Kırım Tatarları

	Bu madde Kırım Tatarları ile ilgilidir; Kırım Tatarları; Qırımtatarlar; Къырымтатарлар
	Kimlik ve milli semboller; Kırım Tatar adı · Kırım · Bayrak; Tarak Tamga · Ant Etkenmen
	Kırım Tatar kültürü; Mutfak
	Kırım dışındaki Kırım Tatarları; Bulgaristan · Türkiye
	Tarih; Kırım Hanlığı · Kırım Halk Cumhuriyeti; Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti; Sürgün · Avdet · KTMH; Gaspıralı · Çelebicihan · Kırımoğlu
	Kırım Tatarca; Çöl · Yalıboyu · Orta yolak; Alfabe · Osmanlıca · Çağatayca; Kıpçakça · Codex Comanicus
	g • t • d

Kırım Tatarları; Qırımtatarlar
	; İ. Gaspıralı • N. Çelebicihan • M.A. Kırımoğlu
Toplam Nüfus
	Tartışmalı; 500.000 [kaynak belirtilmeli]
Önemli Bölgeler
Dil(ler)
	Kırım Tatarcası
Din(ler)
	Sünni İslam

Vikipedi, özgür ansiklopedi

(Kırım Türkleri sayfasından yönlendirildi)

Git ve: kullan, ara

Bu madde ya da bir kısmı, Vikipedi standartlarına uygun değildir ve bu nedenle düzenlenmesi gerekmektedir.
Maddeyi Vikipedi standartlarına uygun biçimde düzenleyip, geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. NOT:Gerekli değişiklik yapılmadan bu şablon kaldırılmamalıdır.
Bu madde Nisan 2008 tarihinden beri, düzenleme isteğiyle etiketlidir.

Bu maddedeki veya maddenin bir bölümündeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir.
Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına lütfen bakınız.
Maddeye uygun bir biçimde kaynak ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.

Kırım Tatarları, anavatanları Karadeniz'in kuzeyindeki Kırım yarımadası olan halktır. Ukrayna'nın ana Müslüman unsurunu teşkil ederler.

Yoğun olarak Kırım, Özbekistan, Tuna Nehri'nin Karadeniz'e döküldüğü bölge (Romanya ve Bulgaristan) ve Türkiye'de yaşarlar. Türkiye'de, 2 milyondan fazla kişinin Kırım Tatarı kökenli olduğu tahmin edilmektedir.^{[kaynak belirtilmeli]}

Bugünkü, Kırım Tatarları Kırım nüfusunun ancak yaklaşık %13 kadarını meydana getirmektedirler ve zaman içinde sürgündeki Tatarlar da geri dönerek yoğunluğu arttırmaktadırlar.

[değiştir] Kırım Etnik Yapısı ve Tarihi

Genellikle sanıldığının aksine, Kırım Tatarları tek bir dalgada gelerek Kırım yarımadasına yerleşmiş tek parça bir halk değildir. Konuya âşinâ olmayan pek çok kişinin kanaati, Moğol asıllı kabul ettikleri “Tatarlar”ın 13. asırda Cengiz Han ordularının Karadeniz’in kuzeyindeki ülkeleri istilâsıyla buralara yerleştiği ve bu insanların Kırım yarımadasındaki kolundan günümüze kaldığı şeklindedir. Söz konusu vakalar Kırım tarihinde çok önemli bir rol oynamış olmakla birlikte, bugünkü Kırım Tatarlarının etnik, linguistik, kültürel ve tarihî özelliklerini böyle sade bir formül ile izah edebilmek mümkün değildir.

Yine konuyu dışarıdan değerlendiren kimseler,^{[kaynak belirtilmeli]} “Tatar” adının başka yerlerde de geçmişte ve bugün kullanılmış ve kullanılmakta olmasına bakarak, meselâ günümüzdeki İdil boyundaki “Tataristan” muhtar cumhuriyetini göz önünde bulundurmak suretiyle, Kırım Tatarlarının o Tatarların Kırım’daki kolu olduklarını yahut “Tatar” adı altında otokton bir millet mevcut olup, bunun bir kolunun İdil-Ural’da, bir kolunun Kırım’da, diğer kollarının da başka yerlerde yaşadıklarını düşünürler. Bu zan da gerçeği yansıtmaktan çok uzaktır.

Kırım tatarları üç alt etnik gruba ayrılırlar:

Tatlar (dağ yahudileri olarak bilinen tat halkı ile bağlantıları yoktur.) yaklaşık %55 ile en büyük alt etnik gruptur.
Yalıboyu (yaklaşık %30),
Nogaylar (Yaklaşık %15)

Noğaylar fiziksel görünüş olarak orta asya özelliklerini taşırken (çekik göz, sarı ten) tatlar ve yalıboyu grubu kafkas özelliklerine sahiptirler.

Kırım Tatarlarının tamamı Hanefi mezhebine bağlı olup Sünni Müslümandır. “Kırım Tatarcası” diye adlandırılabilecek tek bir lehçe veya dil yoktur. 1944 Büyük Tatar Sürgünü öncesi “Yalıboyu” tabir edilen Kırım’ın güney sahil şeridinde yaşayanlar düpedüz Osmanlıca’nın uzantısı olan büyük ölçüde Oğuz ağırlıklı bir lehçe konuşurlarken, “Çöl” tabir edilen Kırım’ın kuzey kesimlerindeki düzlük bölgelerin ve Kerç yarımadasının halkı bâriz Kıpçak özelliklerini taşıyan bir lehçeye mâliktirler. Diğer taraftan, coğrafî olarak Kırım’ın orta kesimlerinde yer alan Bahçesaray ve Karasubazar bölgelerinde konuşulan şive ise yukarıda anılan birbirinden hayli farklı dialektlerin karışımından müteşekkil bir yapı arz eder. “Orta yolak” adı da verilen ve aynı zamanda edebî Kırım Tatar Türkçesi olarak kabul edilmiş olan bu şive tam bir Oğuz-Kıpçak karışımı mahiyetiyle umum Türk dünyasında gayet orijinal bir mevkiye sahip olup, belki de bu dünyadaki hem Oğuz hem de Kıpçak grupları tarafından çok büyük ölçüde anlaşılabilen yegâne lehçeyi teşkil eder.

Ana madde: Kırım Hanlığı

[değiştir] Galeri

Hansaray	Kırım	İsmail Gaspıralı	Numan Çelebicihan
Kara Deniz kıyısı Balaklava	Kırım Tatarlarının günümüzdeki lideri Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu	Kırım dağları Aluşta Şehri yakınları.	Kırım Tatarları ilgili bayrak