Hain Ahmed Paşa

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Hain Ahmed Paşa (ö. 1524), Osmanlı İmparatorluğu'nda paşa, yönetici, devlet adamı, beylerbeyi, Mısır sultanlığını ilan eden Osmanlı eyalet valisi.

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Gürcü asıllıdır.[1] Eğitimini Enderun'da yaptı. Yeniçeri ağası olarak çıkma yaptı. 1516-1517'de I. Selim'in Mısır Seferi'ne ikinci imrahor olarak katıldı. 1519'da Kanuni Sultan Süleyman'ın Belgrad seferine katıldı ve Belgrad'ın fethinde yararı görüldü. Bu seferden hemen sonra Rumeli Beylerbeyi oldu.[2] 1521'de üçüncü vezir olarak divana üye oldu. Üçüncü vezir olarak 1522'de Rodos Seferi'ne katıldı. Bu seferin serdarlığını üstlendi. Adaya çıkartma ve kuşatma harekatlarını komutan olarak yöneltti. St. Jean Şövalyeleri komutanı ile adanın teslim şartlarını görüştü. [2]

Seferden dönüşte saray entrikalarına karıştı. 1522 yılında Sadrazam Piri Mehmed Paşa'nın görevden alınıp emekli edilmesinde etkili oldu. Hiyerarşik düzene göre Ahmed Paşa'nın sadrazam olması bekleniyordu. Ancak dönemin padişahı Kanuni Sultan Süleyman teamüllere aykırı olarak, yakın arkadaşı Pargalı İbrahim Paşa'yı sadrazamlığa atamıştı. Teamüllere aykırı bu atama üzerine Ahmed Paşa, Mısır Beylerbeyliği'ne atanmak istedi ve bu isteği kabul edilip Mısır'a eyalet valisi tayin edildi.[1]

Mısır, eyalet valisi olan Hayrbay'ın 1522'de ölümünden beridir hoşnutsuzluk içinde idi. Ahmet Paşa memluklu emirleri ve bedevi reisleri ile uzlaşarak Mısir'da asayiş ve düzeni sağladı. Fakat Kanuni Süleyman yeni sadrazamı Pargalı İbrahim Paşa'nın etkisiyle Kara Musa Paşa'yı Mısır eyalet valisi atadı. Azledilmiş olan Ahmed Paşa'nın idam edileceği söylentileri İstanbul'da, dolaşmaya başladı ve bu söylentiler çok süratle Mısır'a erişti. Bunun üzerinde Ocak 1524'de Ahmed Paşa Mısır'ın Osmanlı devletinden bağımsız olduğunu ve kendinin de "el-Melik Mansur" ünvanı ile Mısır sultanı olduğunu ilan etti. Bu doğrultuda para bastırarak, kendi adına hutbe okuttu. Yeniçeriler elinde bulunan Kahire kalesini eline geçirdi. Bağımsız Mısır Sultanı olarak Hıristiyan güçlerle ilişkiler kurdu. [1]

1524'de Osmanlı Devleti Ayas Paşa komutanısındaki bir orduyu Mısır'a sevketti. Ayrıca Ahmed Paşa'nın Mısır'da bulunan maiyeti ve askerleri ile gizlice ilişki kurulup bunların Ahmet Paşa'ya karşı harekata geçmesine çalışıldı. Sonunda Ahmet Paşa maiyetinde bulunan, Osmanlı devletine sadık olan ve Osmanlı devleti vezir ünvanı ile şereflendirilen Trabzonlu Kadızade Mehmed Bey bir baskınla Ahmet Paşa'yı hamamda iken yakalayıp öldürmeye çalıştı. Ahmet Paşa yaralı olarak bu baskından kaçıp kurtuldu. Fakat yaralı olarak sığındığı Beni Bekr aşireti reisi, Ahmet Paşa'yı Kadızade Mehmet Bey'e teslim etti. Ahmet Paşa başı vurularak idam edildi.[1]

Sadrazam Pergalı İbrahim Paşa isyanı bastırmak ve Mısır eyalet idaresini yenileştirmek için Mısır'a gelmiştir.

Ahmet Paşa bu kötü hareketi dolayısı ile hain lakabı ile anılmaya başlanmıştır. Sicil-li Osmani onu şöyle değerlendirir: [2]

Kibirli, haset, divane -meşrep ve kötü bir şahıstı.

Popüler kültürde ki yeri[değiştir | kaynağı değiştir]

2003 yapımı Hürrem Sultan dizisinde Hüseyin Avni Danyal tarafından canlandırılmıştır. 2011 yapımı Muhteşem Yüzyıl'da Murat Tüzün tarafından canlandırılmıştır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d Yayın Kurulu "Ahmet Paşa (Hain)", (1999), Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.146 ISBN:975-08-0072-9
  2. ^ a b c Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN:975-333-0383 C.I s.196 [1]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN:975-333-0383 C.I s.196 [2]
  • Danışmend, İsmail Hâmi, (1971), Osmanlı Devlet Erkâni, İstanbul:Türkiye Yayınevi s.99-106
  • Yayın Kurulu "Ahmet Paşa (Hain)", (1999), Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.146 ISBN:975-08-0072-9