  67. El Seminarista (1949) .... Chayito
  68. Prisión de sueños (1949)
  69. Hay lugar para... dos (1949)
  70. El Último chinaco (1948)
  71. Nosotros, los pobres (1948) .... La que se levanta tarde
  72. Guadalajara pues (1946)
  73. La Viuda celosa (1946)
  74. Rosa del Caribe (1946)
  75. El Museo del crimen (1945) .... Sara Ramos
  76. Soltera y con gemelos (1945) .... Gloria
  77. La Sombra de Chucho el Roto (1945)
  78. Bartolo toca la flauta (1945)
  79. Balajú (1944)
  80. La Vida inútil de Pito Pérez (1944)
  81. Internado para señoritas (1943)
  82. No matarás (1943)

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]