Kanlı Pazar (1905)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Kışlık Saraya doğru yürüyen göstericiler
Войска на Дворцовой площади (Кровавое Воскресенье).jpg
Askerler silahsız göstericilerin üstüne ateş açıyor. 1925 yılında Sevzapkino (daha sonra Lenfilm ile birleştirildi) tarafından çekilen Debyatoe yanvarya ("Ocak ayının dokuzuncu günü") adlı belgesel filmden.
Kışlık Sarayı önündeki süvariler

Kanlı Pazar (Rusça: Кровавое воскресенье), 22 Ocak 1905'te (eski Rus takvimine göre 9 Ocak) Petersburg'da işçilerin Çar II. Nikolay'a bir dilekçe sunmak üzere Kışlık Saray'a doğru sakin ve barışçıl bir yürüyüşe geçmeleri üzerine çarın askerleri tarafından bu barışçı yürüyüşe katılan silahsız yaklaşık 100.000 işçiye toplu tüfekli acımasızca açılan ateş sonucu 1000'den fazla ölü, 2000'den fazla yaralı ile sonuçlanan tarihi olay. Bu yürüyüşü Papaz Gapon adında bir Ohranka ajanı örgütlemişti. Eylemciler iş gününün 8 saate indirilmesini, asgari ücretin daha adil olmasını ve fazla mesainin kaldırılmasını istemekteydi.

Nedenleri[değiştir | kaynağı değiştir]

1904 yılında Bolşevikler komitesi Bakü'de büyük ve iyi örgütlenmiş bir grevi yönetti. Grev başarıyla sonuçlandı ve petrol işçileriyle sanayicileri arasında Rus işçi sınıfı tarihinde, ilk olarak, bir toplu sözleşme imzalandı. Bu grev Rusya'nın çeşitli bölgelerinde işçi eylemlerini hızlandırdı. Bu gösterilerden korkan çarlık yönetimi, işçilerin aralarına ajanlar sokmayı başardı. Bu amaçla Ohranka ajanı olan Gapon adlı bir papazı Rus Fabrika İşçileri adında bir örgüt kurmakla görevlendirdi. Gapon'un önerisine göre 9 Ocak günü işçiler çara isteklerini arzedecek, çar da bu istekleri olumlu karşılayarak işçi hareketlerini yatıştıracaktı. Ama çar II. Nikolay karar değiştirip kalabalıklara ateş açtırınca Kanlı Pazar meydana gelecektir.[1] Gapon'un Rus gizli servisi Ohranka ajanı bir provakatör olduğu anlaşılınca arkadaşı Pinhas Rutherbeng tarafından öldürüldü. Savaşın bir diğer sebebi de Rus-Japon Savaşında çarlık ordularının ağır bir hezimete uğramasından doğan huzursuzluk ve ekonomik sıkıntılardır. Bu sıkıntıların başında birçok işyerinin ve fabrikanın kapanması ve 100.000 kişinin işsiz kalması vardır.

Sonuçları[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu olay tüm Rusya'da büyük tepkilere sebep oldu. Sadece o ay grevlere 450.000 işçi katıldı. Kitleler Kahrolsun zorbalık sloganıyla sokaklara dökülmüştü. Bu olayla sosyal demokrat partilerin (özellikle işçiler ve köylüler üzerindeki) etkinliği arttı ve bu olay bir anlamda başarısız 1905 Devrimi'nin kıvılcımı olmuştu.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Barıiçıl amaçlarla gösteri yapan kalabalığın üzerine ateş açılması Gapon'u bile sinirlendirecektir.Ünlü Bolşevik lider Lenin Gapon'un bu saldırıdan sonra yaptığı Artık Bir Çarımız Yok! adlı açıkalmayı önemseyecek ve Çarlık rejiminin kendi güdümündeki bir işçi sınıfı örgütlenmesine bile tahammülü olmadığını belirtecektir.1905 yılındaki yazısı