Hasan (Akkoyunlu)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Uzun Hasan
UzunHasan.jpg
Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan
Hüküm süresi 1453 - 1478
Önce gelen Cihan Şah
Sonra gelen Halil Şah
Doğum tarihi 1423
Ölüm tarihi 6 Ocak 1478
Ölüm yeri Tebriz
Babası Ali bey
Annesi Sara hatun
Çocukları oğulları:
Halil Mirza
Yakub bey
Uğurlu Muhammed
Maksud bey
Yusuf bey
Mesih bey
Zeynel bey
Kızları:
Halime hatun
Dini İslam


Uzun Hasan (Osmanlıca: اوزون حسن; Azerice: Uzun Həsən; Azerbaycan Türkçesi: اوزون , Uzun Həsən, Farsca: اوزون حسن ; 1423 - 6 Ocak 1478), Akkoyunlular hükûmdarı olup bugünkü İran, Irak, Azərbaycan, Ermenistan ve Türkiye'nin bir bölümünü kapsayan bir coğrafyada 1453-1478 yılları arasında hüküm sürmüştür.[1]

Hükümdarlık yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

Uzun Hasan döneminde Akkoyunlu Devleti 1453 - 1478

Timur'un Diyarbakır, Mardin, Sivas, Şanlıurfa ve Erzincan'a yönetici olarak atadığı Kara Ilug Ozman'ın (Kara Yülük Osman) torunu olup Karakoyunluların hükümdarı Cihan Şahı yenmiş (1467). Trabzon İmparatoru IV. Yuhannes'un kızı Despina Hatun (Theodora Megale Komnena) ile evlenerek bu devleti himayesi altına almaya çalışmıştır. 1453 yılında Diyarbakır’da devletin başına geçmiş, Karakoyunlular ve Timur’un torununu yenerek devletinin sınırları güneye doğru genişletmiş, 1466 yılında Tebriz’i başkent yapmıştır.

Sınırlarını genişletmesi ve bu denli güçlenmesi Uzun Hasan’ı Osmanlılarla karşı karşıya getirdi. Akkoyunlular ile Osmanlılar arasındaki çatışmalar, Fatih Sultan Mehmed'in Trabzon Rum İmparatorluğu üzerine yaptığı sefer sırasında başladı. Uzun Hasan da Trabzon imparatorunun kızıyla evliydi ve Osmanlı ordusunu durdurmak için Trabzon'a kuvvet gönderdi. Gedik Ahmed Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu bu kuvvetlere yenildi. Fatih, 1461'de Trabzon'u aldıktan sonra Akkoyunluların üzerine sefere çıktı. Uzun Hasan 1473'teki Malatya Savaşı'nı kazanmasına rağmen Otlukbeli Savaşı'nda Fatih karşısında ağır bir yenilgiye uğradı. Bu yenilgiden sonra topraklarındaki siyasal ve askeri gücünü büyük ölçüde yitirdi. Fakat Uzun Hasan 1474-1478 yıllarında Gürcistan'a hücum etti. 1477'de Gürcü çarı VI. Bagrat'la yapılan anlaşmaya göre Tiflis de dahil olmakla doğu Gürcistan Akkoyunlu egemenliğine girdi. Uzun Hasan’ın 1478'de ölmesinden sonra oğulları arasında başlayan taht kavgaları Akkoyunlu Devleti'ni iyice zayıflattı.

Uzun Hasan'ın kızı Halime hatun Safevi devletinin hükümdarı Şah İsmail'in annesi olacaktır. Uzun Hasan'ın yedi oğlu olmuştur: Uğurlu Muhammed, Halil Mirza, Maksud Bey, Yakub Bey, Masih Bey, Yusuf Bey ve Zeynel Bey.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Woods E. John. The Aqqoyunlu Clan Confederation, Empire. University of Chicago. 1976
  • Özhan Öztürk. Karadeniz: Ansiklopedik Sözlük. 2. Cilt. Heyamola Yayıncılık. Istanbul. 2005. ISBN 975-6121-00-9.