Kalmıkya

Vikipedi, özgür ansiklopedi

(Kalmikya sayfasından yönlendirildi)
Git ve: kullan, ara
Kalmıkya Cumhuriyeti
Республика Калмыкия
Kalmıkya arması
Kalmıkya arması
Kalmıkya bayrağı
Kalmıkya bayrağı
Rusya'daki konumu
Resmi diller Kalmık Moğolcası ve Rusça
Ülke Kalmıkya Cumhuriyeti
Başkent Elista
Cumhurbaşkanı Kirsan İlyumjinov
Başbakan Anatoly Kozaçko
Yüzölçümü 76,100 km²
Nüfus
 – Total (2002)
 – Nüfus yoğunluğu		 tahmini
 292410
 3.8 kişi/km²
Para birimi Ruble
Saat dilimi UTC+3

Kalmıkya Cumhuriyeti (Rusça: Респу́блика Калмы́кия; Kalmıkça: Хальмг Таңһч), Rusya Federasyonu'na bağlı bir cumhuriyettir. En dikkat çeken özelliği Avrupa sınırları içinde Budizm'in en yaygın din olduğu tek bölge olmasıdır.

Konu başlıkları

[değiştir] Tarih

Kalmıklar’ın ataları Oyratlar Güney Sibirya steplerindeki İrtiş Nehri kıyılarından Aşağı Volga bölgesine 1630 yıllarında gelmişlerdir. Volga deltası üzerinde kuzeyde Saratov’dan güneydeki Astrakhan’a kadar olan geniş steplere yerleşmiş, burada Kalmık Hanlığını kurmuşlardır.

Yerleşmelerinden 25 sonra Kalmıklar Rus Çarına bağlanmışlardır. Ruslarla anlaşma yaparak, Rusya’nın güney sınırını koruma karşılığında Rus sınır yerleşimlerinde ticaret yapma ayrıcalığı kazanmışlardı. Ancak bu bağlılık daha çok sembolik kalmıştır. Kalmık Hanları genellikle “Göçebelerin Büyük Yasası” (Iki Tsaadzhin Bichig) adını verdikleri kurallara göre kendi kendine yönetim uygulamışlardır.

17. yüzyılın ortalarına doğru Ruslar Kalmıkların içişlerine daha fazla karışmaya başlar. Bunun üzerine son Kalmık hanı Ubashi Han halkını anavatanları Cungarya’ya geri götürme kararı alır. Yaklaşık 200 bin kadar Kalmık Ubashi Han’ın liderliğinde Orta Asya’nın diğer ucundaki vatanlarına doğru yola çıkar. Yolda düşmanları Kazaklar ve Kırgızlarla savaşan, bir taraftan da açlık ve susuzluğa maruz kalan Kalmıkların çoğu ölür. Aylarca süren zorlu yolculuğun sonunda yalnızca 96 bin Kalmık Mançular’ın denetimindeki Sincan’a ulaşır.

Çariçe Katerina Kalmık Hanlığını feshederek bölgeyi Astrakhan valisine bağlar. Rusya’da kalan Kalmıklar savaşlarda Rusya adına savaşmış, yavaş yavaş yerleşik bir yaşam tarzını benimsemişlerdir. Ekim Devrimi'nden sonra çoğu Beyaz Ordu saflarında çatışan Kalmıklar yurtdışına kaçar. Kalmık Diasporası Türkiye'de bir süre kaldıktan sonra, Yugoslavya, Bulgaristan, Çekoslavakya ve Fransa'ya dağılır. Sovyet yönetimi geride kalanları sert bir şekilde cezalandırmış, onbinlercesini idam etmiştir. Kalmıkya 4 Kasım 1920'de, Sovyetler Birliği içinde özerk bir bölge olarak ilan edilir; 1935'te ise, özerk bir cumhuriyet olur. Stalin döneminde Budist manastırlar kapatılır; Kalmık dini metinleri yakılır; 1932-1933 yılları kollektivizasyon döneminde yaklaşık 60.000 kişi açlıktan ölür. II. Dünya Savaşı sırasında Kalmıkya Nazi işgaline uğrar. 1943'te Sovyetler bölgeyi geri alır; Stalin Nazilerle işbirliği yaptıkları gerekçesiyle Kalmıklar'ın tümünün Orta Asya ve Sibirya'ya sürülmesini emreder. Yarısı, yolda; geriye kalanların büyük bir bölümü de Sibirya'da ölür. Ancak 1957'de Kruşçev’in izniyle yurtlarına geri dönebilimiştir. 1958'de Kalmıkya, yeniden özerk bir Sovyet Cumhuriyeti olur. Sovyetler'in çöküşünden sonra, Rusya Federasyonu'na bağlı özerk bir cumhuriyet olarak varlığını sürdürmektedir.

