Haymatlos

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Haymatlos (Alm. vatansız) ya da vatansız, hiçbir devletle uyrukluk (vatandaşlık) bağı olmayan kişi. Bir hukuksal statü olan vatansızlık durumu, genellikle devletlerin vatandaşlık yasaları arasında olumsuz nitelikte bir çatışma çıktığında söz konusu olur.

Tanım[değiştir | kaynağı değiştir]

Uluslararası Hukuka göre vatansız terimi, vatandaşlık hakkını kaybeden ve bir yenisini kazanamayan kimseler için kullanılır.

Geçmiş[değiştir | kaynağı değiştir]

Vatansızlar sorunu ilk kez Milletler Cemiyeti'ne üye devletler için, I. Dünya Savaşı'nın ardından, yurtlarından atılan ve vatandaşlıktan çıkarılan 2-3 milyon mültecinin ortaya çıkmasıyla kendini gösterdi. Nansen pasaportu, bu mültecilere göç etmek ve varlıklarını sürdürmek yollarını sağlamak amacıyla yaratıldı. XX. yy. boyunca vatansız mültecilerin ya da göç eden kimselerin sayısında önemli bir artış oldu.

Vatansız kişilerin statüleri, çalışma koşulları ve toplumsal durumlarına ilişkin hukuksal düzenlemeler ve bu konularda alınacak önlemler, Birleşmiş Milletler'in (BM) düzenlediği bir konferansta kabul edilen Vatansız Kişilerin Statüsüne İlişkin Sözleşme'yle (28 Eylül 1954) belirlenmiştir. Gene Cenevre'de BM tarafından düzenlenen bir konferansta kabul edilen Vatansızlığın Azaltılması Konusunda Sözleşme'de (30 Ağustos 1961) ise vatansızlık durumunun ortadan kaldırılmasında özellikle kişinin doğumu ve yerleşmek amacıyla oturduğu yer gibi esasların göz önünde bulundurulması ilkesi benimsenmiştir.

Bir de özel olarak, vatansızları korumak ve aynı zamanda, gerekirse mültecilerin yeniden vatandaşlıklarını kazanmak için çalışmakla görevli bir kurum vardır. Bu kurum, 1950'de Uluslararası Mülteciler Örgütü'nün (15 Aralık 1946'da Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun kararıyla kurulan) yerini alan ve merkezi Cenevre'de bulunan Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği'dir.

1954 ve 1961 tarihli bu sözleşmelerin ikisini de henüz onaylamamış olan Türkiye, vatansızlar hakkında ikametgah, ikametgahın bulunmadığı durumlarda sürekli mesken, o da yoksa dava tarihinde vatansızın bulunduğu devlet hukukunu uygulamaktadır.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Haymatlos ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.