Gelincikgiller

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Gelincikgiller
Illustration Papaver argemone0.jpg
Bilimsel sınıflandırma
Âlem: Plantae (Bitkiler)
Bölüm: Magnoliopsida
(Kapalı tohumlular)
Sınıf: Magnoliopsida
(İki çenekliler)
Takım: Papaveales
Familya: Papaveraceae
Juss.
Cinsler

Metne bakınız.

Dış bağlantılar
Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Gelincikgiller ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Gelincikgiller ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.

Gelincikgiller (Papaveraceae), Papaverales takımına ait bir bitki familyası. Kuzey yarımkürenin ılıman ve subtropikal bölgelerinde yayılmış 26 cins 250 kadar tür ihtiva eder. Türkiye'de 5 cins ve 50 kadar türü bulunmaktadır.

Morfolojik özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Çoğunlukla tek veya çok yıllık otsu, bazen çalı şeklinde bitkilerdir. Genellikle beyaz renkli salgı meydana gelir (bazen sarı veya kırmızı). Yapraklar genellikle loplu ve derin bölmeli, genellikle pinnatid, pinnat veya palmat damarlı, stipulsuz ve alternat dizilişlidir. Çiçekler tek, bazen rasem veya simoz durumlardadır. Çiçekler orta büyüklükten büyük olanlara kadar değişir. Çiçekler düzenli veya bir dereceye kadar düzensizdir. Periyant kaliks korolla şeklinde ayrılmış. Kaliksi meydana getiren sepaller 2 veya 1 dairede yer almış, sepaller serbest ve çabuk dökülür. Korolla 4 – 6 veya daha fazla petallidir. 2 veya 3 dairede yer almış (Çoğu kez 2+ 2 veya 3 + 3 şeklinde) Petaller sarı, portakal, kırmızı, mavi veya menekşe rengindedir.

Androkeum 3 – 15 dairede yer almış, genellikle 16 – 60 stamen ihtiva eder, nadiren 4 – 6 stamenlidir. Anterler bazifiks, uzunluğuna yarılma ile açılır.

Ginekeum sinkarp, genellikle çok karpelli ovaryum tek lokuluslu, bazen 2 – 20 lokuluslu. Ovaryum üst durumlu. Plasentalanma parietal.

Meyve genellikle kapsül, nadiren silikula ya da silikva. Tohumları küçüktür.

Bu familyadan Papaver somniferum, afyon adlı alkoloid elde etmek için ziraati yapılır.

Papaver rhoeas ( gelincik): Genellikle ekin tarlalarında, çayırlarda yetişen, Anadolu’da oldukça yaygındır. Tek yıllık ve kırmızı çiçekli bitkilerdir.

Papaver somniferum (haşhaş): Salgı kanallarında beyaz süt ihtiva eden tek yıllık otsu bir bitkidir. Türkiye'de Afyon, Isparta, Kütahya ve Burdur illerinde üretimi yapılır. Bu bitkinin kapsül tipi meyvelarından haşhaş adı verilen alkoloidler elde edilir. Bu alkoloid keyif verici ve tıbbi amaçlı kullanılır.

Cinsler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Simson, M.G. Plant Systematics. Elsevier Academic Pres. California, 2006

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]