Giges

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Candaules, King of Lydia, Shews his Wife by Stealth to Gyges, One of his Ministers, As She Goes to Bed by William Etty. This image illustrates Herodot's version of the tale of Gyges.

Kral Gigges MÖ 716-678 yılları arasında (ya da MÖ 680-644) hükümdarlık yapmıştır ve Lidya kraliyetinin üçüncü hanedanı olan Mermrad hanedanlığının kurucusudur. O'nu oğlu II. Ardis'in hükümdarlığı takip etmiştir.

Yazarlar tarihin başından sonuna kadar Gigges'i gücünün yükselişini farklı hikâyelerle anlatmışlardır. Gigles, Dascylus'un oğluydu. Dascylus, Lidya Kralı Sadyates tarafından sürgünde tutulduğu Kapadokya'dan geri çağrılan, Candaules veya Yunanlılar tarafından "köpek boğazlayan" diye adlandırılan birisiydi. Dascylus (veya Candaules) kendisi yerine oğlunu krala göndermişti.

Şamlı yazar Nicolaus'a göre, Gigges kısa sürede Sadyates'in gözde adamlarından birisi olmuş ve Misya (Çanakkale yöresi) hakimi Arnossus'un kızıyla evlenmek üzere müstakbel eşi Tudo'yu getirme vazifesini kendisine verilmiştir. Ancak yolda Gigges Tudo'ya aşık olmuş, Tudo'da Gigges'in davranışını Sadyates'e şikayet etmiştir. Kralın kendisini öldürmek niyetinde olduğu önceden kendisine bildirilen Gigges bir gece krala başarılı bir suikast düzenleyerek tahtı ele geçirmeye muvaffak olmuştur.

Plutarch'a göre ise Gigges tahtı Karya muhafızı Milaslı Kaptan Arselis'in ve desteğiyle elde etmiştir.

Herodot'un naklettileri ise Paroslu şair Archilochus'un anlattıklarının kopyasıdır. Buna göre Candules, Gigges'in, eşini soyunurken görmesinde ısrar etmiş, kadın da buna öfkelenerek Gigges'e iki seçenek sunmuş, ya kocasını öldürüp kral olmasını ya da intihar etmesini istemiştir. İngiliz hasta adlı romanda, Kont Almásy'nin (ismini Herodot'un talebesinden almakta), evli bir kadın olan Katherine Clifton'a aşık olması tıpkı Gigles'in hikâyesine benzemektedir.

Son olarak Eflatun'un naklettiklerine göre (bunlar efsanevidir) o ikinci bir cumhuriyet kurmuştur. Gigges'in atası kraliçenin sevgisini kazanan ve kralını katlederek büyülü bir yüzüğü (Gigges'in yüzüğü de denilmektedir) ortaya çıkaran bir çobandı. Bu anlatılanlar Herodot'un anlattıklarıyla benzerlikler taşır.

Anlatılanların hepsinde Delfi kâhinlerini (Oracle) doğrulamak istercesine Gigles'in tahtı ele geçirmek gayesiyle sivil bir hamle ile kralın öldürülmesi vardır.

Herodat'a göre Gigges Oracle'ye (Delfi kâhinlerine) birçok armağanlar sunmuştur. bu armağanlardan başta geleni Pactolus nehrinden (Sart Çayı: Gediz Nehrinin bir koludur) çıkartılan altınlardan oluşan günümüzdeki değerinin 13 milyon dolar olduğu tahmin edilen 6 kazandan oluşan hediyedir ki ancak 13 güçlü kişi bu altınları taşıyabiliyordu. Kahinler Gigges'in Lidya Kralı olma davasını haklı buldular ve Asya Yunanlıları arasında propaganda yaparak ona desteklerini verdiler. Bunun üzerine Gigges güç kazanarak saltanatı elde etti ancak onun tahtı zorla elde etmesi yüzünden 5 kuşak sonra hanedanı düştü. Bu iddia, kahinlerin haleflerinin entrikalarına rağmen daha sonra gerçeği ispatlamıştır. Gigges'in dördüncü neslinden gelen Croesus (Karun), sonradan gelen kahinlerin yanlış tahminlerinin yol açtığı yanlış anlaşılmalardan ötürü Büyük Cyrus (Kurus veya Kiros)'un Pers ordusuna saldırarak, yenik düşmüş ve krallığını yitirmiştir.

Gigges kendine sadık adamlardan kurulu bir saltanat ve krallık kurmuş ve güçlü bir ordu tesis etmiştir. Yunanlılardan Colophon, Troad fethedilmiş, İzmir kuşatılmış ve ittifak yapılmış, Ephesus (Efes: Selçuk) ve Miletus (Milet)içlerine kadar girilmiştir.

Gigges'in ordusu Küçük Asya'yı (Anadolu) tahrip eden Cimmeriileri (Kimmerler: barbar kavimler) defalarca yenmiştir. MÖ 650 dolaylarında barbarlara karşı ittifak yapmak umuduyla Asur Devleti başkenti Ninova'ya bir elçilik heyeti gönderilmiştir. Ancak Asurlulardan beklenen yanıt alınamamış ve bu sefer Mısırlılarla ittifak arayışı başlamış ve 660 dolaylarında Psammetichus'u Asur boyunduruğundan kurtarmak için İyonlu paralı askerlerden ve güvenilir Karyalı askerlerden müteşekkil bir kuvvet Mısır'a göndermiştir.

Gigges daha sonra Sardes'in daha aşağı taraflarını ele geçiren Dugdamme komutası altında ki Kimmerlere karşı yaptığı savaşı kaybetti. Ancak Gigles'in oğlu Ardys tarafından daha sonraları bu kuvvetler bozguna uğratırarak kaybedilen yerler yeniden kazanıldı.

Bir çok kutsal araştırmacı Gigges'in Lidyasında kutsal Gog'un sureti olduğuna, Ezekiel peygamberin kutsal kitabında ve vahiy kitabında bahsi geçen Magogların (Magog Nuh peygamber]in oğlu olan Yafes'in yedi oğlundan ikincisidir) kralları olduğuna inanır.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]