Hasan Tahsin

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Hasan Tahsin
Hasan Tahsin
Hasan Tahsin
Doğum Osman Nevres
1888
Selanik, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm 15 Mayıs 1919 (31 yaşında)
İzmir, Osmanlı İmparatorluğu
Etnisite Sabetaycılık[1][2][3][4][5][6][7]
Vatandaşlık Osmanlı İmparatorluğu
Aktif yıllar 1914 - 1919
Organizasyon Teşkilat-ı Mahsusa, İttihat ve Terakki Fırkası
Meslek Yazar, Gazeteci
Siyasi parti Türkçülük[8]
Tanınma nedeni İzmir'de 15 Mayıs 1919'da karaya çıkan Yunan İşgal Askerlerine silahla ateş etmesi.

Hasan Tahsin ya da gerçek adıyla Osman Nevres (1888, Selanik - 15 Mayıs 1919, İzmir), 15 Mayıs 1919 tarihinde İzmir'e çıkartma yapan, seçkin askerlerden oluşan Yunan Efzon Alayı işgal askerine, Kordonboyu'ndan ilk kurşunu sıkarak Türk direnişini başlatan ulusal sembol kişi, yazar ve gazeteci.

Biyografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Eğitimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Babasının adı Recep'tir. Tahsin, ilköğretimine Selanik'te bulunan ve Mustafa Kemal Atatürk'ün de eğitim aldığı Şemsi Efendi Okulu'nda başlamış, daha sonra Selanik Feyziye Mektebi'ni bitirmiştir. Bu okulun ardından İttihat ve Terakki tarafından burslu olarak [9] Paris Sorbonne Üniversitesi'nde siyasal bilimler öğrenimi görmüştür. Burada Monj sokağı 51 numaralı apartmanın bir dairesinde, daha sonra emekli olan Tümgeneral Doktor [10] Mazlum Boysan ile birlikte kalmıştır. [9] Öğrenim gördüğü esnada Trablusgarp'ı işgal eden İtalya'yı protesto etmek için, Mısır'lı öğrenci lideri Şeyh Dayef ile birlikte mitingler düzenlemiştir.[9]

Bükreş[değiştir | kaynağı değiştir]

Tahsin, Paris'te İttihat ve Terakki Fırkası'nda ve Teşkilat-ı Mahsusa'da [11] görev almıştır. İstanbul'a döndükten sonra, Osmanlı Devleti aleyhine Balkanları karıştıran İngiliz istihbarat teşkilatı adına çalışan Buxton kardeşlerin bu faaliyetlerini önlemekle görevlendirilmiştir.

Buxton kardeşlere Bükreş'te bir tünelde suikast düzenleyen Hasan Tahsin, 10 yıla mahkum edildi. 1916 yılında Almanya'nın Balkanlara girmesi nedeniyle Romanya'dan salıverilmiş ve İstanbul'a dönmüştür.[12]

İlk Kurşun Anıtı, Konak Meydanı, İzmir

Adını değiştirmesi ve İzmir[değiştir | kaynağı değiştir]

Yurda döndükten sonra, Verem tedavisi için İsviçre'ye gitmek zorunda kalınca, tanınmamak için pasaportuna Hasan Tahsin'i yazdırdı ve daha sonra hep bu adı kullandı. Hasan Tahsin adı, ""Silah" gazetesini çıkartan ve bu nedenle "Silahçı hasan tahsin" olarak bilinen eski bir bahriye yüzbaşısının adıydı veya Hasan Tahsin Teşkilat-ı Mahsusa'nın silahşörü olarak biliniyordu.

Aydoğan Yavaşlı tarafından kaleme alınan, "Ben Hasan Tahsin (İzmirli Çocuk)" isimli kitapta [13] ise bu olay şöyle anlatılmaktadır; 1914 yılı başları, Osman Nevres İstanbul’a döner. Hacı Adil Bey bir gün onu çağırır. Şişli’de bir apartman dairesinde görüşürler. Eşref Bey, Hacı Adil Bey ve Osman Nevres kalır odada, ötekiler dışarı çıkar. Eşref Bey Teşkilat-ı Mahsusa’nın reisi olarak tanıştırılır. Teşkilat-ı Mahsusa ile tanışması böyle olur. Osman Nevres, Hasan Tahsin adını Teşkilat-ı Mahsusa’ya girmesiyle alır. Çünkü yeni bir kimlik ile bir takım çalışmalar yapacağı söylenir. «Adınız Hasan Tahsin. Bükreş’e gideceksiniz ve… Balkan ülkelerini bize karşı kışkırtan bu iki belayı bir biçimde zararsız hale getireceksiniz.»[14]

