II. Arnuvanda

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
II. Arnuvanda
Hüküm süresi MÖ 1322-21
Önce gelen I. Şuppiluliuma
Sonra gelen II. Murşili
Ölüm tarihi MÖ 1321
Babası I. Şuppiluliuma
Hitit Kralları
Hititler-Dönemler

MÖ 23. yüzyıl- MÖ 12. yüzyıl (Orta kronoloji)

Hatti Kralları (Beylikler Dönemi)
Pamba
Pithana
Piyusti
Anitta
Eski Krallık MÖ 17. yüzyıl - MÖ 16. yüzyıl
Labarna
I. Hattuşili
I. Murşili
I. Hantili
I. Zidanta
Ammuna
I. Huzziya
Telepinu
Orta Krallık MÖ 15. yüzyıl
Alluvamna
Tahurvaili
II. Hantili
II. Zidanta
II. Huzziya
I. Muvatalli
Yeni (Büyük) Krallık Dönemi MÖ 14. yüzyıl - MÖ 12. yüzyıl
I. Tuthaliya
I. Arnuvanda
II. Hattuşili(?)
II. Tuthaliya
Genç Tuthaliya(?)
I. Şuppiluliuma
II. Arnuvanda
II. Murşili
II. Muvatalli
III. Murşili
III. Hattuşili
IV. Tuthaliya
Kurunta(?)
III. Arnuvanda
II. Şuppiluliuma

II. Arnuvanda, yaklaşık MÖ 1322-1321 yıllarında[1], kısa bir süre hüküm sürmüş Hitit kralıdır.

Hükümdarlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

Hitit imparatorluk devrinin en başarılı krallarından I. Şuppiluliuma'nın en büyük oğludur. II. Arnuvanda'nın hüküm süresine ait yazılı döküman çok azdır.[2] Hakkındaki bilgilerin çoğu kardeşi ve bir sonraki Hitit kralı olan II. Murşili dönemine ait dökümanlardan bilinmektedir. Prens olarak babasının yanında Mitanni ve Mısır'a karşı yapılan savaşlarda yer almıştır. Kendisini başarılı bir savaşçı olarak ispatlamış ve babasının döneminde veliaht prens olarak tahta hazırlanmıştır. Babası I. Şuppiluliuma'nın Mısırlı tutsaklardan bulaştığı düşünülen bir salgın sonucu ölmesiyle tahta geçmiştir. II. Muşili'nin çeşitli dökümanlarından bu salgının Anadolu'da birkaç yıl boyunca büyük bir kıyıma yol açtığı anlaşılmaktadır. Aynı salgından II. Arnuvanda da etkilenmiş ve yaklaşık bir yıl sonra o da ölmüştür. II. Arnuvanda'nın iki kardeşi Piyassili (Şarri-Kusuh) ve Telipinu, Karkamış ve Halep şehirlerinde daha I. Şuppiluliuma zamanında kral olarak atanmış ve imparatorluğun güney bölgelerinin denetiminde II. Arnuvanda'ya yardımcı olmuşlardır. Genç kardeş Murşili de Arnuvanda'ya Kaşka ve Arzava tehditlerine karşı yardım etmiştir. Arnuvanda'nın Hitit nüfuzunu kullanarak batıdaki Seha Nehri ülkesinde Hitit taraftarı Manapa-Tarhunta'yı desteklediği ve tahta geçmesine yardımcı olduğu Manapa-Tarhunta ile daha sonra yapılan bir antlaşmada bahsedilmektedir.

II. Arnuvanda'nın ölümüyle kardeşi II. Murşili başa geçmiştir. Hitit kanunlarına göre krallık babadan oğula geçer. Bu durumda zaten genç bir yaşta ölen II. Arnuvanda'nın ya hiç oğlu olmadığı veya olanların da salgın yüzünden ölmüş olabileceği düşünülebilir.[3]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Brandau, B. & Schickert, H. (2003) Hititler, 2003.
  • (İngilizce) Bryce, T. (2005) Kingdom of the Hittites, 2nd Edition.
  • (Almanca) Klengel, H. (1999) Geschichte des hethitischen Reichs.

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Verilen tarihler takribidir ve "orta" kronolojiye dayanmaktadır. Hitit krallarının 'uzun', 'orta' ve 'kısa' kronolojiye göre karşılaştırmalı bir listesi için: Alpaslan, M. (2009) 'Hititolojiye Giriş', s. 155.
  2. ^ Boğazköy'de ana kraliçe ile birlikte ismini gösteren bir mühür ve bir yazılı fragman bulunmuştur, Klengel, (1999) s. 169.
  3. ^ Bir adak listesinde (KBo 13.42) adı Tulpi-Sarruma (Tulpi-LUGAL.ma) olarak geçen kişi II. Arnuvanda'nın oğlu olabilir; bkn. Bryce, T. (2005) s. 443 n.5

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

(İngilizce) *II. Arnuvanda'nın hükümdarlığı