I. Teodor Laskaris

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
I. Teodor Laskaris
Θεόδωρος Α' Λάσκαρις
İznik Rum İmparatoru
(Sürgündeki Bizans İmparatoru)
Theodore I Laskaris miniature.jpg
Hüküm süresi 1204 – 1222
Önce gelen Konstantin Laskaris
Konstantinopolis kuşatması sırasında seçilen Bizans İmparatoru
Sonra gelen III. Yannis Vatatzes
Tam adı Theodōros I Laskaris
Doğum tarihi y. 1174/1175
Doğum yeri Konstantinopolis
Ölüm tarihi 1221/Ağustos, 1222)
Eşler Anna Komnena Angelina
Ermenistanli Philippa
Marie de Courtenay
Babası Manuel Laskaris
Annesi Joanna Karatzaina
Çocukları Anna Komnena Angelina ile evlilikten 3 kız ve erken ölen 2 erkek oğlu olmuştur:
Nikolaos Laskaris (ö. y. 1212)
Iōannēs Laskaris (ö. y. 1212)
İrene Laskarina: Kocaları: Andronikos Palaiologos ve III. Yannis Doukas Vatatzes
Maria Laskarina: kocası Macar Kralı IV. Bela
Eudokia Laskarina
Ermenistanlı Philippa ile evlilikten:
Konstantinos Laskaris

I. Teodor Komnenos Laskaris (Yunanca: Θεόδωρος Α' Λάσκαρις, Theodōros I Laskaris) (d. y. 1174/1175 – ö. 1221/Ağustos, 1222), (12041221 veya 12051222) arasında İznik İmparatoru olmuştur.

Tahta çıkmadan önceki yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Teodor Laskaris Konstantinopolis'te adı bilinen ama o zamana kadar büyük nüfuzu olmayan ve politika işlerine karışmayan âsil Laskaris ailesinin bir ferdidir. Babası Manuel Laskaris (d. y 1140); annesi Joanna Karatzaina (d. y. 1148) olup kendisinden büyük dört erkek kardeşi (Manuel Laskaris (ö. y. 1256), Mikhail Laskaris (ö. 1261/1271), Georgios Laskaris ve Konstantin Laskaris (ö. 19 Mart 1205) ile iki küçük erkek kardeşi (Aleksios Laskaris, ve İsaakios Laskaris) vardı. Büyük kardeşi Konstantin Laskaris 1204-1205 arasında Konstantinopolis'in Latinler tarafından kuşatılması sırasında Bizans İmparatoru olmuştu. Küçük kardeşi olan Aleksios Laskaris ise, Latin İmparatorluğu'nun bir generali olarak Frank askerlerle birlikte sonradan İznik Rum İmparatoru olan III. Yannis Vatatzes'e yardım eden Bulgarlara karşı savaşmış ve esir olup ve gözleri kör edilmiştir. 1199da I. Teodor, Bizans İmparatoru III. Aleksios Angelos ile Eufrosine Dukaina Kamaterina kızı olan Anna Angelina evlenmiştir.

Teodor (1203-1204)de Dördüncü Haçlı Seferi sırasında Latinlerin Konstantinopolis'u kuşatmaları sırasında Bizans'in savunucusu olarak ün kazanmıştır. Latin ordusunun Konstantinopolis'e girişine kadar şehirde kalmış; şehir Latinlerin eline düştükten sonra ailesi ile birlikte Boğaz üzerinden şehirden kaçmayı başarmıştır. Bu sırada Konstantintinopolis savunan Bizans orduları kardesi Konstantin Laskarisi imparator olarak seçmişler; fakat şehir düşüp yeni Latin İmparatorluğu idaresi kurulunca bu görevin anlamı kalmamıştır. Teodor Bitinya'ya geçerek kendini İznik hakimi ilan etmiş ve burasi Bizanslılar için önemli bir dayanış noktası olmuştur. Daha önce imparator olarak ilan edilen kayın-biraderi ve kardeşi hayatta oldukları icin ve Latin ordularının İznik'i devamlı tehdit altında bulundurdukları için Teodor önce kendini imparator olarak ilan etmekten kaçınmıştır.

Latin İmparatorluğu, İznik İmparatorluğu, Trabzon İmparatorluğu ve Epir Despotluğu. Sınırlar tam belirli değildir.

İznik İmparatorluğu[değiştir | kaynağı değiştir]

Teodor 1205'de Latin orduları ile Edremit'te (Adramyttion) yaptığı savaşı kaybetmiştir. Fakat Latinler bundan faydalanamamışlardır, çünkü Bulgar Çarı Kaloyan komutasında Bulgar ordusu Latin ordusunu aynı yıl Edirne (Adrianopolis)'de bir meydan şavasında yenip büyük zayiatlar verdirmiştir. Bunun üzerine Teodor kendini İznik'te Bizans İmparatoru ilan etmiştir. Fakat taç giyme töreni eski Konstantinopolis Patriği Yannis Kamateros'un rahatsızlığı yüzünden gerçekleşmemiştir. Bu Patrik ölünce I. Teodor İznik merkezli olarak yeni bir Hristiyan Ortodoks Patriği tayin etmiş (Partik IV. Mikhail) ve Mart 1208de taç giyme töreni İznik'te yapılmıştır.

