Kanlı Pazar (1905)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Kışlık Saraya doğru yürüyen göstericiler
Войска на Дворцовой площади (Кровавое Воскресенье).jpg
Askerler silahsız göstericilerin üstüne ateş açıyor. 1925 yılında Sevzapkino (daha sonra Lenfilm ile birleştirildi) tarafından çekilen Debyatoe yanvarya ("Ocak ayının dokuzuncu günü") adlı belgesel filmden.
Kışlık Sarayı önündeki süvariler

Kanlı Pazar (Rusça: Кровавое воскресенье), 22 Ocak 1905'te (eski Rus takvimine göre 9 Ocak) Petersburg'da işçilerin Çar II. Nikolay'a bir dilekçe sunmak üzere Kışlık Saray'a doğru sakin ve barışçıl bir yürüyüşe geçmeleri üzerine çarın askerleri tarafından bu barışçı yürüyüşe katılan silahsız yaklaşık 100.000 işçiye toplu tüfekli acımasızca açılan ateş sonucu 1000'den fazla ölü, 2000'den fazla yaralı ile sonuçlanan tarihi olay. Bu yürüyüşü Papaz Gapon adında bir Ohranka ajanı örgütlemişti. Eylemciler iş gününün 8 saate indirilmesini, asgari ücretin daha adil olmasını ve fazla mesainin kaldırılmasını istemekteydi.

Nedenleri[değiştir | kaynağı değiştir]

1904 yılında Bolşevikler komitesi Joseph Stalin in de katkılarıyla Bakü'de büyük ve iyi örgütlenmiş bir grevi yönetti. Grev başarıyla sonuçlandı ve petrol işçileriyle sanayicileri arasında Rus işçi sınıfı tarihinde, ilk olarak, bir toplu sözleşme imzalandı. Bu grev Rusya'nın çeşitli bölgelerinde işçi eylemlerini hızlandırdı. Bu gösterilerden korkan çarlık yönetimi, işçilerin aralarına ajanlar sokmayı başardı. Bu amaçla Ohranka ajanı olan Gapon adlı bir papazı Rus Fabrika İşçileri adında bir örgüt kurmakla görevlendirdi. Gapon zamanla bu -patron sendikasında- sözü geçen bir konuma da yükseldi. Ocak ayının başlarında Petrograd'da (şehir kurulduğu 1703 yılından 1914 e kadar Petrograd olarak adlandırılmıştır, 1914 sonrası isim Almanca olduğundan ve Rusya içinde savaştıkları Almanlara karşı tepki yüksek olduğundan St. Peterburg olarak değiştirilip 1924 e kadar bu adla anıldı. 1924 de ismi Leningrad ve 1990 da tekrar St. Peterburg olarak değiştirildi) maden işçileri 4 günlük bir grever gittiler. Papaz Gabin bu grevi Çar II. Nikolay lehine önemli bir eyleme dönüştürmeye karar verdi ve Çara 21 Ocak 1905 de şu mektubu gönderdi;

"Efendim!

Siz bakanlara inanmayınız. Onlar devletin hakiki durumunu göstermeyerek sizi aldatıyorlar. Halk size inanıyor. Yarın saat ikide Kış Sarayı önünde dileklerini size arz etmeye karar verdiler... Hiçbir şeyden korkmayınız. Halkın karşısına çıkarak masum dilekçelerini kabul ediniz. İşçilerin ve arkadaşlarımın temsilcisi olarak ben, şahsınıza dokunulmayacağı hakkında teminat veriyorum.

Gabon" [1]

Böylece 22 Ocak günü işçiler Çara isteklerini arzedecek, çar da bu istekleri olumlu karşılayarak işçi hareketlerini yatıştıracaktı. Kalabalık ellerinde Çarın portreleri, Gabon da elinde Çara sunulacak ve çalışma saatlerinin 8 saat olması, fazla mesai olmaması, asgari günlük ücretin 1 ruble olması istenen dilekçe olduğu halde, ilahiler okuyup "Tanrı Çarı korusun" diye bağırarak saraya yürümeye başladılar. Ama aniden askerler tarafından kalabalığın üstüne ateş açılmaya başlandı. Bu olay sonucu çok sayıda kişi öldü ve yaralandı ve bu olay Kanlı Pazar olarak adlandırıldı.[2] Gapon'un Rus gizli servisi Ohranka ajanı bir provakatör olduğu anlaşılınca arkadaşı Pinhas Rutherbeng tarafından öldürüldü. Savaşın bir diğer sebebi de Rus-Japon Savaşında çarlık ordularının ağır bir hezimete uğramasından doğan huzursuzluk ve ekonomik sıkıntılardır. Bu sıkıntıların başında birçok işyerinin ve fabrikanın kapanması ve 100.000 kişinin işsiz kalması vardır.

Sonuçları[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu olay tüm Rusya'da büyük tepkilere sebep oldu. Sadece o ay grevlere 450.000 işçi katıldı. Kitleler Kahrolsun zorbalık sloganıyla sokaklara dökülmüştü. Kanlı Pazar, sosyal demokrat partilerin (özellikle işçiler ve köylüler üzerindeki) etkinliği arttırdı ve Çarın Dumayı toplayarak 1905 Devrimi'ne yol açan olayların adeta bir kıvılcımı oldu.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Rusya Tarihi, Anadol. Üniv. yay. Sayf. 169
  2. ^ Barışçıl amaçlarla gösteri yapan kalabalığın üzerine ateş açılması Gapon'u bile sinirlendirecektir.Ünlü Bolşevik lider Lenin Gapon'un bu saldırıdan sonra yaptığı Artık Bir Çarımız Yok! adlı açıklamayı önemseyecek ve Çarlık rejiminin kendi güdümündeki bir işçi sınıfı örgütlenmesine bile tahammülü olmadığını belirtecektir.1905 yılındaki yazısı