John Godolphin Bennett

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

John Godolphin Bennett (8 Haziran 1897 - 13 Aralık 1974), İngiliz matematikçi, asker, teknoloji araştırmacısı, yazar. Başta İngiltere ve A.B.D. olmak üzere Batı ülkelerinde ruhaniyet, maneviyat ve ruhani psikoloji gibi konularda ve P.D. Ouspensky ile özellikle G.I. Gurdjieff'in öğretilerine dair yazdığı kitaplarıyla; ülkemizde ise özellikle Mayıs 1919 ayında M.Kemal Atatürk ve maiyetindeki heyete İstanbul'dan Samsun'a çıkış vizesi vermiş olmasıyla tanınmıştır.

Osmanlı Devleti'nin yıkılış ve cumhuriyetin kuruluş öncesi yıllarında İngiliz ordusunun işgali altındaki İstanbul'da istihbarat subayıydı. Mustafa Kemal ve arkadaşlarının Samsun'a gidişi için gereken vizeyi 16 Mayıs 1919'da imzalayan subaydır.[1]

Osmanlı Meclis-i Mebusan'ının İngiliz askerlerince basılıp İttihadçı milletvekillerin tutuklanmasında ve onların Malta Adası'na gönderilmesi operasyonunun başında da Bennett vardı.[2]

Bennet, savaş sonrası ordudan ayrıldı ve bazı Osmanlı hanedanlarının vekaletlerini alarak onların adına miras işleriyle uğraştı. Aldığı vekaletler nedeniyle birçok eski Osmanlı coğrafyasında bulundu. Bu sırada Yunanistan'da hanedan miraslarıyla iligili olarak uğraşırken tapularda tahrifat yaptığı iddiasıyla hapse atıldı ve ondan sonra miras takip işlerini bırakarak ruhani psikolojiye yöneldi. Bu yönelimde İstanbul'da görevli bulunduğu sırada defalarca gittiği Mevlevi tekkelerinin etkisi olmakla beraber, esasen 1920'de tanıştığı Prens Sabahattin ile yaptığı görüşme ve temaslar ile prensin tanıştırdığı G.I. Gurdjieff'in üzerinde bıraktığı etki çok belirleyici olmuştur. Bolşevik ihtilalinden sonra İstanbul üzerinden Avrupa'ya geçmiş olan ve İstanbul'da tanışmış olduğu Ouspensky ve Gudjieff'in sırasıyla müridi oldu. Fransa'da Gurdjieff'in yanında geçirdiği bir dönem sonrasında İngiltere'ye döndü ve Londra yakınlarındaki önce 40'lı yıllarda Coombe Springs ve 1970'den sonra da Sherborne Şatosu'nda kurduğu adeta tekke benzeri okullarda bir nevi ruhani lider/mürşid oldu. Bennet bu dönemde ruhaniyat konusunda kitaplar yazmakta ve nadir de olsa Türkiye ve Orta Doğu ülkelerine seyahat ederek şeyhler ile görüşüyordu. John Bennett çağımız Avrupa'sında, özelde de İngiltere'deki modern ruhaniyat düşüncesinin son yüzyıldaki önemli isimlerinden biri olarak tanınmakta ve kurduğu düşünce sisteminin birçok takipçisi bulunmaktadır.

İstanbul'un düşmanlar tarafından işgal edildiği dönemde Beyoğlu Krocker Otel'de çok sayıda Türk'e kırbaçla hunharca işkenceler yapmıştır. Daha sonra "Deli Türkler" tarafından saldırıya uğramış ve bir ayağı sakat kalmıştır. Bu vatansever gurubun içinde görev alan Manastırlı Deli Ömer bu olayları anılarında detaylı olarak anlatmıştır.[3] Buna karşın Bennett'le 1972 yılında röportaj yaparak "Atatürk'e Nasıl Vize Verdim" adlı kitabı yazan ve Mayıs 2012'de vefat etmiş olan gazeteci Nezih Uzel'e dair internet sitesinde bu konu yalanlanmakta ve Nezih Uzel'in 2012 Şubat'ında yaptığı şu açıklama yer almaktadır: "...Pek çok kaynağın kullandığı Maslak'taki vurulma olayı uydurmadır. Sanırım benim Galatasaray'da da tarih hocam olan Samih Nafiz Tansu uydurdu veya aldığı yere aldandı. Bennett'in bedeninde bir arıza yoktu.Son resimlerden birinde koşarken görülüyor. Londra'da bir grafik okulu kuran Bülent Rauf bey'in bir ayağı sakattı. Onunla karıştırmış olacaklar..." [4]

1962 yılında Türkiye'de tanıştığı, sufi ve melami şeyhi Hasan Lütfi Şuşud'dan da etkilenmiştir. Şuşud'un "Hacegan Hanedanı" adlı kitabını onun nezaretinde tercüme ederek "Masters of Wisdom" adlı kitabının ilk bölümlerini oluşturmuştur. Bennett önce Şuşud'la beraberce bu kitabı yazmak istemişse de, Hacegan Hanedanı ile Gurdjieff arasında direk bir ilşki kurmak arzusunda olmasından rahatsız olan ve katıksız bir müslüman olan Hasan Lütfi bey buna razı olmamış ve müşterek yazarlı bir kitap yayınlanamamıştır.[5]

Bennett'in, ilk baskısı 1962 yılında ve genişletilmiş baskısı 1974'te yapılan ve Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti'nin yakın geçmiş tarihiyle ilgili önemli bilgilerin de içeren Witness (Tanık) adında bir otobiyografisi vardır. Genişletilmiş baskısı esas alınan Witness (Tanık); Çiçek Öztek'in çevirisiyle 2007 yılında Türkçe olarak ta yayınlanmıştır.

Türkçede Yayınlanmış Kitapları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]