1918'de İzmir'e yerleşerek "Hatıra" isimli bir şirket kurar [15] ve Osmanlı Sulh ve Selamet Cemiyeti'nin sözcülüğünü yapan Hukuk-u Beşer (İnsan Hakları) [16] gazetesini yayımlamaya başlar. Gazetedeki yazılarında ise "Vatanperver Hasan Tahsin" lakabını kullanır. Tahsin, yazdığı yazılarla Türkiye'de kadın haklarının savunuculuğunu yapan "İlk erkek"tir.[15] Ayrıca Tahsin, İzmir'e geldiği yıl Sudiye hanımla gizlice evlenmiş, bu evlilikten Mehmet Kemal isimli bir oğulları olmuştur.

İlk kurşun[değiştir | kaynağı değiştir]

İzmir'i Yunan'lılara teslim etmek istemeyenlerce "Redd-i İlhak Heyeti Milliyesi" isimli bir dernek kurmuşlardı. 14 Mayıs'ı 15 Mayıs'a bağlayan gece binlerce İzmir'li eski musevi mezarlığında (Maşatlık meydanı) toplanmıştı. Bu esnada İngiliz, Fransız, Amerikan, İtalyan ve Yunan zırhlıları İzmir Körfezi'nde bulunuyordu. Kalabalığa hitap eden önemli bir isim, o zamanın Belediye Başkanı Hacı Hasan Paşa'ydı. Belediye Başkanının yanı sıra topluluğa hitap eden bir diğer önemli isim ise Hukuk-u Beşer gazetesinin başyazarı olan Hasan Tahsin'di. Halkı direnmeye çağırıyorlardı.

Tahsin, konuşmasında Paris Barış Konferansı kararlarını sert bir dille eleştiriyor, gazetede yazdığı gibi "Burayı Yunan'a vermeyeceğiz. Vermek isteyen kuvvetle paylaşacak kozumuz var" diyordu. Bu geceye yakın akşam üzeri Moralızade Halit Bey, Mustafa Necati ve Ragıp Nurettin'in bir grup vatansever ile birlikte hazırladığı, "Redd-i İlhak Heyeti Milliyesi" tarafından dağıtılan bildiride[17];

...Ey bedbaht Türk!.. Yunan hakimiyetini kabule taraftar mısın? Artık kendini göster. Tekmil kardeşlerin Maşatlık Meydanındadır. Oraya yüzbinlerle toplan.. Orada zengin, yoksul, bilgin, cahil yok. Fakat Yunan egemenliğini istemeyen bir mutlak çoğunluk var. Geri kalma!.. Binlerler, yüzbinlerle Maşatlık'a koş. Ve Milli Kurul'un buyruğuna uy..

yazıyordu.[9] 15 Mayıs 1919 sabahı saat yedibuçuk sıralarında Hasan Tahsin Konak Meydanı Kordonboyu'nda koyu renkli takım elbisesi ile bekliyordu. Önce Yunan gemilerinden Patris ve Atronitos isimli gemiler Pasaport'a yanaştı ve bir grup Yunan Efzon Alayı saat 08:55 sıralarında askeri gemiden inerek karaya çıktı. Temiastokles gemisi ise 5. Piyade Alayı'nı Punta iskelesine çıkardı. Bunlar Punta'dan ilerleyerek Kadifekale'yi işgal edeceklerdi. Bu esnada onbinlerce yerli Rum ellerindeki Yunan bayrakları ve çiçekler ile Kordonboyu'nu kaplamışlardı. İzmir'li Rumlar işgal haberini 13 Mayıs Salı günü öğleden sonra Aya Fotini Kilisesi'nde Yunan albay Mavrudis tarafından okunan Venizelos'un beyannamesiyle öğrenmişlerdi. [18] Kalabalık inen Yunan askerlerine alkış tutuyordu. Gelen askeri tabur, İzmir Metropoliti Hristostomos tarafından takdis edildi. Metropolit Yunan bayrağını öptü ve bu esnada ağladığı görülüyordu. İlk Yunan taburu daha sonra buradan yaya olarak Hükumet konağı, kışla, kokaryalı istikametinden Karantina'ya doğru yürüyüşe geçti.

