Gey

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Gay sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
1978'de düzenlenen Gey ve Lezbiyen Özgürlük Günü Yürüyüşü (LGBT onur) için San Francisco'lu sanatçı Gilbert Baker'ın altı ayrı renkten tasarladığı tasarladığı Gökkuşağı bayrağı. Bayraktaki her renk ayrı bir durumu temsil etmektedir. Tasarlanan ilk bayrakta kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, mor renkler kullanılmış, pembe ve cam göbeği renkleri üretim fabrikalarında bu renklerden olmamasından dolayı basılamamıştır.
██ Kırmızı; yaşam ██ Turuncu; gelişim ██ Sarı; güneş ██ Yeşil; doğa ██ Mavi; uyum ██ Mor; maneviyat

Gey[1][2] (İngilizce: Gay), eşcinsel anlamında bir sıfat, terim ve isim.[3] Genellikle erkek eşcinselleri belirtmek üzere kullanılan terim, aynı zamanda eşcinsel kadınları tanımlamak için kullanılmaktadır.[4] Türkçeye İngilizcedeki "gay" kelimesinden; İngilizceye ise Eski Fransızcadaki "gai" kökeninden geçmiştir.[3] Aslen "neşeli, umursamaz" ve "canlı renkli, gösterişli" anlamlarına gelen gey terimi ilk olarak 1960'lı yıllardan itibaren erkek eşcinseller tarafından kendilerini tanımlamak amacıyla kullanılmaya başlanmıştır.[3] İngilizcedeki "gay" kelimesinin diğer anlamlarında kullanımı da zamanla yok olmaya yüz tutmuştur.[3] Günümüzde cinsel yönelimini belirtmek için en sık kullanılan olup kadın eşcinsel anlamına gelen lezbiyen kelimesi ise 1800'lü yıllardan beri kullanılmaktadır.[5]

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı İmparatorluğu'nda seks işçisi erkek geylere "hîz oğlanı" denir ve "hîz"lerin devlet tarafından kayıt altına alınırlardı. Hayatını bu işten kazanan erkekler "defter-i hîzán" adlı kütüğe yazılırlardı. Resimde; Osmanlı minyatür sanatında bir gey çiftin yaşadığı cinsel ilişkinin tasviri.[6]
Günümüzde erkek eşcinselliğini belirtmek için genelde "gey" terimi kullanılır. Resimde, bir gey çift.

20. yüzyıldan önceki dönemlerde eşcinsel bireyleri temsilen hiçbir kavramın olmaması[7] bu bireyleri yasal güvenceden mahrum bırakmaktaydı. Bireylere çeşitli halk etimolojilerine ait kavramlarla hitap edilmekte ve eşcinsel ilişkiler ciddi bir suç faaliyeti, toplum aleyhine bir saldırı kabul edilmekte, homofobi bir suç teşkil etmemekteydi. 1960'lı yılların ortalarında başlayan cinsel devrim ve gelişen süreç eşcinsel bireylere yasal güvencede tanınma hakkı vermiştir.

Terminolojisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Lezbiyen, gey, biseksüel, transgender (LGBT) konuları
застава дугиних боја
Cinsel yönelim · Eşcinsellik · Demografi · Biyoloji · Çevre
Tarih
Zaman çizelgesi · Sosyal hareketler · Toplumsal hareketler
Kültür
Topluluk · Coming out · Onur Yürüyüşü · Simgeler · Argo · Gey köyü
Haklar
Dünyada haklar · Evlilik · Medeni birliktelik · Evlat edinme · Askerlik · Transeksüelliğin yasal yönleri
Toplumsal tutum
Heteronormativite · LGBT tektipleri · Queer · Din ve eşcinsellik · Din ve trans birey
Önyargı / Şiddet
LGBT stereotipleri · Bifobi · Cinsiyetçilik · Eşeyselcilik · Heteroseksizm · Homofobi · Lezbofobi · LGBT gençler arasında intihar · Binarism · Transfobi LGBT kişilere karşı şiddet · Seks Ticareti
Academik alanlar ve
söylev
Queer çalışmaları · Lezbiyen feminizm · Queer teori · Transfeminizm · Lavender linguistics
Portal LGBT.svg LGBT portalı