[değiştir] Coğrafya

[değiştir] Zaman Dilimi

Kalmıkya Moskova Zaman Dilimindedir (MSK/MSD). UTC'e göre saat farkı +0300 (MSK)/+0400 (MSD)

Kalmykia map

[değiştir] Nehirler

Önemli nehirleri:

[değiştir] Göller

Kalmıkya Hazar Denizi kıyısında yer alır. Bundan başka Kalmıkya sınırları içinde bir kaç göl bulunur. Bunlar:

[değiştir] Doğal Kaynaklar

Kalmıkya’nın doğal kaynakları arasında kömür, petrol ve doğal gaz sayılabilir.

[değiştir] İkilim

Kalmıkya karasal iklime sahiptir. Yazları çok sıcak ve kuru, kışları ise soğuk ve kar yağışlıdır.

  • Ocak Ayı Sıcaklık Ortalaması: -7°C
  • Temmuz Ayı Sıcaklık Ortalaması: +24°C
  • Yıllık Ortalama Yağış: 170 mm (doğu bölgelerinde) - 400 mm (batı bölgelerinde)

[değiştir] Nüfus

Kafkasya’nın etnik yapısı.

2002 istatistiklerine göre Kalmıklar nüfusun %53.3’nü oluşturmaktadır. Diğer gruplar Ruslar (33.6%), Darginler (7,295, ya da 2.5%), Çeçenler (5,979, ya da 2.0%), Kazaklar (5,011, ya da 1.7%), Türkler (3,124, ya da 1.1%), Ukraynalılar (2,505, ya da 0.9%), Avarlar (2,305, ya da 0.8%), Almanlar (1,643, ya da 0.6%).

sayım 1926 sayım 1939 sayım 1959 sayım 1970 sayım 1979 sayım 1989 sayım 2002
Kalmıklar 107,026 (%75.6) 107,315 (%48.6) 64,882 (%35.1) 110,264 (%41.1) 122,167 (%41.5) 146,316 (%45.4) 155,938 (%53.3)
Ruslar 15,212 (%10.7) 100,814 (%45.7) 103,349 (%55.9) 122,757 (%45.8) 125,510 (%42.6) 121,531 (%37.7) 98,115 (%33.6)
Diğerleri 19,356 (%13.7) 12,555 (%5.7) 16,626 (%9.0) 34,972 (%13.0) 46,850 (%15.9) 54,732 (%17.0) 38,357 (%13.1)

[değiştir] Din

Halkın çoğunluğunu Tibet Budistleri ve Ortodoks Hıristiyanlar oluşturur. Ayrıca önemli miktarda da ateist bulunmaktadır. Kalmık disporası 1923'te Belgrad'da bir Budacı tapınağı kurmuş; ancak tapınak, savaşta yıkılmıştır. II. Dünya Savaşı'ndan sonra, Belgrad Kalmıkları'nın çoğu, Almanya ve A.B.D.'ye göçer. Günümüzde Kalmıklar, dünyanın dört bir yanına dağılmış durumdadır. Kalmıklar'ın en çok olduğu Amerikan eyaleti olan New Jersey'de, bir Kalmık Budist tapınağı bulunmaktadır. Kırgızistan’ın Karakol bölgesinde yaşayan "Sart Kalmıklar" ise Kırgız kültürüne uyum sağlayarak Müslümanlığa geçmişlerdir; Kırgızca konuşmaktadırlar.

[değiştir] Dış Bağlantılar

Wikimedia Commons'da
Kalmıkya ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
"http://tr.wikipedia.org/wiki/Kalm%C4%B1kya" adresinden alındı.