Junin Gölü

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 11°01′G 76°07′B / 11.017°G 76.117°B / -11.017; -76.117

Junin Gölü
(Chinchaycocha)
Junin Gölü(Chinchaycocha) - Junin Gölü
Junin Gölü
Konum And Dağları
Koordinatlar 11°1′22″S, 76°7′14″W
Çıkışları Upamayu Nehri
Mantaro Nehri
Havza ülkeleri Peru
Yüzölçümü 175 km2
Ortalama derinlik 1,5 - 2 metre
Yüzey rakımı 4082 metre
Yerleşimler Junin
Lago de Junin-Juni Peru.jpg
Lago Chinchaycocha o Junín.jpg
Laguna de Junín.PNG

Junin Gölü ya da Chinchaycocha (Keçuva dili: Chinchaycocha (Kuzey Gölü) İspanyolca: Lago Junin)[1][2], Güney Amerika ülkesi Peru'nun Titikaka Gölü'nden sonra en büyük ikinci gölüdür. Ancak Titikaka Gölü'nden farklı olarak Junin Gölü'nün tamamı Peru ülke sınırları içinde yer alır. Junin Bölgesi'nde bulunur. Junin adını bulunduğu bölgeden ve yakınındaki Junin kasabasından alır.[3] Ancak Peru'nun eski halkı göle "And Kedisi Gölü" anlamında Chinchaycocha adını vermiştir. Chinchay And kedisi, Cocha da göl anlamındadır.[4] 1974 yılında göl ve çevresindeki alan Ulusal Koruma Alanı olarak ilan edilmiştir. Junin gölü önemli bir kuş gözlem yeridir.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Junin Gölü, Peru'nun başkenti Lima'nın 257 km doğusunda, Peru Andları üzerindeki Bombon (Blossom) yaylasında Junin Eyaleti'ne bağlı Junin Bölgesi sınırları içerisindedir. Göl, genişliği 6 kilometreyi bulan sazlıklarla[5] çevrilidir. Göl Amazon havzası içindedir. Bol yağış alan yıllarda su seviyesinde önemli bir dalgalanma olmaz ancak kurak yıllarda suda önemli miktarda çekilme olur ve gölün derinliği 1,5 - 2 metreye kadar düşebilir. Upamayu Nehri çıkışındaki hidroelektrik istasyonu gölün su seviyesini etkilemektedir.

Gölün bulunduğu alanda yıllık sıcaklık ortalaması 14° C derecedir. Sıcaklık en yüksek 25° C, en düşük -2° C derece olarak kaydedilmiştir.[6]

Fauna ve Flora[değiştir | kaynağı değiştir]

Junin Gölü ve çevresi, sıra dışı hayvan ve dünyada kendine özgü bitkisel formasyonu olan bitki çeşitliliğine sahiptir. Göl And kuşları için büyük önem taşıyan bir ekosistemdir. Sistemde yer alan yerleşik ve göçmen yaklaşık 50 kuş türü kaydedilmiştir; Yaban ördekleri, balıkçıl kuşlar, pembe flamingolar, Cauquén Huallata denilen And kazları (Chloephaga melanoptera), yanavicos denilen Puna ibisleri (Plegadis ridgwayi), And ibisleri (Theristicus branickii) ve beyaz kazlar önemlileridir. [6] Kuşlar açısından gülün asıl önemi iki endemik kuş türüne ev sahipliği yamasından gelmektedir. Batağangillerden Junin batağanı (Podiceps taczanowskii) ve Junin su tavuğu (Laterallus tuerosi) olarak adlandırılan her iki tür de yok olma tehlikesi altındadır.[7] Bu iki tür ile birlikte Parihuana olarak adlandırılan Şili flamingosu koruma altına alınmışlardır. [4] Gölde bulunan Batrachophrynus cinsinden iki kurbağa cinsi de tehlike altındadır. Bunlardan Junin Dev Kurbağası (Batrachophrynus macrostomus) sadece bu gölde yaşamaktadır.[8] Göldeki balık faunası bol olmakla birlikte çoğunlukla yerli olmayan alabalık türlerinden oluşmaktadır. Işınsal yüzgeçlilerden Cyprinodontidae ailesine dahil yerel dilde Challhua olarak adlandırılan Orestias cinsi iki endemik balık cinsi (Orestias empyraeus ve Orestias polonorum) bulunmaktadır.[8] Yayın balığı (Pigydium oroyae) yerel tüketim için önemli bir kaynaktır. [6]