Yürüyüş kolunun baş tarafı kışla hizasını geçip yola saptıktan sonra, Hasan Tahsin kalabalığın arasından sıyrılarak öne geçti. Tahsin'in sesli bir şekilde "Olamaz, olamaz, böyle ellerini sallaya sallaya giremezler" diye söylendiği duyulmuştur. Tahsin daha sonra yanında bulunan revolver ile düşmana ilk ateşi açtı. Tahsin ilk anda isimleri Basile Delaris ve Jorj Papakostos olan iki Efzon askerini öldürmüştü. Bazı anlatımlara göre ise Tahsin sadece Yunan Efzun Alayı'nın bayraktarını öldürdüğü belirtilmekte ve bu görüş daha fazla kabul görmektedir. [19][20] Tahsin tabancasındaki tüm fişekleri düşman askerine karşı ateşlemişti. Böyle bir direniş beklemeyen Yunan Alayı şaşırmıştı. Daha sonra ise yanında fazla yandaşı olmayan Tahsin, Yunan Alayı tarafından açılan ateş ve ardından süngüleme sonucunda, Kordonboyu'nda kalabalığın önünde henüz 31 yaşında yaşama veda etti. [21][9] Hasan Tahsin'in cesedi ise İzmir Saat Kulesi'nin altında bulunmuştur.[17]

Hasan Tahsin'in işgal askerlerine sıktığı ilk kurşun, Türk Kurtuluş mücadelesinde diğer yerlere de örnek teşkil etti. Aydın ve Balıkesir'de işgale karşı direniş baş gösterdi. Çerkez Ethem Yunan işgaline karşı efeleri toparladığı gün Demirci Efe ayağa kalkarak; "Bir genç düşmana ilk kurşunu sıkmış, bundan sonrası bize düşer!" demiştir. [22]

Günümüzde[değiştir | kaynağı değiştir]

Bazı görüş ve bilgiler[değiştir | kaynağı değiştir]

İbrani olduğu hakkında[değiştir | kaynağı değiştir]

Sosyalist yazar Yalçın Küçük 2006 yılında yayımladığı "Gizli Tarih"[23]isimli kitabında, Hasan Tahsin'in İzmir'de ilk kurşunu sıkmadığını, bir kavmin kurşun sıkmak için Hasan Tahsin'i beklemeyeceğini yazmıştır. Ayrıca Küçük, Hasan Tahsin'in mezarının İstanbul ilinde sabetayistlerin mezarlığı olan Bülbül deresinde bulunduğunu, Hasan Tahsin'in İbrani olduğunu[24][25], Kazım Karabekir Paşa'nın evrakının buna yeterli delil olduğunu belirtmiştir.[25] Küçük bu iddialarını, 2005 yılında yayımlanan İsyan 1 isimli kitabında da yinelemektedir.[26]

Tetikçiliği ve İlk Kurşun hakkında[değiştir | kaynağı değiştir]

Araştırmacı, yazar Mustafa Armağan ise, sunumunu yaptığı Tarih Aynası isimli programında; Hasan Tahsin'in Bükreş'te İttihat ve Terakki Fırkası adına işlediği suikast üzerinde durarak, Tahsin'in hali hazırda bir suikastçı ve tetikçi olduğu üzerinde ağırlıkla durmaktadır. Ayrıca Tahsin'in planını işgale karşı direniş gösteren cemiyetlerin istemediği bir şekilde yaptığını, cemiyetlerin ilk kurşunu işgal askerlerinin sıkacağını öngördüğünü ve istediğini, bunun da direnişi daha da güçlendireceğini belirtmesine rağmen kız kardeşi Melek'i koruyarak, İzmir halkını katliama uğrattığını belirtmektedir. Armağan'a göre Tahsin, bir iş adamının çıkarttığı gazetedeki yazılarında ilk başlarda Mondros Ateşkes Anlaşması'nı tasvip eden ve onaylayan, uzlaşmacı türde yazılar yazdığını, ancak Yunan işgaline yakın, bu tavrının değiştiğini ve halkı neredeyse galeyana getirecek tarzda ağır yazılar yazdığını, işgalden bir gün önce Hasan Tahsin'in zengin bir kişi olan Moralızade Halit Beyin[17] yazıhanesine gittiğini, ondan borç para istediğini, Hasan Tahsin'deki şüpheli durumu sezen Halit Bey'in durumu anladığını ve Hasan Tahsin'in üzerinde bulunan silahı alarak çekmecesine koyduğunu, Hasan Tahsin'e ilk kurşunu kendilerinin sıkmayacağını söyledikten sonra para verip eve gönderdiğini belirtmektedir. Ertesi gün yani işgal günü, Hasan Tahsin'in kız kardeşini evden çıkmaması yönünde uyardığını, evden çıktıktan sonra matbaadaki çıraklardan Albert isimli Yahudi bir çocukla kız kardeşine bir not gönderdiğini, bu notta evden asla çıkmamasını, kendisi gelinceye kadar beklemesini, şayet kendisi gelmez ise Mr. Van Der Zee (Henrick, İsveç fahri konsolosu, İstanbul ve İzmir'de bulunan deniz nakliyat şirketi sahibi) isimli şahsın gelerek kendisini alacağını belirtmektedir.[27][28]

