Johore
 |
Bu madde Vikipedi standartlarına uygun değildir. (Nisan 2013) |
| Johor جوهر دارالتّعظيم |
|||
| — Federal Bölge — | |||
| Johor Darul Ta'zim | |||
 |
|||
|
|||
| Slogan: Kepada Allah Berserah كڤدالله برسراه (Allah'a Teslimiz) |
|||
 |
|||
| Koordinatlar: 1°29′14″N 103°46′52″E / 1.48722°N 103.78111°E | |||
| Ülke |  Malezya |
||
|---|---|---|---|
| Krallik | Johor Sultanliği | ||
| Johor Sultanlığı | 14. yüzyıl | ||
| Britanya kolonisi | 1914 | ||
| Japonya isgali | 31 Ocak 1942 | ||
| Malaya Federasyonu'na katilma | 1948 | ||
| Yönetim | |||
| - Jahore Sultani | Sultan Ibrahim Ismail | ||
| - Menteri Besar (Basbakan) | Abdul Ghani Othman (Barisan National (BN)) | ||
| Yüz ölçümü | |||
| - Toplam | 19.210 km2 (7.417 mi2) | ||
| Nüfus (2010) | |||
| - Toplam | 3.348.283 | ||
| - Yoğunluk | 174/km² (450,7/sq mi) | ||
| [1] | |||
| Alan kodu | 07[ 06 (Muar ve Ledang) |
||
| Plaka harfį | J | ||
| Web sitesi: www.johor.gov.my | |||
Johore Sultanligi . Malezya federasyonu'nu meydana getiren devletlerden biri. Ingilizce Johore olmakla beraber resmi isim Arapca Darul Ta'zim olmaktadir. "Johor" sözcüğünün kökeni Arapça'daki "değerli taş" anlamındaki cevherden gelir.
Malay yarımadasının güneyinde yer alır. Güneyinde Singapur ile komşudur. Devlet başkenti eski ismi "Tanjung Puteri (Prenses Burnu)" olan Johor Bahru'dadir. Kraliyet ikamet merkezi "Muar"'dir. Daha once devlet merkezi "Johor Lama"'da idi.
Konu başlıkları |
Tarihce [değiştir]
Johor, Malaya prensliklerinin en eski ikisinden biridir. 16. yuzyil baslarinda Portekizliler Malacca'yi isgal etmeye baslayince bu yarimdada hukumdar olan Malaka Sultani olan Mahmut Sah 1511'de yPortekizlilerle yaptigi savasta yenilmis ulkesinden kacmak zorunda kalmistir. Son Malaka Sultani'nin oglu olan II. Alaaddin Riayet Sah Malaka Imparatorlugu arazilerinin kuzey kisminda Johor Sultanligi kurup bbaasini ulkesini takip eden iki sultanliktan birini ortaya cikartmistir. Mahmud Sah'in diger oglu olan I. Muzaffer Sah ise Perak Sultanligi'ni kurmustur.
Johor Sultanlığı vaktiyle tüm Malaya Yarımadası ve çevresindeki ufak adalara hakim olmuştur ve guumuzde [[Endonezya][]'ya dahil olan "Riau" takim adalrina ve Sumatra adasinin bir kismini eline gecirmistir. [2]Bir seri hukumdarlik ele gecirmek icin yapilan mucadele ve bolgesel klanlar ve yabanci ulkelre gucleri ile yapilan staratejik muttefiklik yoluyla Johor Sultanligi Malaya adasi ile Endonezya adalari arasindaki bogaz etrafinda egemenligini ve ekonomik ve [ppolitik ustunlugunu koruyabilmistir. Ozellikle kuzey Sumatra'da buluna Aceh Sultanligi, Portekizlilerin idare merkezi olan Malaka sehrine ve sanra da adalarda egemenlik kuran Hollandalilar'la yapilan rekabet ve stratejik dostluklar yapilmitir. Sonunda 1641'de Hollandalilar destegi ile Portekizlileri Malaka liman-uslerinden atmayi basarmis tir. 16660 dogru Johor Sultanligi, Hollandalilarla birlikte, gUney-Dagu Asay entropa ticaretinde en buyuk rol oynayan devlket olmustur. Fakat 17.. yuzyil sonlarinda ve 18. yuzyilda Sultanlik icin yapilan ic mucadeler dolayisiyla Johor Sultanligi zayiflamaya ve parcalsrini kaybetmeye baslamistir.
18. yuzyilda [[Sulawesi]'de bulunan "Bugi" etnik grubu ve Sumatra'da bulunan "Minangkabau" ethik grubu Johor-Riau Sultanligi idaresinde onemli rol oynamaya baslamislardir. 19. yuzyil basalrinda isie rekabet Sulawesi adalarindan Bugiler ile Malaya yarimadasindaki Malaylar olmaya basladi. 1819'da bu rekabet sonucunda Johor-Riau Sultanligi bolundu. Malaay yarimadasinda Johor Sultanligi'ni Temenggong Abu Bakar eline gecirdi ve adalardaki arazilerde Bugiler kontrolu altinda Riau-Lingga Sultanligi kuruldu.
