III. Henri (Fransa Kralı)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(III. Henry (Fransa Kralı) sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
III. Henri
Henri3France.jpg
Henri'nin François Quesnel tarafından yapılan bir portresi
Fransa Kralı
Hüküm süresi 30 Mayıs 1574 – 2 Ağustos 1589
Önce gelen IX. Charles
Sonra gelen IV. Henri
Eş(leri) Louise de Vaudémont
Hanedan Valois Hanedanı
Babası II. Henri
Annesi Catherine de Médicis
Doğum 19 Eylül 1551(1551-09-19)
Fontainebleau
Ölüm 2 Ağustos 1589 (37 yaşında)
Saint Cloud
Defin Saint-Denis Bazilikası

III. Henri, Anjou Dükü (1574'e değin) ya da Valois'li Henri olarak da bilinir (19 Eylül 1551, Fontainebleau-2 Ağustos 1589, Saint Cloud, Fransa), 1574 -1589 arasında Fransa kralı. Fransa'nın Valois Hanedanı üyesi son kralı olduğu için hanedanlar arasında doğan çekişme Din Savaşları'nın neden olduğu bunalımı daha da derinleştirmiştir.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Gençliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Henri, Anjou dükü
François Clouet'nin portresi

Fransa kralı II. Henri'yle Catherine de Médicis'nin oğluydu. Önce Anjou dükü unvanını aldı. Kardeşi IX. Charles'ın hükümdarlığı sırasında ülkenin gerçek egemeni olan annesi Catherine de Médicis tarafından Huguenot'lara (Fransız Protestanları) karşı savaşan krallık ordusunun komutanlığına getirildi. Bu görevi sırasında Huguenot önderlerinden Condé prensi Louis I de Bourbon'u Mart 1569'da Jarnac'ta, Gaspard de Coligny'yi ise aynı yılın ekiminde Moncontour'da yenilgiye uğrattı. 1572'de annesinin binlerce protestanın katledildiği Aziz Bartolomeus Yortusu Kıyımı'nı düzenlemesine yardımcı oldu.

Henri'yi öteki kardeşlerinden daha çok seven ve yükselmesi için nüfuzunu kullanan annesi Catherine onu 1572'de boş bulunan Polonya tahtına aday gösterdi. Henri Mayıs 1573'te Polonya kralı seçildi. Ama Charles'ın Mayıs 1574'te ölmesi üzerine Polonya'dan Fransa'ya dönerek 13 Şubat 1575'te Reims'de Fransa kralı olarak taç giydi. İki gün sonra da Lorraine Hanedanından gelen Louise de Vaudémont'la evlendi ve hiç çocukları olmadı.

Hükümdarlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

Fransız Din Savaşları (1562-1598) III. Henri'nin hükümdarlığı sırasında da sürdü. Henri Huguenot'lara yeniden savaş açtıysa da 1576'da Blois'de toplanan États Généraux kralın aşırı harcamalarından bunaldığı için ona gerekli maddi yardımı sağlamayı reddetti. 1576'da sürüpgiden din savaşlarından bıkmış olan Henri, Monsieur Barışı'nda Katoliklerin savaş alanı zaferlerini göz ardı edip din özgürlüğü başta gelmek üzere Huguenot'lara bir takım ayrıcalıklar tanıdı. Bu ayrıcalıklara öfkelenen aşırı Katolikler, İspanya'nın da desteğiyle Guise Dükü Henri'nin önderliğinde Kutsal Birlik'i oluşturdular. Henri, Kutsal Birliğin baskısıyla Huguenot'lara yeniden savaş açmak zorunda kaldı.

1577'de imzalanan Bergerac Antlaşması'yla çatışmalar geçici olarak sona erdi. Poitiers Fermanı'yla Huguenot'lar bazı özgürlüklerini yitirirken, Katoliklerce kurulan Kutsal Birlik de dağıldı. Ama Henri'nin kardeşi François'nın ölümünün ardından, Huguenot'ların önderi Navarre'lı Henri'nin (sonradan IV. Henri) tahtın varisi olması (1584) üzerine harekete geçen Katolikler, Guise 3. dükü Henri'nin önderliğinde Kutsal Birlik'i yeniden kurdular.

Henri'nin fanatik bir Dominiken keşişi olan Jacques Clément tarafından uğradığı suikasti betimleyen resim.

Annesinin öğütlerine uyan III. Henri, Huguenot'lara hoşgörü gösterilmesi amacıyla çıkarılan eski fermanları yürürlükten kaldırarak Kutsal Birlik'i yatıştırmaya çalıştı. Ama Katolikliği yeterince güçlü biçimde savunmadığını düşünen birlik üyeleri Henri'yi tahttan indirmek için harekete geçtiler. Henri, Kutsal Birlik'in kalelerinden olan Paris'te Protestan bir kral istemeyen ve Birlik'in kışkırttığı halkın ayaklanması üzerine 12 Mayıs 1588'de (Barikatlar Günü) Chartres'a kaçmak zorunda kaldı. Ama Aralık 1588'de Blois'da États Généraux'nun toplanmasından yararlanarak Guise dükünü ve Lorraine kardinali olan kardeşi Louis'yi öldürttü. Kutsal Birlik'in düşmanlığını daha da artıran bu olayın ardından, Navarre'lı Henri'yle ittifak kurmak zorunda kalan kral onunla birlikte Paris'i kuşattı.

Ama 1 Ağustos 1589'da, huzuruna çıkmayı başaran Jacques Clément adlı fanatik bir Dominiken keşişince hançerle ağır bir biçimde yaralandı, ertesi sabah da yaşamını kaybetti. Ölmeden önce veliaht ilan ettiği Navarre'lı Henri tahta çıktı.

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

III. Henri hükümdarlık görevlerini yerine getirmekten çok, tahtın gösterişine meraklı bir kraldı. Mignons (tontonlar) diye seslendiği birkaç yakışıklı delikanlıyla ilişkisinde çok ileriye giderek onları kayırması ve saraydaki soğuk davranışları nedeniyle nüfuzlu kişilerin saygısını yitirdi. Aşırı savurganlığıyla da krallık hazinesini gerçek bir iflasın eşiğine getirdi.

Akıllı ve ileri görüşlü bir hükümdardı, ancaki ahlaki zaafları ve kararsızlığı onu çoğu zaman kesin tavırlar almaktan alıkoydu.

III. Henri (Fransa Kralı)
Doğumu: 19 Eylül 1551 Ölümü: 2 Ağustos 1589
Resmî unvanlar
Önce gelen
II. Zygmunt
Polonya Kralı
16 Mayıs 1573–12 Mayıs 1575
Sonra gelen
Anna ve Stefan Batory
Litvanya Büyük Dükü
16 Mayıs 1573–12 Mayıs 1575
Önce gelen
IX. Charles
Fransa Kralı
30 Mayıs 1574–2 Ağustos 1589
Sonra gelen
IV. Henri