1970 öncesi kaynaklarda yer almaması[değiştir | kaynağı değiştir]

Atatürk ve döneminin yazarları ilk kurşunun Hasan Tahsin tarafından atıldığına hiç değinmemiştir. 27 Mayıs Darbesine kadar Hasan Tahsin'in adı dahi fazla anılmamıştır. İlk kurşun hadisesinin günümüzdeki şekli ile bilinirliği 1970 sonrası eserlere dayanmaktadır.[29] 1972 yılında basılan Anıt Adam kitabında Zeynel Kozanoğlu bu durumu şu şekilde açıklamaktadır:

« Cumhuriyetimizin ilk yıllarında, yakın tarihimizde cereyan etmiş birtakım olayların ve yürütülmüş faaliyetlerin açığa vurulması ve tartışılması sakıncalı görülmüştü. ... Dünya milletlerine, Yunanlıların İzmir'e çıkarken bir zulüm makinası gibi davrandıkları gerçeğini kabul ettirebilmek için çırpındığımız o sıralarda, onlara karşı ilk kurşunun tarafımızdan sıkıldığından da, elbette söz edemezdik. »

İlk Kurşun Balıkesir'de atıldı[değiştir | kaynağı değiştir]

Türk Milli Mücadelesinde bugüne kadar İlk Kurşun'un kim tarafından atıldığına dair çeşitli tezler ortaya atılmıştır. Bunlardan birisi 18 Mayıs 1919 tarihinde Balıkesir Alaca mescid'de, İzmir'in işgalini protesto amaçlı toplanan bir grubun ilk silahlı mücadeleyi başlattıkları yönündedir. [30]

İlk Kurşun Hatay Dörtyol'da atıldı[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir diğeri ise; araştırmacı ve yazar olan Kadir Aslan'ın [31] yaptığı araştırma doğrultusunda, Mehmet Çavuş olarak bilinen ve daha sonradan Kara soyadını alan Mehmet Kara'nın, 19 Aralık 1918 tarihinde Fransızların Dörtyol'u işgal etmesinin ardından iki Ermeni ile kavga ettiği, bunun üzerine Mehmet Çavuş'u arayan ve köyüne gelen Fransız askerlerine karşı Mehmet Kara'nın silahıyla ilk ateşi açtığı ve vur emri vermesi ile 15 Fransız askerinin öldürüldüğüne dairdir. Kadir Aslan yaptığı araştırmayı Türkiye Cumhuriyeti Genelkurmay Başkanlığı'na da gönderdiğini ve olayın canlı şahitleri ile birebir görüşerek kayıt altına aldığını da belirtmektedir. Genelkurmay Başkanlığı'nda Mehmet Kara'nın olayı ile ilgili bilgiler bulunduğu,[32] ancak ilk kurşunu Mehmet Kara'nın sıktığına dair herhangi bir bilgi gelmediği belirtilmektedir.[30] Bu araştırma doğrultusunda Hatay ili Dörtyol ilçesinde 1993 yılında yapılarak açılan "İlk Kurşun Anıtı" isimli bir anıt bulunmakta [33] ve ilçede İlk Kurşun isimli bir İlköğretim okulu eğitim öğretim faaliyetine devam etmektedir.[34]

Yılmaz Güney tarafından yapılacak olan film[değiştir | kaynağı değiştir]

Şair, yazar ve gazeteci olan Sunay Akın, sinema oyuncusu, senarist ve yönetmen olan Yılmaz Güney'in Hasan Tahsin'in yaşamını sinemaya aktarmak istediğini ve bunun Güney'in en büyük düşü olduğunu, gazeteci ve yazar olan Yaşar Aksoy'un ağzından aktarmıştır. Ayrıca yaptığı araştırmada, Hasan Tahsin ile ilgili o yıllarda film için yapılan tüm araştırmaların ilgisizlik yüzünden heba olup gittiğini belirtmiştir. [35]

Okullar ve diğer eserler[değiştir | kaynağı değiştir]

Okullar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Şehit Gazeteci Hasan Tahsin İlköğretim Okulu , İzmir - Karabağlar - Yeşilyurt semti Refet Bele Mahallesi [36]
  • İlk Kurşun İlköğretim Okulu, İzmir - Karabağlar - Yeni Çamlık semti Barış Mahallesi [37]

Adına verilen ödül[değiştir | kaynağı değiştir]