19. yuzyilda guney-dogu Asya'da Britanyalilar egemen olmaya baslamislardi ve Singapur'da koloni kurup ve burada uslenmislerdri. 1855'da Johi=or Sultani Ali ile Singapor'daki Britanyalilar arasinda yapilan bir antlasma ile Johor Sultanligi'nin en onemli kisminin resmen Britanya'lilar idaresine gectigi kabul edildi ve 1877'de de devletin Muar sehri ve Keasng'da kalan kismi Britanya'ya baglandi. Bu zaman Sultan olan Temenggong Abu Bakar Britanya himayesi altina girdigini ifade etmek icin Britanya Kralicesi olan Kralice Viktorya tarafindan "Seri Maharaja Johor" unvani kendine bahsedilmistir. 1886'da ise resmen "Johor Sultani" olarak kabul edilmis ve tac giydirilmistir. Temenggong Ibrahim once guney Johor'da Bandar Tanjung Puteri'de sonradan Johor'iun baskenti olan Johor Bahru sehrini kurmustur. Johor Sultani Abu Bakr (1864-1895) ise idari reformea girerek devletinide bir yeni anayasa hazirlamis ve Britanyalilar stilinde bir modern devlet idaresi sistemi kurmustur. Ayni sultan devletinde Sultan ikamet merkezi olan "Jahor Bahru"'da "Istana Besar" adli bir saray yaptirmistir.
19. yuzyilda dunyada artan siyah biber talebini karsilamak icin Johor Sultanligi ulkesinde yeni tarim alanlari acilip isletilmesi gerekmistir. Bu talebi karsilamak icin ucuz isci getirlmesi dusunulmus ve Cin'den "Kangchu" sitemi denen taseronlar idaresinde gruplar halinde "guya" gecisi isciler getirlmeye baslanmistir. Bu sistem ilk defa 1844'de uygulanmistir ama cok gecmeden iCinli isciler "gecici" olmaktan cikmis; taseron isci gruplari olan "Kangchu" sistemi bozulmus ve Johor'un onemli tarim alanlarina buyuk sayida Cinliler yerlesmislerdir. 19. yuzyilin sonlarina dogru da Johor Sultanligi'nda bir demiryolu agi sistemi kurulmus ve tarim maddeleri uretimi bu ulasim sistemine gore gelistirilmistir. 1909'dan itibaren ise Malaya yarimadasi ve Johor Sultanligi arazilerinde buyuk kaucuk agaclari plantasyonlari kurma tarimina gecilmistir,[3]
Sultan Abu Bakr'in yerine Johor Sultani olan Sultan Ibrahim doneminde ise Britanyalilar himayesi daha da cicidilesmir ve 1904'de Johor Sultanligi gayet yaygin iktidar ve idare gucleri olan "Britanya Danismani" adli Britanya'li kolonici idareciyi kabul etmesi gerekmistir. 1910-ile II. Dunya Savasi baslamasina kadar Johor Sultanligi buyk bir kavucuuk ureticisi olarak gelismistir. Bu arada buyuk palmiye yagi plantasyonlari da gelistirlmis ve Jahore Sultanligi en=cok buyuk palmiye yagi ureticisi ve ihracaatcisi olmustur.
II. Dunya Savasi'na 1941 sonunda savasa giren Japonya Britanya'nin guney-dohgu Asya somurhelerine karsi taaruza gecmirti., 1942'de karadan Malaya yarimadasina cikan Japon ordulari koloni naskenti Kuala Lumpur'u ellerine gecirmislr ve Johor Sultanligi'da isgal edilmistir. Briyanya ve muteffiuklerini Singapur'da son direnmesine Japon ordulari taaruzuna Japon komutani General Yamashita Tomoyuki Jahore baskenti [Johor Bahru]]'da bulunan karargahindan komuta etmistir. 15 Subat 1942'de Singapur dusunce Japonlarine eline 130,000 Britanyali, Hintli, Avustralyali ve Hollandali asker esir olarak gecmistir.
Bu savas sona ermesinden sonra bir "Birlesik Malaya" kurma plani cogu Johor'lu olan Malay sisayetcileri tarafindan trayindan cikartilmistir. 11 Mayis 1946'da bunu basarmak icin Johore'li Malaylar Dato Onn Jafer liderligi altinda "UMNO" adli oarti kurdular. Bu partinin buyuk rol oynadigi bir Malay siyasetciler grubu "Barisan Nasional Koalisyonu" vasitasiyla 1948'de Britanya himayesinde bir "Malaya Federasyonu" kurulumasinda onemli rol oynamislardir ve Johor Sultanligi bu Malaya Federasyonu'na katilmistir. Buna karsilik cogu 19. yuzyilda Johor ve Perak'a gelip yerlesmis olan Cinliler arasinda bir komunist Malaya isyani cikmis ve ortaya cikan gerila isyanini bastirmak Britanyalilar icin buyuk zorluklar yaratmistir. 1955'de Britanyalilar bu isyani bastirmaya yuzz tutunca Malaya Federasynu asilere af ilan etmistir. 1957'de Malaya Federasyonu Britanya'dan bagimsizligini kazanmistir .
Ayrıca bakınız [değiştir]
Kaynakça [değiştir]
- ^ "Laporan Taburan Penduduk dan Ciri-ciri Asas Demografi 2010". Jabatan Perangkaan Malaysia. ss. iv. http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/census2010/Taburan_Penduduk_dan_Ciri-ciri_Asas_Demografi.pdf. Erişim tarihi: 29 July 2011.
- ^ http://www.tourismjohor.com/about/
- ^ Ancient temple steeped in history, Peggy Loh, JohorBuzz, New Straits Times
Dış bağlantılar [değiştir]
- Johor Bas Bakani Ofisi resmi websitesi
- Johor Bas Bakami Ofisi Medya ve Iletisim Birimi (MedKom)
- Johor Turizm ofisi
- Johor gezi rehberi
- Johor cemiyet websitesi
- Johor Imparatorlugu Tariki
|
||||||||||
