Johore

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 1°29′14″N, 103°46′52″E

Johor
جوهر دارالتّعظيم
—  Federal Bölge  —
Johor Darul Ta'zim
Pulau labuan 1.jpg
Johor
Bayrak
Johor resmi logosu
Arma
Slogan: Kepada Allah Berserah
كڤدالله برسراه
(Allah'a Teslimiz)
Johor state locator.PNG
Koordinatlar: 1°29′14″K 103°46′52″D / 1.48722°K 103.78111°D / 1.48722; 103.78111
Ülke Malezya Malezya
Krallik Johor Sultanlığı
Johor Sultanlığı 14. yüzyıl
Britanya kolonisi 1914
Japonya işgali 31 Ocak 1942
Malaya Federasyonu'na katılma 1948
Yönetim
 - Jahore Sultanı Sultan Ibrahim Ismail
 - Menteri Besar (Basbakan) Abdul Ghani Othman (Barisan National (BN))
Yüz ölçümü
 - Toplam 19.210 km2 (7.417 mi2)
Nüfus (2010)
 - Toplam 3.348.283
 - Yoğunluk 174/km² (450,7/sq mi)
  [1]
Alan kodu 07[
06 (Muar ve Ledang)
Plaka kodu J
İnternet sitesi: www.johor.gov.my


Johore Sultanlığı Malezya federasyonu'nu meydana getiren devletlerden biridir. İngilizce Johore olmakla beraber resmi isim Arapça Darul Ta'zim olmaktadir. "Johor" sözcüğünün kökeni Arapça'daki "değerli taş" anlamındaki cevherden gelmektedir.

Malay Yarımadasının güneyinde yer alır. Güneyinde Singapur ile komşudur. Devlet başkenti eski ismi "Tanjung Puteri (Prenses Burnu)" olan Johor Bahru'dır. Kraliyet ikamet merkezi "Muar"'dır. Daha önce devlet merkezi "Johor Lama"'da idi.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Johor, Malaya prensliklerinin en eski iki prensliğinden biridir. 16.yüzyil başlarında Portekizliler Malacca'yı işgal etmeye başlayınca bu yarımadada hükümdar olan Malaka Sultanı Mahmut Şah 1511'de Portekizlilerle yaptığı savaşta yenilmiş ülkesinden kaçmak zorunda kalmıştır. Son Malaka Sultanı'nın oğlu olan II. Alaaddin Riayet Şah Malaka İmparatorluğu arazilerinin kuzey kısmında Johor Sultanlığı'nı kurup babasını ülkesini takip eden iki sultanlıktan birini ortaya çıkartmıştır. Mahmud Şah'in diğer oğlu olan I. Muzaffer Şah ise Perak Sultanlığı'nı kurmuştur.

Johor Sultanlığı vaktiyle tüm Malay Yarımadası ve çevresindeki ufak adalara hakim olmuştur ve günümüzde Endonezya'ya dahil olan "Riau" takim adalarına ve Sumatra adasının bir kısmını eline geçirmiştir.[2] Bir seri hükümdarlık ele geçirmek için yapılan mücadele ve bölgesel klanlar ve yabancı ülkelerin güçleri ile yapılan stratejik müttefiklik yoluyla Johor Sultanlığı Malaya adası ile Endonezya adaları arasındaki boğaz etrafında egemenliğini ve ekonomik ve politik üstünlüğünü koruyabilmiştir. Özellikle kuzey Sumatra'da buluna Açe Sultanlığı, Portekizlilerin idare merkezi olan Malaka şehrine ve sonra da adalarda egemenlik kuran Hollandalılar'la yapılan rekabet ve stratejik dostluklar yapılmıştır. Sonunda 1641'de Hollandalıların desteği ile Portekizlileri Malaka limanlarından atmayı başarmıştır. 1660'lı yıllara doğru Johor Sultanlığı, Hollandalılarla birlikte, Güneydoğu Asya ticaretinde en büyük rol oynayan devlet olmuştur. Fakat 17.yüzyıl sonlarında ve 18. yüzyılda Sultanlık için yapılan iç mücadeleler dolayısıyla Johor Sultanlığı zayıflamaya ve parçalanmaya başlamıştır.

18. yuzyilda Sulawesi'de bulunan Bugiler ve Sumatra'da bulunan Minangkabauler Johor-Riau Sultanlığı idaresinde önemli rol oynamaya başlamışlardır. 19.yüzyıl başlarında ise rekabet Sulawesi adalarından Bugiler ile Malay Yarımadasındaki Malaylar olmaya başladı. 1819'da bu rekabet sonucunda Johor-Riau Sultanlığı bölündü. Malay yarımadasında Johor Sultanlığı'nı Temengong Abu Bakar eline geçirdi ve adalardaki arazilerde Bugiler kontrolü altında Riau-Linga Sultanlığı kuruldu.

19. yüzyılda Güneydoğu Asya'da Britanya İmparatorluğu egemen olmaya başlamışlardı ve Singapur'da koloni kurup ve burada üstlenmişlerdi. 1855'da Johor Sultanı Ali ile Singapur'daki Britanyalılar arasında yapılan bir antlaşma ile Johor Sultanlığı'nın en önemli kısmının resmen Britanya'lılar idaresine geçtiği kabul edildi ve 1877'de de devletin Muar şehri ve Keasng'da kalan kısmı Britanya'ya bağlandı. Bu zaman Sultan olan Temenggong Abu Bakar Britanya himayesi altına girdiğini ifade etmek için Britanya Kraliçesi olan Kraliçe Viktorya tarafından "Seri Maharaja Johor" ünvanı kendine bahşedilmiştir. 1886'da ise resmen "Johor Sultanı" olarak kabul edilmiş ve taç giydirilmiştir. Temenggong Ibrahim once guney Johor'da Bandar Tanjung Puteri'de sonradan Johor'un başkenti olan Johor Bahru sehrini kurmuştur. Johor Sultanı Abu Bakr (1864-1895) ise idari reforma girerek devletini de bir yeni anayasa hazırlamış ve Britanyalılar stilinde bir modern devlet idaresi sistemi kurmuştur. Aynı sultan devletinde Sultan ikamet merkezi olan "Jahor Bahru"'da "Istana Beşar" adlı bir saray yaptırmıştır.