Hasan Tahsin adına, İzmir Gazeteciler Cemiyeti tarafından her yıl "Şehit Gazeteci Hasan Tahsin Gazetecilik ve Gazetecilik Teşvik Yarışması" düzenlenmektedir. Yarışma Türkiye'de basın-yayın organlarının düzenlediği yarışmaların en eskisi olma özelliğini taşımaktadır.[38][39]

Anıt heykel ve mezarı[değiştir | kaynağı değiştir]

İzmir ili Konak ilçesinde aynı zamanda İzmir Saat Kulesi'nin de bulunduğu Konak Meydanı'nda, meydanın kuzey bölümünde İzmir Büyükşehir Belediye Binasının güneyinde kalan alanda 1973 yılında[40] yapılan Hasan Tahsin İlk Kurşun heykeli ve anıtı bulunmaktadır. Ölümünün yıldönümü olan 15 Mayıs tarihlerinde ve zaman zaman, bazı sivil toplum kuruluşlarınca anıtın önüne çelenk konularak, Hasan Tahsin anılmaktadır.[41]

Ayrıca yazar Yaşar Aksoy'un bir ara başkanlığını yürüttüğü "Hasan Tahsin'i Yaşatma Derneği" isimli bir dernek te bulunmaktadır.[42]

Kesin olmayan bilgilere göre, Hasan Tahsin'in cenazesi, ailesi tarafından Harmandalı'da bir yakınlarının çiftliğine gömüldü ve gıyabi mezarı İstanbul'da yapıldı. [43]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Tarikat ve Siyaset". Akit gazetesi. 30 Ocak 2000. http://www.scribd.com/doc/53936397/4/Sabetayc%C4%B1lar. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. ""Halide Edip'ten Hasan Tahsin'e kadar birçok Sabatay da ekonomi, sanat, edebiyat,bürokrasi ve siyaset dünyasında önemli yerlere geldi."" .(Türkçe)
  2. ^ "‘Efendi’". hurriyet.com.tr. 20 Nisan 2004. http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=219014. Erişim tarihi: 02 Mayıs 2012. ""Bu ilginç hadiseleri, bu kitabı niçin yazdığını dün Soner Yalçın’a sordum. Şöyle yanıtladı: ‘Sabetaycı meselesi konuya sadece ve sadece din açısından bakan siyasal İslamcılara bırakılmayacak kadar önemlidir. Sabetaycı meselesi bizim tarihimizdir. Onu yok sayarak, üzerini örterek, onlara leke sürmeye kalkışarak tarih yazamayız. Aksi takdirde tarihimizi yanlış yönlendirmiş oluruz.’ Doğru söylüyordu."" .(Türkçe)
  3. ^ "Sabetay Sevi ve sonrası". milliyet.com.tr. http://www.milliyet.com.tr/2005/06/10/yazar/akyol.html. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  4. ^ "Cumhuriyet hanedanları". aksiyon.com.tr. 25-11-1995. http://www.aksiyon.com.tr/aksiyon/haber-1148-26-cumhuriyet-hanedanlari.html. Erişim tarihi: 02 Mayıs 2012. .(Türkçe)
  5. ^ Zorlu, Ilgaz (Türkçe). Evet, ben Selânikliyim: Türkiye Sabetaycılığı (1999 bas.). Belge Yayınları. ss. 95. ISBN 9753441750. http://books.google.com.tr/books/about/Evet_ben_Sel%C3%A2nikliyim.html?id=rQEuAQAAIAAJ&redir_esc=y. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. 
  6. ^ Küçük, Abdurrahman (Türkçe). Dönmeler ve Dönmelik Tarihi (1979 bas.). Ünal Matbaası. ss. 237. ISBN 9759855482. http://www.kitapyurdu.com/kitap/default.asp?id=74424. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. 
  7. ^ Türkdoğan, Orhan (Türkçe). Osmanlı'dan Günümüze Türk Toplum Yapısı (2002 bas.). Çamlıca Yayınları. ss. 166. ISBN 9758646036. http://www.kitapyurdu.com/kitap/default.asp?id=64182. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. 
  8. ^ Akyazılılar, Nuray. "Bir kitap kurdu, “Hayatım Kitap” derse". turkcelil.com. http://www.turkcelil.com/?p=50686. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. "Yaşar Aksoy: "“Hasan Tahsin böylesine anti-emperyalist ve yurtsever bir gazetecidir. Prof. Salih Özbaran 1.2.2009 tarihinde Cumhuriyet gazetesinde yazdığı “Medya Tarihçiliği” yazısında ulusal devletimizi ve tarih kimliğimizi kemiren ve yok etmek isteyen bir Medya Tarihçiliğinin ortaya çıktığını, çok etkin ve saldırgan olduğunun altını çizmişti. Sağolsun.. Haklıdır. Türk Devrimi’ne karşı konuşlanan Emperyalizm’in hizmetindeki Ermenici-Megalo İdea’cı, Avrupacı, bölücü, etnikçi, anti Atatürkçü kozmopolit bir liberal (!) tarih anlayışı, tüm ulusal değerlerimize saldırdığı gibi Hasan Tahsin’e karşı da, “Bolşevik, Yahudi dönmesi, ilk kurşunu atmadı, anarşist” gibi suçlamalar getirerek onu halkın gözünden düşürmeye çalışmaktadır."" .(Türkçe)
