Haşim el Atasi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Hashim Al Atassi.jpg

Haşim el-Atasi (d. 1875, Humus - ö. 5 Aralık 1960, Humus, Suriye), üç kez Suriye cumhurbaşkanlığı yapmış milliyetçi siyaset adamı.

Humus'ta büyük toprak ve siyasi güç sahibi Atasi ailesinde dünyaya geldi. İstanbul'da, Mekteb-i Mülkiye'de kamu yönetimi okudu. Gençliğinde Suriye'deki Osmanlı yönetiminin görevlilerinden biriydi; Anadolu dışında bugünkü Suriye ve Lübnan'dan oluşan bir coğrafya üzerindeki pek çok yerde yöneticilik yaptı. I. Dünya Savaşı sonunda Suriye'nin Türk hakimiyetinden çıkmasından sonra oluşturulan Ulusal Kongre'de milletvekili oldu (1919). Kongre, ertesi yıl Büyük Suriye'nin bağımsız bir meşruti monarşi olduğunu ilan etti. Faysal bin Hüseyinin kral, Atasinin de başbakan olduğu bu kısa dönem Fransa'nın müdahalesiyle son buldu. 1920'lerdeki Fransız işgaline ve mandasına karşı çıkan milliyetçi önderlerden biri olan Atasi, Kurucu Meclis başkanlığına seçildi. 1920'de yayımlanan bağımsızlık bildirgesine bağlılığı nedeniyle, Kurucu Meclis 1930'da Fransız yetkililer tarafından dağıtıldı. Atasi 1936'da Paris'te, Suriye'nin bağımsızlığını tanıyan Fransa-Suriye Antlaşması'nı görüşen Suriye heyetine başkanlık etti. Ülkesine dönüşünde cumhurbaşkanlığına seçildi. Fransız hükümetinin yaklaşan II. Dünya Savaşını gerekçe göstererek antlaşmayı onaylamayı reddetmesi üzerine 1939'da istifa etti. Atasi'nin görevinden çekilmesinde, Fransa'nın İskenderun'un Türkiye'ye bırakılması yönündeki kararı da etkili oldu.

1949'da bir yıl süren askeri ayaklanmaların ardından Atasi geçici bir hükümet kurmaya ve Kurucu Meclis seçimlerini düzenlemeye çağrıldı. Aralık 1950'de yeni anayasayı kabul eden Kurucu Meclis tarafından cumhurbaşkanlığına seçildi, ama ertesi yıl bu görevinden istifa etti. 1954'te Edip Çiçekli yönetiminin bir darbeyle devrilmesinden sonra görev süresini tamamlamaya çağrıldı. Ertesi yıl yapılan seçimlerden sonra siyasal etkinliği bırakarak yaşamını Humus'ta sürdürdü.