Johor Bayrağı. Mavi renk Sultanlık Hükümeti'nin sembolüdür. Kırmızı renk bu Sultanlığını koruyan cesur askerleri sembolize etmektedir. Beyaz hilal ve beş köşeli yıldız İslam dinini ve dinin koruyucusu Sultanı ifade etmektedir.

19.yüzyılda dünyada artan siyah biber talebini karşılamak için Johor Sultanlığı ülkesinde yeni tarım alanları açılıp işletilmesi gerekmiştir. Bu talebi karşılamak için ucuz işçi getirilmesi düşünülmüş ve Çin'den "Kangchu" sitemi denen taşeronlar idaresinde gruplar halinde geçici iççiler getirilmeye başlanmıştır. Bu sistem ilk defa 1844'de uygulanmıştır ama çok geçmeden Çinli işçiler "geçici" olmaktan çıkmış ve taşeron işçi grupları olan "Kangchu" sistemi bozulmuş ve Johor'un önemli tarım alanlarına büyük sayıda Çinliler yerleşmişlerdir. 19.yüzyılın sonlarına doğru da Johor Sultanlığı'nda bir demir yolu ağı sistemi kurulmuş ve tarım maddeleri üretimi bu ulaşım sistemine göre geliştirilmiştir. 1909'dan itibaren ise Malay Yarımadası ve Johor Sultanlığı arazilerinde büyük Kauçuk ağaçları plantasyonları kurma tarımına geçilmiştir.[3]

Sultan Abu Bakar'ın yerine Johor Sultanı olan Sultan İbrahim döneminde ise Britanya İmparatorluğu himayesi daha da ciddileşmiştir ve 1904'de Johor Sultanlığı gayet yaygın iktidar ve idare güçleri olan "Britanya Danışmanı" adlı Britanya'lı kolonici idareciyi kabul etmesi gerekmiştir. II. Dünya Savaşı başlamasına kadar Johor Sultanlığı büyük bir Kauçuk üreticisi olarak gelişmiştir. Bu arada büyük palmiye yağı plantasyonlari da geliştirilmiş ve Jahore Sultanlığı en çok büyük palmiye yağı üreticisi ve ihracatçısı olmuştur.

II. Dünya Savaşı'na 1941 sonunda savaşa giren Japonya Britanya'nın Güneydoğu Asya sömürgelerine karşı taaruza geçmişti. 1942'de karadan Malay Yarımadasına çıkan Japon orduları koloni başkenti Kuala Lumpur'u ellerine geçirmişler ve Johor Sultanlığı'da işgal edilmiştir. Britanya ve müttefiklerini Singapur'da son direnmesine Japon orduları taaruzuna Japon komutanı General Yamashita Tomoyuki Jahore başkenti Johor Bahru'da bulunan karargahından komuta etmiştir. 15 şubat 1942'de Singapur düşünce Japonların eline 130,000 Britanyalı, Hintli, Avustralyalı ve Hollandalı asker esir alarak geçmiştir.

Bu savaş sona ermesinden sonra bir Birleşik Malaya devleti kurma planı çogu Johor'lu olan Malay siyasetçileri tarafından tarafından çıkartılmıştır. 11 Mayıs 1946'da bunu başarmak için Johore'li Malaylar Dato Onn Jafer liderliği altında "UMNO" adli bir parti kurdular. Bu partinin büyük rol oynadığı bir Malay siyasetçiler grubu "Barisan Nasional Koalisyonu" vasitasıyla 1948'de Britanya himayesinde bir "Malaya Federasyonu" kurulumasında önemli rol oynamışlardır ve Johor Sultanlığı bu Malaya Federasyonu'na katılmıştır. Buna karşılık çoğu 19. yüzyılda Johor ve Perak'a gelip yerleşmiş olan Çinliler arasında bir komünist Malaya isyanı çıkmış ve ortaya çıkan gerilla isyanını bastırmak Britanyalılar için büyük zorluklar yaratmıştır. 1955'de Britanyalılar bu isyanı bastırmaya yüz tutunca Malaya Federasyonu asilere af ilan etmiştir. 1957'de Malaya Federasyonu Britanya'dan bağımsızlığını kazanmıştır.

Johor Malaya Birliği planı raydan Malay muhalefetini doğurdu. Malay Dato 'Onn Cafer liderliğinde Birleşik Malay Ulusal Örgütü UMNO Johor 11 Mayıs 1946'da kuruldu. 1948 yılında Johor Malaya Federasyonuna katıldı. 1957 yılında Bağımsızlık kazandı.

14.yüzyılda kurulana Johor Sultanlığı vaktiyle tüm Malay Yarımadası ve çevresindeki ufak adalara hakim olmuş, Singapur limanını da idare etmiş, XIX. Yüzyılda Osmanlı Devleti ile diplomatik ilişkiler kurmuştur.

Devlet yüzölçümü 19,210 km2 olup[4] Devlet nüfusu (2010 sayımına göre) 3.348.283 kişidir.


Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]