  9. ^ a b c d e Aksoy, Yaşar (16 Mayıs 1974). "Hasan Tahsin ve İlk Kurşun". milliyet.com.tr. ss. 2. http://gazetearsivi.milliyet.com.tr/Ara.aspx?araKelime=hasan%20tahsin&isAdv=false. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  10. ^ Aksoy, Yaşar (27 Temmuz 2008). "Resneli Niyazi Bey'in ismini gururla taşıyorum". Hürriyet. http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=9524718. Erişim tarihi: 13 Aralık 2013. ""Resneli Niyazi Bey'in feci öldürülüşünü, birlikte seyahat ettikleri Tıbbıyeli Mazlum'dan (Emekli Tümgeneral Doktor Mazlum Boysan) 1972 yılında not etmiştim. Mazlum Paşa, o esnada berberde traş olduğu için suikastten kurtulmuştu."" 
  11. ^ "Ertuğrul Günay, Hasan Tahsin'e kurban olsun". porttakal.com. http://www.porttakal.com/haberler/gundem/ertugrul-gunay-hasan-tahsine-kurban-olsun-588909.html. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  12. ^ "Teşkilat-ı Mahsusa üyesi Hasan Tahsin". hurriyet.com.tr. 17 Mayıs 2009. http://www.hurriyet.com.tr/gundem/11667497.asp. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  13. ^ "Ben Hasan Tahsin". idefix.com. http://www.idefix.com/kitap/ben-hasan-tahsin-aydogan-yavasli/tanim.asp?sid=GMBV80OSLH8TW2641M04. Erişim tarihi: 13 Aralık 2013. 
  14. ^ "Ben Hasan Tahsin". beyazokul.com. ss. 96. http://www.beyazokul.com/ben-hasan-tahsin.htm. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  15. ^ a b "Hasan Tahsin gerçekte kimdir?". turkcebilgi.com. 16 Mayıs 2006. http://www.turkcebilgi.com/kose-yazisi/84345/hasan-tahsin-gercekte-kimdir. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  16. ^ Akın, Sunay (18 Mayıs 2000). "İlk kurşun, son film". milliyet.com.tr. ss. 21. http://gazetearsivi.milliyet.com.tr/Ara.aspx?araKelime=hasan%20tahsin&isAdv=false. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. ""Çünkü Hasan Tahsin'in başyazarı olduğu gazetesinin adı Hukuk-u Beşer yani "İnsan Hakları"ydı."" .(Türkçe)
  17. ^ a b c "Kuva-yı Milliye’nin 90. Yılında İzmir ve Batı Anadolu - Uluslararası Sempozyum Bildirileri". apikam.org.tr. 6-8 Eylül 2009. http://www.apikam.org.tr/images/pdf/sergi/KuvayiMilliye_IzmirBatiAnd_Uls.Sempozyum_Kitap1.pdf. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  18. ^ "İzmir'in İşgali ve Aydın'daki Yankıları". turkoloji.cu.edu.tr. https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:AKBKVgAK3YcJ:turkoloji.cu.edu.tr/ATATURK/arastirmalar/gunver_gunes_izmirin_isgali_aydindaki_yankilari.pdf+&hl=tr&gl=tr&pid=bl&srcid=ADGEEShh0aOaYtINeosKW9akUVgpMU9Ga2hoelI5KbWwfH8BegSqqP-H4BOuBwqJLVsiSKzDFbIQCeYrVHAWepEohwsmckbcz6q5d2kbC9VIX_JnEJgG_gYqyeyTCLkSC_Yo4b_VwKTl&sig=AHIEtbTK7lNJ-1z-2gzG4JLLUGdLBinr0g. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  19. ^ Soysal, İlhami (20 Şubat 1983). "Ölümünün 34. yılında İnanmış Bir Kemalist: Ali Çetinkaya". milliyet.com.tr. ss. 5. http://gazetearsivi.milliyet.com.tr/Ara.aspx?araKelime=osman%20nevres&isAdv=false. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. ""....Atılmış ve İzmir'e çıkan Yunan Efzun Alayının sancaktarı öldürülmüş, buna karşılık Hasan Tahsin'de hemen oracıkta şehit edilmiştir."" .(Türkçe)
