Kanada Atabaskları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Kanada Atabaskları
(Canadian Athapaskans)
Beaver chief and family Peace River area Alberta NA-1440-8.jpg
Daneza reisi ve ailesi, Alberta, 1899
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Kanada Kanada
Diller

Atabask dilleri
(Kuzey Tuçoncası, Güney Tuçoncası, Tagişçe, Tahltanca, Kaskaca, Danezaca, Sekanice, Denetaca, Sahtuca, Tlınçonca, Denesulinece, Tsetsautça, Tsutinaca, Nadoten-Vetsuvetence, Dakelce, Çilkotince, Nikolaca)

Din

Hıristiyanlık, Animizm / Şamanizm

İlgili etnik gruplar

Alaska Atabaskları, Atabasklar, Eyaklar, Tlingitler, Algonkin halkları

Sahtuların Kaşogotine (Hare Indian) boyunun geliştirdiği Sahtu köpeği ya da Kaşogotine köpeği (Hare Indian Dog) denen yerli köpek ırkının soyu tükenmiştir
Tahltanların geliştirdiği Tahltan ayı köpeği (Tahltan Bear Dog) denen yerli köpek ırkının soyu tükenmiştir
Dene House, Totem Park Residence, University of British Columbia

Kanada Atabaskları (İngilizce: Canadian Athapaskans/Athapascans/Athabaskans/Athabascans, Canadian Athapaskan/Athapascan/Athabaskan/Athabascan peoples/Indians), Yukon Toprakları, Kuzeybatı Toprakları, Britanya Kolombiyası ve Alberta eyaletlerinde daha çok Saskatchewan, Manitoba ve Nunavut eyaletinde ise daha az olmak üzere Kanada'nın batısında yaşayan ve Na-Dene dillerinin Atabask dilleri grubunun Kuzey Atabask dilleri alt grubundan dilleri konuşan Kuzey Atabasklarından, avcı ve toplayıcı, yarı göçebe, anasoylu, animist ya da şamanist Subarktik yerlisi Kızılderili halkları. Kanada yerlileri içinde First Nations («İlk Milletler») yasal adıyla anılan Kanada Kızılderilileri arasında yeralır. Dil temelinde Kuzey Tuçoncası, Güney Tuçoncası, Tagişçe, Tahltanca, Kaskaca, Danezaca, Sekanice, Denetaca, Sahtuca, Tlınçonca, Denesulinece, Tsetsautça, Tsutinaca, Nadoten-Vetsuvetence, Dakelce, Çilkotince ve Nikolaca gibi 20 dil ve halk olarak sınıflandırılır. Esas olarak Alaska Atabasklarına giren ve Guçince, Hanca ve Yukarı Tananaca konuşanların yalnızca Kanada'da yaşayanları dahildir. Alaska Atabaskları ile birlikte Kuzey Atabaskları dil grubunu oluştururlar. Tsutinalar ile Nikola Atabaskları hariç tamamı Subarktik Kızılderilileri kültür grubuna dahildir.

Gruplar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Ova Kızılderilileri kültür grubuna giren Tsutinalar ile Plato Kızılderilileri kültür grubuna giren Nikola Atabaskları hariç tamamı Subarktik Kızılderilileri kültür grubuna dahildir.

Coğrafi dağılım[değiştir | kaynağı değiştir]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Diller Etnik sayı Anadili Ev dili
Denesulinece 11,130 9,750 7,490
Tlınçonca 2,645 2,015 1,110
Dakelce 2,495 1,560 605
Çilkotince 1,400 1,070 435
Sahtuca 1,235 650 650
Danetaca 2,315 600 600
Guçince 570 355 25
Kaynak Statistics Canada, 2006 Census Profile of Federal Electoral Districts (2003 Representation Order): Language, Mobility and Migration and Immigration and Citizenship Ottawa, 2007, pp. 2, 6, 10.

Komşuluk[değiştir | kaynağı değiştir]

Avrupalılarla temas sırasındaki Atabask toprakları
Günümüzdeki Kri toprakları. Atabask coğrafyasına ait üç büyük gölden en güneyde olan Athabasca Gölü'nün güneyi Orman Krilerine, batısı ise Ova Krilerine geçmiş

Doğu Kanada Atabasklarına geleneksel olarak düşman olan Kızılderililer Krilerdir (Plains Cree, Woods Cree, Swampy Cree). Kuzey Amerika'da Avrupalı tüccarların getirip kürk karşılığında ticaret karakollarında değiş tokuş ettikleri misket tüfeklerine sahip olan ilk yerliler Krilerdir ve bunu kullanarak batıya doğru ilerlemiş ve yerli Atabaskları daha batı ve kuzeye sürerek topraklarına yerleşmişlerdir[2].

Örgütlenme[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e Athabascan Conference + Exhibition : Seven branches of Athabascan
  2. ^ Virginia Phyllis Petch (1998), Relocation and loss of homeland, the story of the Sayisi Dene of Northern Manitoba. A Thesis presented to the University of Manitoba in partial fulfillment of the requirements of a Doctor of Philosophy in Anthropology, The University of Manitoba, Winnipeg, Manitoba, June, 1998
  3. ^ Arctic Athabaskan Council (AAC)
  4. ^ Council of Yukon First Nations