Havan topu
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Havan topu yivli veya yivsiz olmak üzere ve kısa namlulu bir top çeşididir. Tüfeklerin genel sistematiğini oluşturur. Görmeyerek atış yapabilen üstaçı grubunu kullanan sabit iğneli bir silahtır. Günümüzde 60 mm'lik, (NATO) 81 mm'lik, (Sovyet) 82 mm'lik, 106 mm'lik ve 120 mm'lik havanlar kullanılır. Düşük hazne basınçlı, ince ve hafif bir namlusu bulunan havan topunun menzili çok kısadır. Havan topu, namlusu yerle büyük bir açı yapacak biçimde çelik bir tabana oturtulur. Namlusu iki çelik ayakla desteklenir. Ateşleme sırasında mermi namlunun ağzından içeri bırakılır. Merminin dibine takılı olan ateşleme fişeği namlunun arka ucuna değdiği anda ateşlenir. Bu ateşleme merminin kuyruğuna takılı olan sevk barutlarını ateşler ve mermi namlunun içinde oluşan basınçla fırlayarak hedefe yönelir. Havan topunun namlusunun içi düzdür (120 mm'lik ve 106 mm'lik havan hariç hepsi yivsiz ve setsizdir). Havan topu geri tepme etkisi yüksek olan bir silahtır. Özellikle yumuşak toprak zeminlerde havan topunun bir kez ateşlenmesi bile tanburun (havan namlusunun dibinin oturtulduğu, yere sabitlenen yuvarlak sehpa) yere gömülmesine yetmektedir. Havan topunun roket biçimindeki mermisi, arka ucundaki kanatçıkları sayesinde hedefe doğru kararlı biçimde yol alır. Genellikle piyade birlikleri tarafından kullanılır ve şarapnel yani parça tesiri yapması toplu bir birliği çok rahat bir şekilde yok eder. 50 m içindeki tüm insanları öldürebilir.
Günümüzde havan topunun su ve hava ile soğuyan olmak üzere iki çeşidi kullanılmaktadır. Bu durum kullanım sırasında ortaya çıkan yüksek dereceli ısıdan kaynaklanmaktadır. Su ile soğuyanların kullanımında uzmanlık gerekmektedir. Suyun periyodik kullanılmaması namlunun çatlamasına ve ateşlenen merminin namluda kalıp olduğu yeri havaya uçurmasına sebep olur. Hava ile soğuyan çeşit düşük menzilli olup kullanımı aralıklı zamanlarla yapılır. Havan toplarının şarapnel etkilileri dışında çeşitli amaçlar için değişik tipleri bulunmaktadır. Bunlar kimyasal, biyolojik, sisleme ve aydınlatma olabilir. Ateşlenen havan topu mermisi yere çakıldıktan sonra patlamayabilir. Tapası çok hassas olduğundan dokunma ile ateş alabilir. Geçmişte bu hususla ilgili bir çok kazaya rastlanmıştır. 120 lık havanlar araç üzeri veya kendi şasesi üzerinde tekerlekli (çekili) olarak kullanılan bir silahtır.
[değiştir] Tarihi
Havan topu, ilk kuşatma savaşları görüldükten itibaren, yüzyıllar boyunca varolmuşlardır. Bununla birlikte, Pumhart von Steyr gibi ilkel modelleri oldukça büyük ve ağır olduğundan, nakledilmeleri de kolay olmuyordu. Bu silahlar basitçe, mutfaklardaki demir kaseleri veya isimlerini aldıkları eczacı havanlarını andırır şekilde yapılmışlardı.
İlk nakledilebilir havan topu, Baron Menno van Coehoorn tarafından icat edildi (Grave Kuşatması, 1673[1]). Amerikan İç Savaşı sırasında her iki taraf da, yaklaşık 82 kg ağırlığa sahip Coehorn-tipi havan topları kullandı.
[değiştir] Dipnotlar
 |
Silahlarla ilgili bu madde bir taslaktır. İçeriği geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.. |
