I. Anastasios (imparator)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Anastasios
Bizans İmparatoru
Semissis-Anastasius I-sb0007.jpg
Hüküm süresi 11 Nisan 491 – 9 Temmuz 518
Önce gelen Zenon
Sonra gelen I. Justin
Tam adı Flavius Anastasios, Φλάβιος Ἀναστάσιος
Doğum tarihi 430
Doğum yeri Dyrrachium
Ölüm tarihi 9 Temmuz 518
Ölüm yeri Konstantinopolis
Ariadne
Hanedan Leo Hanedanı

I. Anastasios (Latince: Flavius Anastasius)(Yunanca: Φλάβιος Ἀναστάσιος) (d.430 veya 431? - ö.9 Temmuz 518), 491'den itibaren ölümüne kadar hüküm sürmüş Bizans İmparatorluğu imparatorudur. 430/431 yıllarında 'Dyrrhachium, (şimdiki Dıraç)da doğmuş; 11 Nisan 491'de bir saray memuru iken imparatorluğa geçirilmiş ve 518de Konstantinopolis (İstanbul)da ölmüştür. Hayata iken lakabı Dikoros (Yunanca: Δίκορος, "İki gözbebekli") olmuştur; çünkü Anastasios'un bir gözü mavi diğeri kara idi.[1]

İmparatorluğun para sistamini yetkinleştirmiş, hazineyi genişletmiş, iç ve dış işlerde yetenekli bir yönetici olarak ün yapmıştır. Bununla birlikte uyguladığı Monofizit din politikası zaman zaman ayaklanmalara neden olmuştur.

Ailesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Babası Pompeius (d. yak.410) adında Dyrrachium (şimdiki Dıraç)da yaşayan bir yüksek soylu idi. Annesi Roma İmparatorluğu'nun imparatordan sonra gelen en büyük ünvanı olan Roma Sezarı ve 352, 353 v2 354de Roma Konsulu rütbesini taşıyan Constantius Gallus'un kızı idi; büyük-büyükbabası Roma İmparatoru Konstantius Chlorus idi ve kardeşi Falvius Paulus da 496da Roma Konsulu ünvanı taşımıştır.

Tahta çıkışı[değiştir | kaynağı değiştir]

Anastasios Konstantinopolis'e gelip imparatorluk sarayında memurluk yaparak yükselmiş; maliye bakanlığında yöneticilik, İmparator Zenon'un kişisel koruyuculuğu gibi görevler de bulunmuş ve 491de 61 yaşında imparatorluk sarayında en yüksek ve 30 kişiye sınırlı imparatorun şahsi danışmanları ve korumaları şeklinde bir mevki olan silentiarius olarak görev başındaydı ve Konstantinopolis'de Senato üyesiydi. Çok yetenekli ve yüksek karekterli bir görevli olarak bilinmekteydi.

Dinsel konularda çok büyuk ilgisi olduğu ve sonradan gittikce koyu Monofizit dinsel inançlara yöneldiği bilinmektedir. Yaklaşık 488de Antioch (Antakya) Patriği Peter Fullo öldüğü zaman bu patrikliğe seçilmeye aday gösterilmiş ama seçilmemişti. Bu nedenle 489-491 arasında Konstantinopolis Patriği Eufemios ile bir çatışmaya girdi. Bazı tarihçiler İmparator Zeno tarafından Mısır'a sürgüne gönderildiğini bildirirler. Fakat modern tarihçiler bu sürgün konusunun hata olduğunu ancak Monofizitler arasında önemli rol oynayan bir Mısır Başpiskoposunu ziyaret giderken bir gemi kazasına maruz kaldığını bildirirler.[2]

İmparator Zeno 491de öldüğünde hayatta çocuğu bulunmuyordu. Halk Romalı olmayan, yani İsauryalı ve ortodoks Hıristiyanlıktan ayrılmış bir kişiyi imparator istemiyorlardı. Bu o zaman fiilen devlet işlerini idare eden Zeno'nun kardeşi Longinus'u adaylıktan elimine etmekteydi. Zeno'un dul karısı Ariadne Anatatasios'u 61 yaşında imparator seçti. 11 Nisan 491da Anastasios imparator olarak Patrik Eufemios tarafından tac giydirilmeden önce ortodoks inanclara uyacağına dair bir belge imzaladı. İmparatorluk ünvanının meşruluğunu 20 Mayıs'da Ariadne'ye evlenerek pekiştirdi.

Saltanatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Anastasios yönetime geçer geçmez memurlukların satışı uygulamasını kaldırdı, vergilendirmeyi düzeltti ve muhbirlerin ödüllendirilmesine son verdi. Orduyu desteklemek için, ticarete konu olan mallar üzerindeki bir vergiyi toprak üzerindeki bir vergiye dönüştürmesi, zaman zaman ayaklanan çiftçilere ağır bir yük daha getirmiş oldu.

Anastasios, Zeno'un dikbaşlı ve güçlü yurttaşları Isaurialıları Konstantinopolis'ten (İstanbul) çıkartarak Trakya'ya yerleştirdi. Konstantinopolis'i akıncı Bulgar ve Slavlardan korumak için 512'de, Karadeniz'den Marmara Denizine kadar uzanan bir sur yaptırdı.

Dış ilişkilerde, İtalya'da Teodorik'in Ostrogot yönetimini tanıdı (497), ama iki hükümdar kısa süre sonra karşı karşıya geldiler. Anastasios İtalya kıyılarını yağmalamak üzere bir donanma gönderdi (508).

Bu arada göçebe kabilelerin İran'a ve Bizans'a yaptıkları akınlarda geçtikleri Kafkasya Geçidinin korunmasında kendine düşen payı ödemeyi reddetmesi üzerine, 502'de Perslerle Bizans arasında savaş başladı. Perslerin saldırısını bahane eden Anastasios, 442'de yapılmış olan antlaşmayı tanımayarak, doğu sınırını korumak için kaleler yaptırdı. Sonunda Pers kralına ödeme yapmayı kabul edince 505'te barış yeniden sağlandı.

Başlangıçta geleneksel inancı benimseyen Anastasios, zamanla İsa'nın tanrısal olan tek bir doğası olduğunu savunan Monofizit öğretiye bağlandı. Bu durum Konstantinopolis'te ve Avrupa eylaletlerinde büyük kargaşaya yol açtıysa da, Mısır ve Suriye'yle barışı sağladı. Ama Trakya'da komutan Bitalianos'un ayaklanmasına neden oldu. İki kez başkaldıran ve her ikisinde de isteklerinin yerine getirileceği güvencesini aldıktan sonra geri çekilen Bitalianos,üçüncü kez saldırdığında bozguna uğratıldı (515).

Anastasios kendine yeğenlerini varis yapmayı tasarlıyordu; ama yerine birçok entrika ile muhafız alayının komutanı (ve geleceğin ünlü imparatoru Justinianos'un amcası) olan 70 yaşındaki I. Justin geçti.

Dipnotları[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Buna tıp ismi olarak "heterochromia" adı verilmektedir. Bakın [1] - Florida International Üniversitesi tarafından hazırlanan "An Online Encyclopedia of Roman Emperors (Roma İmparatorları Online Ansiklopedisi)" (İngilizce) (erişme tarihi 24.06.2009)
  2. ^ [2] İtalyanca Wikipedia Anastasio_I_di_Bisanzi maddesi (İtalyanca) (erişme tarihi tarihi 24.06.2009).

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ostrogorsky, Georg (çev. Fikret Işıltan), (1999 5.baskı) Bizans Devleti Tarihi, Ankara:Türkiye Tarih Kurumu ISBN 975-16-0348-X (Orijinal 1.baskı:1940)
  • Gregory, Timothy E. (çev. Esra Ermert), (2008), Bizans Tarihi, İstanbul:Yapı Kredi Yayınları ISBN 978-975-08-1507-2
  • Florida International Üniversitesi tarafından hazırlanan "An Online Encyclopedia of Roman Emperors (Roma İmparatorları Online Ansiklopedisi)" [3] (İngilizce) (erişme tarihi 24.06.2009)
  • İtalyanca Wikipedia Anastasio_I_di_Bisanzi maddesi [4] (İtalyanca) (erişme tarihi tarihi 24.06.2009)
Resmî unvanlar
Önce gelen:
Zeno
Bizans İmparatoru
491 – 518
Sonra gelen:
I. Justin