Eskiden Vikunya ve Alpaka sürülerinin, osjo veya chinchay adı verilen And kedilerinin dolaştığı, Göl çevresindeki sazlık ve kayalıklarda bugün bulunan en yaygın memeli yerel dilde poroncoy denilen bir Hamster (Cavia tschudii) türüdür. Atoj adı verilen And tilkisi ile Hanna adı verilen bir kokarca türü ile Çinçillagillerden Vizcacha da yaygın olarak bulunmaktadır. [6]

Göl ve çevresinde botanik dünyasında benzersiz Sucul bitkiler açısından bir çeşitlilik göstermektedir. Baskın bitkiler Yaban asması, kulübe ve çeşitli eşyaların yapımında kullanılan Tatora adı verilen uzun büyük sazlar, Cattails denilen almaşık yaprakları hasırcılıkta kullanılan hasır otu gibi kamışlar ile çalılardır. [6]

Kirlilik[değiştir | kaynağı değiştir]

1933'den sonra Pasco'da çalışmaya başlayan üç madenin artıklarının ve Junín ve Carhuamayo şehirlerinden gelen kanalizasyon atıklarının göle bırakılması, göldeki balık ve kuş faunası üzerinde olumsuz etkide bulunmuştur. Kirlilik bu tür sulak alanların doğal ötrofikasyon[9] sürecine katkıda bulunmaktadır. Yaban hayatın yemek ve yuvalama alanları azalmaktadır. Kurşun, çinko ve bakır gibi madenlerle kirlenen su ve biyolojik kirlilik nedeniyle yüzeyi kaplayan yosunların sudaki oksijenin seviyesini azaltıcı etkisi sonucu balık, kurbağa ve kuş sayılarındaki ciddi azalma göl çevresinde yaşayan ve geçimlerini balıkçılık gibi yollarla gölden sağlayan insanları da olumsuz etkilemiştir.[6]

1980'lerde göl ve havzasında 368 bitki türü ve 90 kuş türü varken, günümüzde bu sayı 26 bitki türü ve 16 kuş türüne düşmüştür. Kurşun, çinko ve bakır konsantrayonunun yüksek olduğu sulak alandaki türler yokolmaktadır.[10] Junin dalgıcı olarak bilinen endemik türün gölün korumaya alınmasından sonra 1976'da Danimarkalı kuş bilimci Jon Fjeldså tarafından yapılan sayımda 300 adet olan sayısı, 1985'de yapılan sayımda hızla düşmüş, 1991'de Perulu araştırmacılardan oluşan bir ekip 50'den az sayıda kaldıklarını saptamıştır.[6]

Kirlilik nedeniyle suyun rengi kırmızıya dönen göldeki çevre sorunun çözülmesi için maden şirketlerinin fazla bir gayreti bulunmamakla birlikte çevre halkının duyarlılığı, yürütülen kampanyalar ve INRENA (Doğal Kaynaklar Ulusal Enstitüsü)'nün Junin Ulusal Koruma Alanı'na tahsis ettiği küçük kaynaklarla göl ekosisteminde hafif ama sürekli bir iyileşme gözlemlenmeye başlanmıştır.[6]

Junin Ulusal Koruma Alanı[değiştir | kaynağı değiştir]

7 Ağustos 1974'de gölü ve hemen çevresini içeren, 530 km² bir alanı kapsayan Junin doğal koruma alanı kurulur. Göl ve buraya komşu bölge, sıra dışı hayvan ve dünyada kendine özgü bitkisel formasyonu olan bitki çeşitliliğine sahiptir. Hamster (Cavia tschudii) gibi memeli hayvanlar, Batrachophrynus macrostomus gibi kurbağalar, Challhua gibi balıklar, Podiceps taczanowskii gibi kuşlar, Totora gibi bitkiler burada yerleşik olan halk tarafından kullanılırlar.