Cinsel devrimlerden önce sadece "queer" gibi tuhaf anlamlara gelen sözcüklerle tanımlanan bireyler devrimlerin ardından, 20. yüzyıldan önceki dönemlerde eşcinsel bireyleri temsilen hiçbir kavramın olmaması bu bireyleri yasal güvenceden mahrum bırakmaktaydı. Bireylere çeşitli halk etimolojilerine ait rencide edici kavramlarla hitap edilmekte ve eşcinsel ilişkiler ciddi bir suç faaliyeti, toplum aleyhine bir saldırı kabul edilmekte, homofobi bir suç teşkil etmemekteydi. 20. yüzyılın ortalarında, 1960'lı yılların ortalarında başlayan cinsel devrimler ve gelişen süreç eşcinsel bireylere yasal güvencede tanınma hakkı vermiştir.

Cinsel devrimden önce "mutlu" anlamına gelen[8] "gey"in kullanım yaygın olmamakla birlikte farklı sözcüklerle tanımlanan erkek eşcinseller devrimin ardından "LGBT" gibi değişen kimlik, yönelimlerine göre adlandırılmış, genel anlamda kimlikleriyle adlandırılmış, ayrımcılığı önlemek için tanımlanabilecek cinsel kimlik adları kazanmışlardır. Günümüzde erkek eşcinseller için en yaygın kullanım "gey" terimidir.

Ayrımcılık[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Homofobi

Günümüzde Batı dünyasında kimlik, eşcinsel evlilik, sığınma, evlat edinme hakkı verilmesi gibi büyük değişimler yaşanırken Doğu dünyasında aksine 75 ülkede erkek erkeğe seks yasadışı kabul edilmekte olup ağırlığı erkek eşcinsel olan bireylere İran, Uganda ve Nijerya da ölüm cezası uygulanmaktadır. Türkiye'de ise kanuni haklarda tanınma olmamakla birlikte eşcinsel bireylerin yasal güvence hakkı yoktur.[9]

"Gey"; erkek eşcinselleri tanımlamak için bir terim olsa da farklı anlamlara gelecek şekilde hakaret, aşağılama ve dışlamaya varacak söz ve sözcüklerlede kullanılabilmekte olup eşcinsel bireylere karşı homofobik tutum sergileyenlerce "gey" kelimesinin aşağılayıcı kullanımı 1970'lerin sonlarında başlamış, 1980'lerde ve özellikle 1990'ların sonlarında aşağılama odaklı yaygınlaşan kullanımı, genel bir hakaret olarak özellik gençler arasında yaygınlaşmıştır. Örneğin; Türkiye'de "Atatürk gay mı?" sorusunu sormak ya da Mustafa Kemal Atatürk'ün gey olduğunu iddia etmek bir hakaret olarak kabul edilmiş[10], Youtube'de anonim bir kullanıcı tarafından yüklenen filmde eşcinsel tanımlamasının Türkler ve Atatürk için yapılması yasadışı kabul edilmiş ve Türkiye geneli erişim engellemesine tabi tutulmuştur.

Yine bir homofobik tutum ve gerekçe olarak 2011 yılında Av Mevsimi sinema filmi yayınlandığı televizyon kanalında filmdeki bir karakterin, "ben geyim" sözleri sansürlemiş, sosyal medyada tepki almasının ardından ilgili sansüre gerekçe olarak yayın öncesi sorumlusu, "Gey kelimesi, bir kitleyi temsil ediyor ve küfür sayılıyor. O yüzden sansürlenmiştir" demiştir.[11]

Heteroseksist toplumlarda "gey" veya diğer eşcinsel cinsel kimlik ve yönelim adlandırmalarının heteroseksüel bireyler arasında hakaret düşüncesiyle kullanılması da ilgili adlandırmaların hakaret olarak algılanılmasına neden olmaktadır.

Gey topluluğu[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: LGBT topluluğu

Cinsellik ve cinsiyet kimliği temelli kültüre (LGBT kültürü) dayanan eşcinsel bireylerin farklı kültür ve yapı aynı cinsel kimlik bütünlüğüyle hareket eden gey topluluğu yönelimi "gey, lezbiyen ve biseksüel", bazen de "transseksüel"i içine almakta olup amaç LGBT bireyler arasında birliktelik sağlamaktır. Topluluk genellikle sosyal ağ, internet[12], gey bar, gey kafe kültürü içerisinde olmaktadır. Ancak toplulukla aynı kültür ve yönelimde olup kırsal yerlerde yaşayan cinsel kimliğini saklayan veya izole eden eşcinsel bireylerde bulunmaktadır. LGBT topluluğu oluşumunun temelinde kimlik ve duyarlılık yaratmak, bilinçlendirmeye yönelik çalışmalar yapmak ve bu anlayışla topluluk amacı ve topluluk kurmaktır. Eşcinsel dernekler, lise ve üniversite içerisinde yer alan kulüpler, lobiler topluluğun parçası olarak görülebilmektedir.

