I. Baudouin (Kudüs Kralı)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
I. Baudouin
Kudüs Kralı
120
Hüküm süresi 25 Aralık 1100 – 2 Nisan 1118
Sonra gelen II. Baudouin
Doğum tarihi 1058?
Doğum yeri Aşağı Lorraine
Ölüm tarihi 2 Nisan 1118
Ölüm yeri El Ariş, (günümüzde Mısır)
Eşler Godehilde de Toeni
Ermeni Arda
Adelaide del Vasto
Babası Boulogne Kontu II. Eustace
Annesi İda Lorraineli
Baudouin'in Edessa'ya ilk girişi

Kudüs Kralı I. Boudouin, (d. 1058, Aşağı Lorraine – ö. 2 Nisan 1118, El Ariş, (günümüzde Mısır) Birinci Haçlı Seferi liderlerindendir. Sonra Edessa Kontluğu kontu ve Haçlılar Kudüs Krallığı ikinci kralı olmuştur.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Gençliği ve Birinci Haçlı Seferi'ne katılması[değiştir | kaynağı değiştir]

Boulougne (günümüzde Fransa) Kontu olan II. Eustace'in ile İda Lorraineli'nin en küçük oğlu idi. En küçük oğul olduğu için babasaiÍnin yerine geçemeyecekti. Onun için kilise hiyerarsine katilmak niyetiyle ilahiyat uzerinde çalışmalar yaptı. Fakat sonra papazlığa girmeyip Normandiya'ya gitti. Oradan bir asil Anglo-Norman ailesinin kızı olan Godvera de Toeni ile evlendi ve orada yerleşti. Sonra ağabeyi Godfrey de Bouillon'a ait olan Aşağı Lorraine'de Verdun Kontluğu'na geçti.

Birinci Haçlı Seferi'nin Baronların Seferi'ne etabına ağabeyleri olan Godfrey de Bouillon ve Boulogne Kontu III. Eustace yanında katılmaya karar verdi. Karısı Godvera da onun yanında bu sefere katılmıştır. Haçlı ordusu Balkanlara girmeden Macaristan'a girmeden bu ülkenin Haçlılarca yağmalanmaması için istenilen yüksek rütbeli rehine olmuştur. Sonra kardeşleri ve Haçlılar ordusu ile Anadolu'yu geçip bu ordunun giriştiği çarpısmalarda hazir bulundu. Baudouin'in bu sefere kendinin hükümdar olabileceği bir arazi aramak için katıldığı iyi bilinmekte idi.

Edessa Kontluğu kontu[değiştir | kaynağı değiştir]

1098'de Haçlı Seferi ordusu güney Anadolu'ya geldiğinde, Edessa'da (günümüzde Şanlıurfa) bulunan ismen Bizans Imparatorluğu'na tabi Ermeni devleti kralı Thoros tarafından Edessa'ya davet edilip orada Thoros'a evlatlık ve varis olarak kabul edildi. Mart 1098'de Ermeni hükümdar (nedenii pek bilinmeyen) bir suikastla öldürülünce Baudouin devlet idaresini eline aldı. Edessa Kontluğu adlı bir Haçlılar devleti kurduğunu ilan etti ve kendini de bu devletin hükümdarı olarak Edessa Kontu yaptı. Böylece ilk Haçlılar devletini kurmuş oldu. Kont iken Samsat ve Suruç'u kendi kontluğuna kattı. Ermenilerin hazırladığı bir komployu ortaya çıkartıp bastırdı. Antakya'yi Birinci Haçlı Seferi haçlılar ordusunun kuşatması sırasında onlara asker ve mali yardımlar yaptı. Antakya'yı kurtarmak için yola çıkan Musul Atabeyi Kurboğa'nin ordusu tarafından Edessa kuşatamasında şehrin ona direnişini komuta etti ve Kurboga kuşatmayi kaldırmak zorunda kaldı. 1110'da bu kontluk idaresini bir düzgün duruma getirdikten sonra, Suriye'de Azaz'a kadar ilerlemiş Birinci Haçlı Seferi ordusunun ağabeyi Godfrey du Bouillon komutası altında bu kaleyi kuşatmasına katıldı ve kale ele geçtikten sonra geri döndü. 1099'da Haçlılar Kudüs'ü ele geçirdikten sonra Antakya Prensi olan I. Boemondo ile birlikte Kudus'e ziyarete bulundu. Aynı yıl I. Beomondo'nun Danişmendliler'den eline geçirdiği Meliten (günümüzde Malatya) kalesini kuşatan ve II. Beomondo'yu esir alan Danışmendler'e karşı savaşa girişti. Kaleyi kuşatan orduyu yendi. Kale ile şehrin yönetimini kendine tabi olmayı kabul eden Ermeni idareci Gabriel'e verdi.[1]

Kudüs Krallığı kralı[değiştir | kaynağı değiştir]