1206da Latin İmparatoru Flandrali Henri idaresindeki Latin İmparatorluğu ordusu yeniden İznik topraklarına hücumlara başlamıştır. 1209da I. Teodor, Bulgar Çarı Kaloyan ile yeni bir ittifaka girmiş ve Latinlerin ilerlemelerini durdurup karşı hücumlara başlamıştır.

1211'de sabık Bizans İmparatoru III. Aleksios Angelos Anadolu Selçuklu Devleti hükümdarı I. Gıyaseddin Keyhüsrev'in desteğini sağlamış ve I. Keyhüsrev'le birlikte bir ordu ile İznik üzerine ilerlemeye başlamıştır. Selçuklu ve İznik orduları birkaç sonuçsuz biten meydan savaşı yapmışlar fakat İznik Rum ordusu ile Yalvaç (Psidya Antioch'u) yakınlarında yapılan savaşda Selçuklu ordusu yenik düşmüş ve Selçuklu Sultanı I. Keyhüsrev savaş sırasında öldürülmüştür. İzniklilere esir düşen sabık III. Aleksius ise İznik'te bir manastıra kapatılıp 1211'de orada ölmüştür.

Buna karşılık aynı yıl Latin orduları İznik kuvvetlerini yenmiş ve Marmara Denizi'nin güney batı kıyılarını ellerine geçirmişlerdir. Aynı yıl bir diğer gelişme ise Trabzon Rum İmparatoru'nun kardeşi David Megaskomneso'un idaresinde bulunan Paflagonya'nın bu idarecinin ölümü üzerine İznik Rum İmparatorluğu'nun eline geçmesidir. 1214de I. Teodor Latin İmparatorluğu ile İznik Rum İmparatorluğu'nun efektif idari merkezi olan Kemalpaşa (Nymphaion)'da bir barış antlaşması imzalamıştır. 1219de ise Latin İmparatoru Henri'nin yeğeni ile evlenmiştir. Bu barışcıl yakın ilişkilere rağmen 1220de Latinlerle yeni bir savaş çıkmış, ama hemen barış antlaşması yenilenmiştir.

I. Teodor Laskaris Kasım 1221da ölmüş ve yerine damadı III. Yannis Vatatzes İznik Rum İmparatoru olmuştur. Hayatının sonunda bu devlet yalnızca eski Bizans İmparatorluğu'nun Asya ve Bitinya eyaletlerinde oluşuyordu. I. Teodor politik ve askerî bilgisi ile Haçlı Latinlerin Anadolu'ya doğru ilerleyişini durdurup, eski Bizans'in yaşamını ve kültürünü İznik'te sürdüren yeni devlet yaratmış bir kişi olarak tarihe geçmiştir.

Ailesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Birinci karısı Anna Angelina (d. 1176 - ö. 1212) olup 1199da evlenmişler ve üç kızları ve gençken olen iki oğulları olmuştur:

  • Nikolaos Laskaris (ö. 1212)
  • Yuhannes Laskaris (ö. 1212)
  • İrene Laskarina: Önce general Andronikos Palaiologos ile sonra İznik İmparatoru III. Yannis Vatatzes ile evlenmiştir.
  • Maria Laskarina: Macar Kralı IV. Béla ile evlenmiştir.
  • Eudokia Laskarina: Önce Robert de Courtenay nişanlanmış; sonra 1230 de Anadolu Valisi Anseau de Cayeux ile evlenmiştir.

I. Teodor ikinci evliliğini Ermenistan Kralı III. Ruben'in kızı olan Ermenistanlı Filipa ile yapmıştır. Bir yıl sonra dinsel nedenler dolayisıyla bu evlilik feshedilmiştir. Bu evlikten 1214de olan oğulları önce gayrimeşru sayılmış fakat sonra Trakya Dükü olarak görevlendirilmiştir.

I. Teodor üçüncü evliliğini Latin İmparatoru II. Peter Courney ile Flandralı Yolanda'nın kızı Marie de Courtenay ile 1219da yapmış; ama çocukları olmamıştır.

Dış kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Norwich, John Julius, (1991) Byzantium: The Decline and Fall, Londra:Penguin ISBN 0-14-011447-5, say.188-192 (İngilizce)
  • İngilizce Wikepedia "Theodore_I_Laskaris" Maddesi [1] (İngilizce)(Erişme:19.10.2008)
Resmî unvanlar
Önce gelen:
Konstantin Laskaris
İznik Rum İmparatoru
(Sürgündeki Bizans İmparatoru)

1204 – 1221
Sonra gelen:
III. Yannis Vatatzes