1933'den beri doğal parkın fauna ve florası, yaşanan niceliksel düşüş ve bölgenin mayınlarından zarar görmüştür. Bunun dışında Junin ve Carhuamayo şehirlerinin atık suları bölgenin kirlenmesini hızlandırmıştır.

yaban hayatı yüksek And türlerin en zengin bölgelerinden biri korumak için 1974 yılında oluşturulan National Reserve 53000 hektarlık bir alanı kaplar ve sulak alanlar, cattails ve diğerleri arasında su kuşları, binlerce yabani kobay, kedi ya da And ve kurbağalar osjos onlarca, canlı açık su geniş alanlar oluşur.[11]

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynak[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Teofilo Laime Ajacopa, Diccionario Bilingüe Iskay simipi yuyayk'ancha, La Paz, 2007 (Quechua-Spanish dictionary): chincha. s. Norte. Punto cardinal. qucha, qhucha, quchacha. - s. Laguna. Lago pequeño. qucha, qhucha. - s. Lago. Gran masa de agua en una depresión.
  2. ^ Diccionario Quechua - Español - Quechua, Academía Mayor de la Lengua Quechua, Gobierno Regional Cusco, Cusco 2005 (5-vowel-system): Chinchayqocha - s. Geog. (Topón. chincha, norte; qocha, lago: lago del norte.) Lago de considerables dimensiones en la meseta de Bombón en el departamento de Junín, Perú. chinchay - s. Zool. (Felis pardalis aequatorialis). Tigrillo. Orden carnívora, familia felidae. || v. Dirigir u orientar algo hacia el norte.
  3. ^ Gobierno Regional de Junín, Plan de Desarrollo Regional Concertado Junín 2004-2007
  4. ^ a b Ronald Luis Medrano Yanqui; Alan Freddy Chamorro Cuestas (2010). "Plan de Manejo con Fines de Conservación de las Especies de Aves Amenazadas del Lago Chinchaycocha" (İspanyolca). Junin: Asociación Ecosistemas Andinos – ECOAN. http://www.ecoanperu.org/pdf/plan_manejo_chinchaycocha.pdf.  s.33
  5. ^ Bakınız: (Makrofitler ya da Sucul bitkiler
  6. ^ a b c d e f g h Wust, Walter (4 Ocak 2011). "Lago Chinchaycocha, Junin (Chinchaycocha Gölü, Junin)". hi-tecperu.com. http://hi-tecperu.com/el-rincon-de-wust/lago-chinchaycocha-junin. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  7. ^ Schulenberg, Stotz, Lane, O'Neill, and Parker III. (2007). Birds of Peru. ISBN 978-0-7136-8673-9
  8. ^ a b Stuart, Hoffmann, Chanson, Cox, Berridge, Ramani and Young, editors (2008). Threatened Amphibians of the World. ISBN 978-84-96553-41-5
  9. ^ Ötrofikasyon, göl gibi herhangi bir büyük su ekosisteminde, başta karalardan gelenler olmak üzere, çeşitli nedenlerle besin maddelerinin büyük oranda çoğalması sonucu bitki varlığının aşırı şekilde artmasıdır. Bakınız: "eutrophication." Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press, 2003.
  10. ^ Junin Ulusal Koruma Alanında görevli biyolog César García Rondinel'in açıklamasından haberleştiren: "Se agrava la contaminación del lago Chinchaycocha en Junín (Junin Chinchaycocha göl kirliliği kötüleşiyor". Peru21.pe. 20 Aralık 2008. http://peru21.pe/noticia/226583/se-agrava-contaminacion-lago-chinchaycocha-junin. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  11. ^ "Junin Ulusal Koruma Alanı". www.chinchaycocha.org. http://www.chinchaycocha.org/reserva.php. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Commons'ta Junin Gölü ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.