Temmuz 1110'da Haçlıların kurduğu Kudüs Krallığı hükümdarı olan, ama 'kral' unvanı kullanmayı red eden, ağabeyi Godfrey de Bouillon öldü. Bu devletin teokratik olmayan bir krallık olmasını isteyen Haçlılar ilerigelenleri tarafından Kudüs Kralı olmaya çağrıldı. Edessa Kontluğu'nu (sonra II. Baudouin adı ile Kudüs Kralı olacak) Baudouin Bourcq'e bırakarak Kudüs'e yöneldi. Yolda Beyrut yakınında Şam Emiri Dukak'in baskınia uğradı ama bundan savaşarak kurtuldu ve Kasım'da Kudüs'e vardı. Burada Kudüs Krallığıu'nın bir teokratik devlet olmasını isteyen Tancred ve yeni Katolik Kudüs Partiği Dagobert Pisali onun kral olmasina itiraz ettiler. Baudoin Kudüs'e varınca önce güneydeki Fatimiler'e ait arazilere bir sefer yaptı ve bu seferden Aralık'da dönebildi. 25 Aralık 1100'de Kudüs Kralı olarak taç giydirildi ama bu seremoniyi Kudüs Patriği kutsamadı.

Bu teokratik krallık taraftarları ve Kral Baudouin buna aleytarlığı çatışmaları 1101 ilkbaharına kadar sürdü. O zaman Kral Baudouin Kudüs'deki Papalık temsilcisine tesir ederek Dagobert'in Kudüs Patriklik görevinden atılmasını sağladı. Fakat iki taraf bu sefer da Kudüs Patriği'nin Kutsal Ülkenin savunmasında Kudüs Patriği'nin ne katkısı olabilleciği konusu üzerinde gayet ciddi tartışmalara giriştiler. Bu çatışmalar 1102'de Dagobert'in görevdeb n alınması ile sona erdi.

Baudouin 1101'de Cenevizliler filosu desteği ile Akdeniz ksalhillerindeki Arsuf ve Kaysariya kalelerini eline geçirdi. Bu limanlar için ticaret imtiyazları Cenevizli tacrle O yılın Eylül ayında "Ramla Muharebesi"'nde Fatimilar ordusunu yendi. Fakat bunun haberi Kudüs'e hatalı yetişdi. Kudüs'ün Haçlılar halkı kralın ve ordunun kaybının yasını çekmeya başladıklarında Kudüs'e yetişebildi.

1102'de Fatımiler Mısır ordusuna karşı kendi ordusu ve 1101'de yapılan ek Haçlı Seferi ordulari kalıntıları ile birlikte (örneğin Blois Kontu Stephen, Akitanya Dükü IX Guillaume ve IV. Hugh Lusignanlı) yeni bir "Ramla Muharebesi" yapıldı. Bu sefer Fatımiler galip geldi ve Kudüs Kralı Baudouin ordusunun yarısından çoğunu zayiat olarak verdi. Fakat Yafa yakınlarında Fatımiler yapılan bir çarpışmayı kazanıp onların Filistin kıyılarında ilerlemesini önledi.

1103'de Baudouin Akka kalesini kuşatmaya aldı ama kaleye destek için gelen Fatımi Mısır donanması bu kuşatmayı kırdı. O yıl Melitene (Malatya) kalesi kuşatmasında Müslüman ordusuna esir düşmüş olan Beomondo'nun fidyesini vererek onun serbest kalmasını sağladı. Bunu ona iyi niyet ve yandaşlık uğruna değil Beomondo'nun yerine Antakya hükümdar naipliği yapmakta olan Tancerd'den nefret etmesinden dolayı olduğu iddia edilmektedir.

1104'da Antakya Prensi I. Boemondo yine Cenevizler filosu desteği ile Akka kalesinin eline geçirdi.

1105'de Fatımiler ordusu ile bir diğer "Ramla Muharebesi" de yaptı ve bu sefer Kudüs Krallığı ordusu galip geldi.

1108'de Kral Baudouin ikinci karısı olan Ermeni asıllı Arda'dan ayrıldığını bildirdi. Buna neden karısı Arda'nın kendine ihanet ettiği olarak verilmektedir. Fakat diğer tarihçiler neden olarak Kraliçe Arda'nın Kudüs'e gelmekte iken korsanlar tarafından tecavüze uğramasıdır. Büyük olasılıkla işe bir Ermeni asıllı kadının hcok az Ermeni nüfusu olan Kudüs Krallığı'nda hiçbir olitik avantaj sağlamıyacağıdır. Fakat bu atyrılma kilise otoriteleri tarafından legal boşanma olarak sayılmamaıştır.

1109'da Trabluşsam'ı Haçlılar orduları ile kuşatmaya aldı. Bu kuşatma sırasında yapılan bir savaş meclisinde Tançerd'ın bu şehrin hükümdarı olma talebi kabul edilmedi. Sonunda bu şehir teslim oldu ve bu şehir ve etrafından yeni bir Haçlılar devleti olan Trablus Kontluğu kuruldu.

