Gliptodon

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Glyptodon
Glyptodon-1.jpg
Bilimsel sınıflandırma
Alem: Animalia (Hayvanlar)
Şube: Chordata (Kordalılar)
Sınıf: Mammalia (Memeliler)
Üst takım: Xenarthra
Takım: Cingulata
Familya: Glyptodontidae
Cins: Glyptodon'''''
Owen, 1839
Türler

Glyptodon clavipes
Glyptodon elongatus
Glyptodon perforatus
Glyptodon reticulatus

Gliptodon ya da Glyptodon, Yunancada yivli veya oyma diş anlamına gelmektedir. Glyptodont ailesi glyptodontidae Pleistosen'de yaşamış armadillolara göre daha büyük ve zırhlı bir memelidir. Bu kabaca Volkswagen Beetle ile aynı boyutlarda ve ağırlıktadır. Onun yuvarlak kemikli kabuğuna ve bodur bacaklarına bakıldığında evrim örneği olarak kaplumbağalara ve çok daha öncelerdeki dinozor ankylosoura benzemektedir. Glyptodontlar otlar ve nehir üzerindeki ya da çevresindeki bitkilerle beslenen otoburlardır.

Glyptodon iskelet ve kabuğu

Evrimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Glyptodont Xenarthra olarak bilinen plesantal memelilerinin bir parçasıdır. Glyptodont Güney Amerika kökenlidir. Büyük Amerikan değişimi sırasında Kuzey ve Güney Amerika sonrasında meydana gelen göçlerle Orta Amerika-Guatemala gibi yerlere göç etmiştir. Glyptodont yaklaşık 2.5 milyon yıl önce modern ABD'nin güney bölgesine ulaştı. Yaklaşık 10.000 yıl önce de soyu tükenmiştir. Bu dönemde yerli insanların glyptodontları avlayıp soğuk havalarda kabuklarını barınak gibi kullanmışlardır.

Tanımlama[değiştir | kaynağı değiştir]

Glyptodont uzunluğu 3.3 metredir ve 2 ton ağırlığına kadar ulaşabilirler. 2.5 cm kalınlığı 1000'den fazla kemik plakası mevcuttur ve osteoderm adı verilen koruyucu bir kabukla kaplıdır. Glyptodontların her birinin kendine özgü osteoderm desen ve kabuk tipi vardır. Bu kabuk koruması ile onlar kaplumbağalar gibi zırha sahiptir. Glyptodontların kuyrukları üzerindede onları koruyan kemik bir halka bulunmaktadır. Alt çeneleri çok derindir böylelikle kaba lifli bitkileri çiğnemekte zorluk yaşamazlar.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Canlandırma
Brezilya'da Charles Darwin'in 200. yılı etkinliklerinde sergilenen birDoedicurus fosili

Doedicurus 11.000 yıl önce son buzul döneminin sonuna kadar, pleistosen sırasında yaşayan Glyptodont türü olan bir canlıdır. Bu bilinen en büyük glyptodont türüdür. 1.5 metre yüksekliğinde ve yaklaşık 4 metre uzunluğundadır. Doedicuruslar 2.370 kg'a kadar ulaşabilirler. Büyük kubbeli bir kabuğa sahiptirler ve kuyruğu esnek bir kılıf ile çevrilidir. Erkek türlerinde kuyruklarının uçlarında uzun sivri bir düğme bulunur. Doedicurus ormanlık ve çayırlık alanlarda yaşadığından otçuldur. Doedicurusların fosilleri Kuzey Amerika ve Güney Amerika da özellikle Arjantin'de bulunmuştur.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

1. ^ a b c d "Glyptodon Owen 1839". Paleobiology Database. Retrieved 2012-07-17. 2. ^ Fidalgo, F., et al. (1986) "Investigaciones arqueológicas en el sitio 2 de Arroyo Seco (Pdo. de Tres Arroyos, prov. de Buenos Aires, República Argentina)" In: Bryan, Alan (ed.) (1986) New evidence for the Pleistocene peopling of the Americas Peopling of the Americas Symposia Series, Center for the Study of Early Man, University of Maine, Orono, Maine, ISBN 0-912933-03-8, pp. 221–269, in Spanish 3. ^ Politis, Gustavo G. and Gutierrez, Maria A. (1998) "Gliptodontes y Cazadores-Recolectores de la Region Pampeana (Argentina)" ("Glyptodonts and Hunter-Gatherers in the Pampas Region (Argentina)") Latin American Antiquity 9(2): pp. 111–134 in Spanish 4. ^ http://angellis.net/Web/PDfiles/edents.pdf 5. ^ David Lambert and the Diagram Group. The Field Guide to Prehistoric Life. New York: Facts on File Publications, 1985. pp. 196. ISBN 0-8160-1125-7