İlgili[değiştir | kaynağı değiştir]

  • LGBT "Lezbiyen, Gey, Biseksüel, Travesti ve Transseksüel"; genel tanımlamadır ve yönelimi her ne olursa olsun eşcinsel bireyleri sembolize eder, onur ya da gurur anlamında da kullanılır
  • ILGA "Uluslararası Lezbiyen ve Gey Birliği"; lezbiyen, gey ve transseksüel örgütlerinin küresel yönetim organıdır.
  • (GLF); Haziran 1969 yılında Stonewall ayaklanmalarına destekle homofobiye ve cinsel devrimlere yanıt olarak kurulan siyasi bir lezbiyen ve gey grubudur.
  • Gey Oyunları; her dört yılda bir düzenlenen spor olayı. Eşcinsel bireyler için özeldir.
  • LİSTAG; LGBT bireylerin aile ve yakınlarına destek olmak için kurulmuş İstanbul merkezli bir sivil toplum örgütü.
  • LGBT dernekleri; eşcinsellere olumlu destek sağlayan, yönelimlerinin yadırganamayacağını ve toplumun antipatik, homofobik tavırlarına karşı neler yapması gibi psikoterapi sağlayan kuruluşlardır.
  • Üniversitelerarası Gey ve Lezbiyen Topluluğu (LEGATO); Üniversiteli gey ve lezbiyenleri bir araya getirmeyi hedefleyen topluluktur. Her üniversitede ayrı ayrı örgütlenir ve zaman zaman ortak etkinlik düzenler.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Türk Dil Kurumu: Büyük Türkçe Sözlük Erişim: 17 Haziran 2011
  2. ^ Dil Derneği: Türkçe Sözlük'te "gey" Erişim: 17 Haziran 2011
  3. ^ a b c d "Gey." Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press, 2003.
  4. ^ gay Dictionary.reference.com. Erişim: 17 Haziran 2011
  5. ^ "Lezbiyen." Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press, 2003.
  6. ^ Murat Bardakçı (27 Ağustos 2006). "’Gay’ler eskiden esnaftan sayılır ve padişahın huzurunda yapılan resmigeçitlere bile katılırlardı". Hürriyet. http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/4985167.asp?yazarid=28. Erişim tarihi: 4 Haziran 2013. 
  7. ^ Michael Foucault, Cinselliğin Tarihi, KENDİ, Warszawa 2000, s. 45, ISBN 83-07-02771-3
  8. ^ Dil Sözlüğü: NNN., "gey" nedir Erişim tarihi: 4-6-2013
  9. ^ Çağıl M. Kasapoğlu (11 Aralık 2011). "Eşcinsel diplomasisi dönemi". Radikal. http://www.radikal.com.tr/dunya/escinsel_diplomasisi_donemi-1072154. Erişim tarihi: 4 Haziran 2013. 
  10. ^ Halil Konduk (25 Mayıs 2013, 2:00). "'Gay' kelimesi hakaret sayılmamalıdır". Radikal. http://www.radikal.com.tr/blog/gay_kelimesi_hakaret_sayilmamalidir-1134862. Erişim tarihi: 4 Haziran 2013. 
  11. ^ "ATV'den şoke eden 'gay' sansürü". Milliyet. 30 Eylül 2011, 16:58. http://gundem.milliyet.com.tr/atv-den-soke-eden-gay-sansuru/gundem/gundemdetay/30.09.2011/1445139/default.htm. Erişim tarihi: 4 Haziran 2013. 
  12. ^ Elif Korap. "Türkiye'de üçüncü cinsin durumu; Eşcinsellik genetik olabilir!". Milliyet. http://www.milliyet.com.tr/content/dosya/escinsel/escinsel02.html. Erişim tarihi: 4 Haziran 2013. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Vikisözlük'te Gey ile ilgili kelime açıklaması bulunmaktadır.