  20. ^ "İzmir'de Katliam". hurriyet.com.tr. ss. 1. http://kurtulussavasi.hurriyet.com.tr/LiveImages/OzelAtaturkGalerisi/sayi%202/2-1.jpg. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  21. ^ "İzmir'de Katliam (Milliyet Gazetesi 1981 yılı İstiklal Savaşı Ek'i )". milliyet.com.tr. 2 Ocak 1981. http://gazetearsivi.milliyet.com.tr/Ara.aspx?araKelime=osman%20nevres&isAdv=false. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. ""Yunan işgal kuvvetleri saat 08.40'ta karaya çıktı. Metropolit tarafından takdis edildi. Şehirdeki tecavüz ve yağmanın bir türlü sonu gelmiyor. Çok sayıda şehit verdik..."" .(Türkçe)
  22. ^ "İşgale ilk kurşundan milli mücadeleye". takvim.com.tr. 16 Ocak 2010. http://www.takvim.com.tr/GuneBakis/2010/01/17/isgale_ilk_kursundan_milli_mucadeleye. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  23. ^ Küçük, Yalçın (Türkçe). Gizli Tarih (2006 bas.). Salyangoz Yayınları. ss. 428 sayfa. http://www.scribd.com/doc/13576561/YALCIN-KUCUK-GZL-TARH-1. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. ""Tarihi okumak mı? Bir; Kemal Paşa, 19 Mayıs'tan önce fazla temayüz etmemişti. İki; müstevliler varsa, bir kavim kurşun sıkmak için Hasan Tahsin'i beklemez, sıkarlar ve sıkmıştırlar. Üç; büyük ve düzenli bir mukavemet oluşuncaya kadar, her yerde, küçük küçük komiteler ve pıtrak misali ortaya çıkarlar. "Halaskar Komiteler" ile kastım budur.""  (ISBN 9756277270)
  24. ^ Küçük, Yalçın (Türkçe). Gizli Tarih (2006 bas.). Salyangoz Yayınları. ss. 428 sayfa. http://www.scribd.com/doc/13576561/YALCIN-KUCUK-GZL-TARH-1. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. ""Bir avuç aydını, İzmir'in işgalinden çok işgale karşı hiçbir mukavemet olmaması yakıyordu; Kazım Karabekir Paşa'nın evrakı yeterli delildir. Bu tevekkül karşısında, evrakının her sayfasından, göz yaşı fışkırmaktadır; bizim yıllardır naklettiğimiz masalda, en sahih olan, "ilk kurşun" lafının çok sonradan uydurulmuş İbrani bir masal olduğudur. Şimdi, sabetayistlerimizin mezarlığı olan İstanbul'da Bülbül Deresi'nde yatan Hasan Tahsin nam Osman Nevres'in, işgalcilere kurşun sıktığı masalı, İbraniyet'in, Kurtuluş Savası'na el koyma teşebbüsüdür ve hep bozuyorum. Bu tür İbrani hikayeler bir yana, direnmeyen bir halkın, İttihat ve Terakki düşmanlığı olmasını mantıklı bulamayız. Mücadele, Ermeniler'in yoğun ve zengin oldukları yerlerde başladı.""  (ISBN 9756277270)
  25. ^ a b "Yalçın Küçük : Hasan Tahsin'in Düşmana İlk Kurşunu Atmadığı ve Kendisinin İbrani Olduğunu Ortaya Çıkardım". habervitrini.com. 17 Nisan 2005. http://www.habervitrini.com/haber/yalcin-kucuk-hasan-tahsinin-dusmana-ilk-kursunu-atmadigi-ve-kendisinin-ibrani-oldugunu-ortaya-cikardim-170559/. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. ""Küçük, "Kurtuluş mücadelesinde Hasan Tahsin'in ilk kurşunu attığı doğru değildir. Yaptığım araştırmada Hasan Tahsin'in 'İbrani' olduğunu öğrendim" diye konuştu."" .(Türkçe)
  26. ^ Küçük, Yalçın (Türkçe). İsyan 1 (2005 bas.). İttihaki Yayınları. ss. 279, 280. http://books.google.com.tr/books?id=rOZjPDvJ_PwC&pg=PA279&dq=yal%C3%A7%C4%B1n+k%C3%BC%C3%A7%C3%BCk+hasan+tahsin&hl=tr&sa=X&ei=EtKdT7uZHfP54QTwqOSpDg&ved=0CDEQ6AEwAA#v=onepage&q=hasan%20tahsin&f=false. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012.  (ISBN 9752730833)
  27. ^ "İlk Kurşun Efsanesi ve Hasan Tahsin". youtube.com. http://www.youtube.com/watch?v=79K--aCb_7U. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  28. ^ Taçalan, Nurdoğan (Türkçe). Ege'de Kurtuluş Savaşı Başlarken (2007 bas.). Bilgi Yayınevi. ss. 310 sayfa. http://www.kitapyurdu.com/kitap/default.asp?id=118209. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012.  (ISBN 9752202030)
