Jacopo Peri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Jacopo Peri
Jacopo PeriOperası "Euridice" için Orpheus kostümüyle (1600)
Jacopo Peri
Operası "Euridice" için Orpheus kostümüyle (1600)
Doğum 20 Ağustos 1561
Roma, İtalya
Ölüm 12 Ağustos 1633
Floransa, İtalya
Meslek Müzisyen, besteci, şarkıcı

Jacopo Peri (d. 20 Ağustos 1561 Roma - ö. 12 Ağustos 1633 Floransa) bir İtalyan besteci ve şarkıcı. İlk opera eserini hazırlayan bestecidir. Hayatında, çok gür, kızıla kaçan sarı saçlı olduğu icin "il zazzerino" lakabıyla da anılmıştır.

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Peri Roma da doğdu ama eğitimini Floransa'da yaptı. Önce Floransa'da bir kilisede müzisyenlik, yani Org çalgıcılığı ve ayin şarkıcılığı, yaptı. Sonra 1599de Floransa'nın Toskana Dükü payesiyle yöneticisi olan Medici sülalesinden I. Ferdinand Medici ve onun ölümüyle II. Ferdinand Medici özel sarayında müzisyenlik yaptı. Sarayda yapımlanan ve temsil edilen tiyatro oyunları ve madrigal konserleri için müzik besteledi ve müzik enstrümanlar çalgıcılığı yaptı. Bu arada (sonrdan opera janrinin ilk müjdeleyici olarak kabul edilen) La Pellegrina adını verdiği bir intermedi eseri hazırlamıştır.

1590'lı yıllarda Peri Floransa'da en önemli müzik destekleyici patronlardan olan Jacopo Corsi ile çalıştı. Bu kişinin etrafında toplanan sanatkarlar o zamanda meydana çıkarılan sanatların, yani müzik, tiyatro, resim vb., 2000 yıl önceki antik klassik Yunanistan ve antik klasik Roma dönemlerinde yaratılan sanatın çok daha alt düzeyinde kaldığına inanmaktaydılar ve sanatların Klasik görüşlere göre yeniden canlandırılması (Rönesans) gerektiğinde hemfikirdiler. Örneğin tiyatro sanatında Klasik Grek yazarlarının şekillerinde ve uslubunda trajediler ve komediler yazılıp halka açık olarak temsil edilmesini istemekteydiler. Müzik şarkıcılığı alanında bir onceki on yilda Floransa Camerata sarkicilarinin gelistirdigi "monodoni" adı verilen bir "basso kontinuo" çalgılar refakatinde solo şarkılardan oluşan şarkı eserleri bestelemeye başlanmıştı. Fakat sadece bir sıra monodoniden oluşan konserlerin can sıkıcı olabileceği hem anlaşıldı ve (bir hikâyenin söylenebileceği) resitatifler ve [[şarkıcıların hislerini şarkıyla açıklayabilecekleri) aryalar geliştirildi. Bununla yetinmeyen Peri ve Corsi sair "Ottavio Rinuccini"'ye birbirine bağlı tek bir hikâyeyi anlatan bir seri şarkılar metini hazırlattırıp bir sıra monodoni eserinin birbirini bir hikâyeyi ve temayı işleyen şairin metinine gore takip edecek yeni bir sarki janri ortaya cikardilar ve bu prensiplere uyarak Dafne adli bir eseri besteleyip, yapimlayip, temsil ettiler. Bu yeni sanat janrina opera adı verildi ve Dafne ilk opera eseri oldu. Ne yazikki bu eserin cogu zamanimiza ancak bazi ufak parcalar halinde gelebilmistir.

6 Ekim 1600da Floransa'da Medici sarayinda Euridice adli ilk opera eseri temsil edildi; bu eserin metnini Rinuccini yazmisti ve muzigi ise Jacopo Peri tarfindan bestelenmisti. Bu eser "monodoni" (veya Italyanca "stile rappresentatio") stili sarkilarla bir pastoral dram oyunundan olusmakta ve eserin but tumu sarki halinde sunulmaktaydi. Sarkicilar "Vittoria Archilei" ve "Jacopo Peri" ile bazi kisimlarda resitatifleri sunan "Guilo Caccini" idi. Bu eser gunumuze kadar gelmistir ama bir tarihsel eser olarak hic sahnelenmemektedir.

1600 tarihi muzik tarihcileri icin cok onemli bir tarih olmaktadir. Bu zamanda ilk opera bestelenmistir ve muzikte Barok donemi bu tarihte basladigi kabul edilmektedir.

Peri Euridiece'den sonra, diğer besteceilerle birlikte, birkaç opera daha hazırladı ve diğer saray eğlentilerine müzik katkıları oldu. Fakat öldüğü dönemde Peri'nin opera stili, Claudia Monteverdi ve diğer genç bestecilerin opera eserlerine nazaran, çok eski moda görünüşe geçmişti. Fakat her ne olursa olsun Peri'nin ilk operası kendinden sonra gelen opera bestecilere çok büyük bir etkisi olmuş oldugu kabul edilmektedir.

Opera eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • La Pellegrina (1589)
  • Euridice (1600)
  • Tetide (1608)
  • Adone (1611)
  • La liberazione de Tirreno e d'Arnea
  • La Sposalizio di Medoro e Angelica
  • La Flora

(Son üç opera eseri Da Gagliano ile ortaklaşa hazırlanmıştır).

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dışsal kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • İngilizce Wikipedia "Jacopo Peri" maddesi:[1] (İngilizce) (Erişme:7.2.2009)
  • Fransızca Wikipedia "Jacopo Peri" maddesi:[2] (İngilizce) (Erişme:7.2.2009)
  • "Jacopo Peri", in Sadie, Stanley (ed.) (1980), The New Grove Dictionary of Music and Musicians. 20 cilt. Londra, Macmillan Publishers Ltd. ISBN 1-56159-174-2 (İngilizce)