Karsak

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

{{#if:|

Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Karsak
Korunma durumu: Asgari endişe (LC)
Korsak.jpg
Bilimsel sınıflandırma
Âlem: Animalia (Hayvanlar)
Şube: Chordata (Kordalılar)
Sınıf: Mammalia (Memeliler)
Takım: Carnivora (Etçiller)
Alt takım: Caniformia (Köpeğimsiler)
Familya: Canidae
(Köpekgiller)
Oymak: Vulpini
(Asıl tilkiler)
Cins: Vulpes
Tür: V. corsac
Biyoçeşitlilik
[[{{{diversity_link}}}|]]
Binominal adı
Vulpes corsac
(Linnaeus, 1758)
Yayılımı
Yayılımı
Dış bağlantılar
Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Karsak ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Karsak ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.
Vulpes corsac.jpg

Karsak (Vulpes corsac), Korsak tilkisi, Step tilkisi ya da Bozkır tilkisi olarak da bilinir, köpekgiller (Canidae) familyasının asıl tilkiler (Vulpini) oymağına ait, Orta Asya'da yaygın olan bir tilki türü.

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Karsağın tüyleri gri ya da kırmızımsı olur. Alt kısımları sarı ya da beyaz renk olur. 50 cm uzunluğa (+ 30 cm kuyruk) varabilir. Kendisine benzeyen yakın akrabası kızıl tilki ile arasında en önemli farkları, kızıl tilki'den daha uzun bacakları ve kulakları olmasıdır.

Yaşam alanı[değiştir | kaynağı değiştir]

Karsak Orta ve Doğu Asya'da, Volga Irmağı'nın güneyinden Mançurya, Tibet, Güney Rusya, Türkistan, Moğolistan, Transbaykalya, Kuzey Çin ve Kuzey Afganistan'a kadar uzanan bir coğrafyada yaygındır.

Yaşam alanı olarak bozkırları ve yarı çölleri tercih eder. Ormanlardan, ağaçlı bölgelerden, yerleşim yerlerinden ve tarlalardan uzak durur.

Güzel görünümlü olan ve sıcak tutan postu yüzünden çok avlanmıştır. 19'ncu yüzyılın sonlarında örneğin Sibirya'da sırf Irbit kentinde her yıl 10.000 Karsak postu satılmış olduğu bilinmektedir. Karsak, ziraatçılık yapılan bölgelerde yaşayamadığı için, bozkırların günden güne azalıp tarlaya dönüşmesi onun için ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. Yaşam alanının daralması ve çok fazla avlanılması, eskiden yayılım gösterdiği coğrafyanın büyük bir kısmından yok olmasına yol açmıştır.

Yaşam şekli[değiştir | kaynağı değiştir]

Karsak küçük memeliler, kuşlar, böcekler ve nadir olarak da bitki ile beslenir. Çoğunlukla diğer hayvanlar (örneğin Porsuk) tarafından inşa edilmiş mağaralara yerleşir. Hür yaşamında gece aktif olduğu kabul edilsede, hayvanat bahçelerinde tutulan bozkır tilkilerinin gündüzleride aktif olduğu görülmektedir. Diğer tilkilerden daha sosyaldır ve diğer bozkır tilkileriyle birlikte aynı mağarayı paylaşır. Kışın, beraber ava çıkan gruplar oluşturur. Bu küçük grupların, birbiriyle akraba olan hayvanlardan oluştuğu tahmin edilir.

Dişi tilki Ocak ve Mart ayları arasında, 50-60 gün süren bir gebelikten sonra 2-11 yavru dünyaya getirir.

Karsak diğer tilkiler gibi kötü kokmaz. Bu yüzden 18'nci yüzyılda Rusya'da onu ev hayvanı olarak tutanlar olmuştur.

Adlandırma[değiştir | kaynağı değiştir]

Karsak sözü Türk dillerinden köken alır: Kazakça (қарсақ), Özbekçe (қарсоқ; qarsoq), Tatarca (карсак; qarsaq), Uygurca (قارساق). Moğolca (хярс)'ya Türkçeden geçmiştir. Rusçaya da корсак biçiminde geçen kelime, buradan İngilizceye corsac olarak geçmiştir. Türkçede İngilizceden geçme korsak biçimi de kullanılır.[1]

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Prof. Dr. Hasan Eren (1999) Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü KARSAK : Türkmence garsak, Nogayca karsak, Karakalpakça karsak, Başkurtça karsak, Kırgızca karsak tülkü; Orta Türkçede karsak olarak kullanılır. Eski Kıpçakçada da karsak olarak geçer. .... Türkçeden Farsçaya geçmiştir. Rusçada da korsak olarak kullanılır. Ruslar arasında Korsakov soy adında saklanmıştır. Almanca (Korsak), Fransızca (corsac) gibi dillerde de kullanılır. Karcag (Macaristan) kumanlardan kalma bir yer adıdır. ....