  29. ^ Mustafa Armağan. "Atatürk, Hasan Tahsin'in adını neden anmadı?". Zaman. http://www.zaman.com.tr/yazar.do?yazino=1290228. Erişim tarihi: 23 Ağustos 2012. 
  30. ^ a b "İlk kurşun Mehmet Çavuş'tan". aksiyon.com.tr. 20 Mayıs 2000. http://www.aksiyon.com.tr/aksiyon/haber-6177-34-ilk-kursun-mehmet-cavustan.html. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  31. ^ "Kadir Aslan 12. Kitabını Çıkardı". 8gunhaber.com. 5 Mayıs 2011. http://www.8gunhaber.com/HaberGoster/eaf61c29-511e-4a8e-b4d4-0535ed6478d9/kadir-aslan-12-kitabini-cikardi.aspx. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  32. ^ [http://www.karakese.bel.tr/default.asp?islem=Sayfa&id=17 "Milli Mücadelede İlk Kurşunu Karakese'de Mehmet Çavuş (KARA MEHMET ) Atmıştır."]. karakese.bel.tr. http://www.karakese.bel.tr/default.asp?islem=Sayfa&id=17. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  33. ^ "Dörtyol". hataykulturturizm.gov.tr. http://www.hataykulturturizm.gov.tr/belge/1-59877/dortyol.html. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  34. ^ "İlk Kurşun İlköğretim Okulu". dortyolilkkursun.meb.k12.tr. http://www.dortyolilkkursun.meb.k12.tr/. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  35. ^ Sunay, Akın (18 Mayıs 2000). "İlk Kurşun, Son Film!..". milliyet.com.tr. ss. 21. http://gazetearsivi.milliyet.com.tr/Ara.aspx?araKelime=hasan%20tahsin&isAdv=false. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. ""Sanatçının yurtdışına çıkmak zorunda kalmasının ardından neler olduğunu Yaşar Aksoy'dan öğrenelim: "Yılmaz Güney'in yakın arkadaşlarından ve dönemin sinema emekçilerinden yazar Hakkı Gümüştaş, Güney Film'de Hasan Tahsin ile ilgili tüm araştırmaların dokümanların ilgisizlik yüzünden heba olup gittiğini söyledi. Sonra da Yılmaz öldü."" .(Türkçe)
  36. ^ "Şehit Gazeteci Hasan Tahsin İlköğretim Okulu". karabaglar.meb.gov.tr. http://karabaglar.meb.gov.tr/okul.php?kurumkodu=969979. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  37. ^ "İlkkurşun İlköğretim Okulu". karabaglar.meb.gov.tr. http://karabaglar.meb.gov.tr/okul.php?kurumkodu=969889. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  38. ^ "Hasan Tahsin Gazetecilik Yarışması Sonuçlandı". dha.com.tr. http://www.dha.com.tr/sehit-gazeteci-hasan-tahsin-gazetecilik-yarismasi-sonuclandi-son-dakika-haberi_304227.html. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  39. ^ "Hasan Tahsin ödülleri dağıtıldı". gercekgundem.com. http://www.gercekgundem.com/?p=454292. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  40. ^ "İzmir'de ilk kurşun Hasan Tahsin'den...". milliyet.com.tr. http://www.milliyet.com.tr/2005/12/28/ombudsman/aokur.html. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  41. ^ "TGF, Hasan Tahsin Anıtı'na çelenk koydu". tgf.com.tr. 11 Eylül 2011. http://www.tgf.com.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=522:tgf-hasan-tahsin-antna-celenk-koydu&catid=44:haberler&Itemid=92. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  42. ^ "İzmir'le Özdeşleşen bir ad: Yaşar Aksoy". hurriyet.com.tr. 15 Nisan 2012. http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/20348452.asp. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)
  43. ^ "İzmir yangınının ilk görüntüleri yayınlandı". gazetegercek.com. 15 Mayıs 2009. http://www.gazetegercek.com/izmir-yangininin-ilk-goruntuleri-yayinlandi.html. Erişim tarihi: 29 Nisan 2012. .(Türkçe)