Grenada'nın işgali

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Grenada'nın İşgali
Soğuk Savaş
BTR-60PB Urgent Fury.jpg
Çatışmalar sırasında ABD güçleri tarafından ele geçirilen bir Sovyet yapımı zırhlı personel taşıyıcı BTR-60
Tarih 25 Ekim 1983-15 Aralık 1983
Bölge Grenada
Sonuç ABD Grenada'yı işgal etti.
Taraflar
Flag of the United States.svg ABD

Flag of Antigua and Barbuda.svg Antigua ve Barbuda
Flag of Barbados.svg Barbados
Flag of Dominica 1981.svg Dominika
Flag of Jamaica.svg Jamaika
Flag of Saint Lucia (1979-2002).svg Saint Lucia
Flag of Saint Vincent and the Grenadines (1979).png Saint Vincent ve Grenadinler

Flag of Grenada.svg Grenada

Flag of Cuba.svg Küba

Komutanlar
Flag of the United States.svg Amiral Joseph Metcalf III

Flag of the United States.svg Norman Schwarzkopf

Flag of Grenada.svg Hudson Austin

Flag of Cuba.svg Pedro Tortolo

Grenada'nın İşgali (Operation Urgent Fury - Acil Öfke), 1983'te Karayipler'de bulunan Grenada adasının ABD ve birkaç Karayip ülkesi tarafından işgal edilerek, marksist hükümetin iktidardan uzaklaştırılmasıyla sonuçlanan askeri harekat. Soğuk Savaş nedeniyle Batı Yarımküresinde yaşanan en büyük uluslararası boyutlu çatışmalardan biridir. Aynı zamanda ABD'nin Vietnam Savaşı'ndan sonra giriştiği en büyük askeri harekattır.

Operasyon öncesi koşullar[değiştir | kaynağı değiştir]

Grenada, yaklaşık 200 yıllık sömürge döneminden sonra Mart 1967'de, Birleşik Krallık'a bağlı özerk bir devlet oldu.Ağustos 1967'de yapılan seçimlerde, sendikacı Eric M. Gairy önderliğindeki Grenada Birleşik İşçi Cephesi (GULP), Grenada Ulusal Partisi (GNP) karşısında çoğunluğu sağlayarak iktidara geldi. Şubat 1974'te Grenada Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını ilan etti. Bu arada Eric Gairy yönetimine karşı toplumsal ve siyasi muhalefet giderek arttı. GULP, 1976 seçimlerinde, muhalefetteki Yeni JEWEL (Joint Endeavor for Welfare, Education, and Liberation - Refah, Eğitim ve Özgürlük İçin Ortak Çaba) Hareketi (NJM-New Jewel Movement) koalisyonu karşısında parlamentodaki çoğunluğunu yitirdi. 1979'da, Gairy yurtdışındayken NJM kansız bir darbeyle iktidarı ele geçirdi ve Maurice Bishop, yeni kurulan Devrimci Halk Hükümeti'nin (PRG) başına geçti.

Sosyalist eğilimli olduğu için Batılı devletlerin karşı çıktığı hükümet, Gairy'nin ardından ekonomiyi büyük ölçüde düzeltti.Buna karşı anayasayı yürürlükten kaldırarak ve diğer siyasi partileri yasaklayarak bir tek parti rejimi kurdu.Dış politikada Küba ve diğer komünist ülkelere yakınlaştı. Bishop yönetimi yeni uluslararası havaalanın inşaatı için Kanada ve Meksika gibi sosyalist olmayan ülkelerden yardım alsa da, Mart 1983'te ABD başkanı Ronald Reagan yeni inşa edilen havaalanı pisti ve yakıt depolarının ticari uçuşlar için haddinden fazla büyük inşa edildiğini, Bishop'un asıl niyetinin adayı bir Sovyet-Küba hava üssüne çevirmek olduğunu ve bunun ABD için büyük bir tehdit oluşturduğunu iddia etti.

13 Ekim 1983'te başbakan yardımcısı Bernard Coard bir darbeyle başbakan Maurice Bishop'u iktidardan uzaklaştırdı.Bishop ev hapsine alındı, Bishop'un tekrar görevine dönmesi için toplu gösteriler yapıldı.Bishop kaçmaya çalışırken öldürüldü.Hudson Austin yönetimindeki ordu ülkenin kontrolünü ele geçirdi ve bir askeri konsey oluşturuldu.Birleşik Krallık valisi ev hapsine alındı ve sokağa çıkma yasağı ilan edildi.

Operasyon[değiştir | kaynağı değiştir]

Grenada'daki hükümet darbesi, 1981'den beri Grenada'daki sosyalist yönetimi devirme planları yapan Reagan yönetimi için bu yönde bir fırsat oluşturdu.[kaynak belirtilmeli] ABD, zaten kendi kontrolü altında bulunan[kaynak belirtilmeli] Doğu Karayip Devletleri Organizasyonu (OECS)'dan Grenada'ya müdahale yönünde bir karar çıkarttırdı. Sağcı ve ABD yanlısı hükümetlerin işbaşında olduğu Jamaika ve Barbados harekat sırasında ABD'ye yardım edeceklerini açıkladılar.[kaynak belirtilmeli]25 Ekim 1983 sabahı ABD'li paraşütçüler adaya indirilmeye başladı. Operasyon boyunca toplam 7.000 ABD ve 300 OECS askeri adaya ulaştı.[kaynak belirtilmeli] Yaklaşık 1.500 kişilk Grenadalı ve 700 Kübalı (çoğunlukla inşaat işçisi) asker işgal kuvvetlerine karşı koydu.[kaynak belirtilmeli] Güçlü direniş karşısında 2 tabur asker daha adaya çıkarıldı. Ancak güçlü direnişe karşı, ABD'nin etkili havagücü - özellikle taaruz helikopterleri ve deniz gücü - işgal kuvvetlerine büyük üstünlük kazandırdı.

Savaşın sonuçları[değiştir | kaynağı değiştir]

Çatışmalar sırasında ABD rakamlarına göre 19 ABD askeri öldü ve 116'sı yararlandı, Grenada tarafında ise 45 asker ve 24 sivil yaşamını yitirdi. Farklı kaynaklar SBD askeri kayıplarının 100 dolayında olduğunu ve çoğunluğu solcu ve komünistlerle onların aileleri olmak üzere en az 600 Grenadalı sivilin ABD kuvvetleri tarafından öldürüldüğünü bildirdiler.

Birleşmiş Milletler 38/7 kararıyla Grenada'nın işgalini kınadı.İngiliz Milletler Topluluğu üyesi olan Grenada'ya düzenlenen ABD müdahalesi Birleşik Krallık, Trinidad ve Tobago, ve Kanada'nın da tepkisini çekti.Müdahaleden sonra genel vali Paul Scoon yeniden göreve geldi. 1984'te yapılan seçimleri, Herbert A. Blaize önderliğindeki Yeni Ulusal Parti (NNP) kazandı. 1985 ortalarına kadar ABD kuvvetleri adada kaldı.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]