1110'da Beyrut şehri kalesi bir Cenevizli deniz filosu desteği ile Kudüs Krallığı ordusu tarafındna kuşatıldıktan sonra Haçlılar eline geçti. Aynı yıl içinde Baudouin kuzeyde Edessa şehrini kuşatan Musul Atabeyi Mevdud'un şehri kuşatmasına karşı şehre destek için Edesaa'ya gitti ve kuşatmayı kırmayı başardı. Oradan döndüğünde Doğu Akdeniz'e yeni gelmiş olan Haçlı ordularından 100 gemilik bir Venedik filosu ile gelen Ordelafo Faliero ve Norveç'ten bir Hacli Seferi ilk gelmiş olan Norveç Kralı I. Sigürd Hacli orduları Sidon şehrini kusatip ellerine geçirip Kudüs Krallığı arazilerine kattilar.

1111'de Kudüs Kralı Baudouin Tancerd desteği ile Şaizar kalesini kuşttaılar. Fakat Şam Emiri Tuğtekin komutasındaki Müslüman ordusu tarafindan geriye püskurtuldüler.

1113'de Şam Emiri Tuğtekin ve Musul Atabeyi Aksungur'un birleşik orduları Kudüs Krallığı'na büyük bir askeri sefere girdiler. Bu ordular ile Kudüs Kirallığı ordusu arasında yapılan" El-Sannabra Muharebesi"'nde Avrupa'dan yeni gelen Haçlılarin ve Antakya Prensiliği ordusunun sağladıkları destek dolayısıyla Kudüs Krallığı bu Müslüman ordusunu durmayı başardı.

1113'de Baudouin Sicilya Kralı I. Ruggero'nun boşanmış olduğu Adelaide del Vasto ile evlilik yaptı. Bu evlilik için yapılan anlaşmaya göre eğer bu evlenmeden Adelaide ve Baudouin'in bir çocukları olmazsa Baudouin'in Kudüs Kralığı'nın varisi Adelade'in birincı kocasından olan erkek çocuğu II. Ruggero olacaktı. Fakat bu evlenme Kudüs Patriği Arnulf tarafından takdis edilmekle beraber, kilise tarafından Baudouin'in ikinci karısı Arda'dan ayrılması bir legal boşanma sayılmadığı için ve Arda o zaman Kudüs 'te bir manastırda yaşamakta olduğu için bu yeni evlilikle Baudouin kilise kanununa göre yasak olan çifte evlilik yapmış olmaktaydı. Bundan dolayı daha sonradan birçok sorun ortaya çıkmıştı.

1115'de Kral Baudouin Suriye'de "Ürdün Nehri Doğusu" (Transjordan) arazilerine bir askeri sefer yaptı ve bu sefer sonunda "Montreal" (Arapça:Savbak) adı verilen büyük bir kale yapılmaya başlandı. Bu bölgelerde yaşamakta bulunan Arap asıllı Hristiyanlar Kudüs'e gelip yerleşmek için teşvik edildiler. Kudüs şehir kuşatmasından sonra 1099'da yapılan büyük katliamla Kudüs'te yaşayan şehir nüfusunun gayet düşük seviyelere inmesi buna başlıca nedendi.

1117'de Fatımiler elinde bulunan Sur şehri ve kalesi yakında "Scandalion" adlıi bir büyük kale yaptırmaya başlandı.

1118 ilkbaharında I. Baudouin Haçlılar ordusu ile Fatımiler idaresi altinda bulunan Mısır'a hücum etti ve yukarı Mısır'da Akdeniz kıyısındaki Farama şehrine kadar ilerledi; buraları talan ettirdi. Ama hastalandığı için sedye uzerinde geriye dönmek zorunda kaldı. Kral I. Baudouin bu seferden Kudüs'e geri dönmekte iken yolda 2 Nisan 1118'de El Ariş (günümüzde Mısır)da ölmüştür. Mezarı Kudüs'te Kutsal Kabir Kilisesi'nde bulunmaktadir.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Sonradan fidye vererek I. Beomondo'yu da esirlikten kurtardı.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Maalouf, Amin (çev. Ali Berktay), (2006) Arapların Gözünden Haçlı Seferleri, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Yayınları, ISBN 975-08-1121-6
  • Runciman, Steven (çev. Fikret Işıltan) (1998),Haçlı Seferleri Tarihi: I. Cilt Birinci Haçlı Seferi ve Kudüs Krallığının Kuruluşu, Ankara:Turk Tarih Kurumu Yayınları ISBN 975-16-0187-8
  • Runciman, Steven (çev. Fikret Işıltan) (1992), Haçlı Seferleri Tarihi: II. Cilt Kudüs Krallığı ve Frank Doğu Ankara:Türk Tarih Kurumu Yayınları ISBN 975-16-0497-4
Resmî unvanlar
Yeni makam Edessa Kontluğu
1098–1100
Sonra gelen
II. Baudouin
Önce gelen
Godfrey de Bouillon
Unvan:Kutsal Mezar Savunucusu
Armoiries de Jérusalem.svg Kudüs Krallığı Kralı
1100–1118