Güroymak
 |
Bu maddedeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir. Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına bakabilirsiniz. Maddeye uygun biçimde kaynaklar ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
| Güroymak | |
| — İlçe — | |
 |
|
 |
|
| Koordinatlar: 38°34′37″N 42°1′16″E / 38.57694°N 42.02111°E | |
| Ülke | Türkiye |
|---|---|
| İl | Bitlis |
| Coğrafi bölge | Doğu Anadolu |
| Yönetim | |
| - Kaymakam | Turan Yılmaz |
| - Belediye başkanı | Mehmet Emin Özkan |
| Yüz ölçümü | |
| - Toplam | 650 km2 (251 mi2) |
| Rakım | 1,320 m (4 ft) |
| Nüfus (2012)[1] | |
| - Toplam | 45,436 |
| - Kır | 23,927 |
| - Şehir | 21,509 |
| Zaman dilimi | DAZD (+2) |
| - Yaz (YSU) | DAYZD (+3) |
| Posta kodu | 13800 |
| İl alan kodu | 434 |
| İl plaka kodu | 13 |
| Web sitesi: http://www.guroymak.bel.tr | |
Güroymak (aslı Ermenice Norşén Նորշէն "yeniköy", Kürtçe: Norşîn), Bitlis ilinin bir ilçesidir.
Konu başlıkları |
Coğrafya [değiştir]
Güroymak, Doğu Anadolu Bölgesinde Yukarı Murat havzasının doğusuyla Van Gölü’nün batısında Muş Ovası’nın doğu ucunda, Doğu-Batı istikametinde uzanan iki dağ sırasının arasında ovada bulunan bir alan içinde yer almaktadır. İlçenin doğusunda yer alan Nemrut Dağı-Krater Gölü ve etekleri özellikle batıya doğru uzanarak İlçenin kuzeyini çevirir. Güneyde Yer alan Kilhar Dağı ise Doğu Torosların uzantısı olup, İlçenin batısına doğru hafif bir eğimle ovaya uzanır.
Güroymak İklim yapısı genelde Bitlis İlinin Akdeniz kara iklimi geçiş özelliğine benzemekle beraber önemli değişiklikler gösterir. Kışları ve baharları özellikle yoğun sis nedeniyle güneşli gün sayısı azdır. İlçenin doğusundaki Rahva düzlüğü doğal bir rüzgar koridoru olduğu için büyük tipi ve fırtınalara sahne olur. Kışlar soğuk ve yoğun kar yağışlı baharlar ise yağmurlu geçer. Yazlar kısa ve ılık bir özellik gösterir. İlçenin yüksek yerlerinde yetişen meşe ve kavak ağaçları tahrip edilip kesildiğinden dağlık arazisi çıplak, seyrek çalılarla kaplı otlaklıklar niteliğindedir. Ovadaki eski ormanlar tahrip olmuş yerinde sellerle kaplı bozkır mahiyetinde bir arazi yapısı ortaya çıkmıştır. İlçenin deniz seviyesinden yüksekliği 1320 metre, köyler ile birlikte yüz ölçümü 650 km2 dir.
Tarih [değiştir]
İlçenin bulunduğu topraklar tarih boyunca Muş Ovası ile aynı siyasi kaderi paylaşmış, 4. ila 9. yüzyıllarda Mamigonyan Ermeni beyliğine, 825-967 yılları arasında Bagratuni Ermeni krallığına tabi olmuş, 967 yılında Bizans egemenliğine girdikten kısa bir süre sonra Diyarbakır merkezli Mervani Kürt emirlerine boyun eğmiştir. Türk istilalarından sonra bir müddet Ahlat'ta hüküm süren Dilmaçoğlu ve Sökmenli beyliklerine boyun eğen Norşin, daha sonra Bitlis'teki Şerefhanoğlu Kürt beylerinin egemenliği altında kalmıştır. Bu süreçte ilçe ve çevresinin Ermeni olan eski nüfusunun peyderpey Kürtleştiği anlaşılmaktadır. 20. yüzyıl başlarında Norşin ve çevre köylerinin halkı yaklaşık üçte bir oranında Ermeni ve üçte iki oranında Kürt idi.
Norşin kasabası 1926 yılında "Çukur" adı verilen nahiyenin merkezi olmuştur. 1960 tarihinde İçişleri Bakanlığı bürokrasisinin uygun gördüğü Güroymak adını kazanan kasaba, 04.07.1987 gün ve 19507 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 3392 sayılı kanunla ilçe statüsü kazanmıştır. Kasaba nüfusunun tamamı Kürtçe (Kurmanci) konuşur.
Eğitim [değiştir]
Güroymak'ta her yeni bir günde eğitimin daha gelişip canlandığını söylemek mümkündür. Eski yıllara oranla son zamanlarda üniversite ve yüksekokul mezununun arttığını, bununla beraber yerli eğitimci ve memur sayısında artış görülmektedir. Her geçen gün tıp,hukuk, eğitim fakültesi mezunu artmaktadır. Ayrıca onlarca öğrencinin şehir dışında eğitimini tamamlamaya çalıştığını söylemek mümkün. Yakın zaman içerisinde bu oranın dahada artacağı, ilçemizin son yıllarda eğitim açısından gösterdiği performansından farkedilmektedir.İlçede 2 yıldan beridir Anadolu lisesi bulunmaktadır.[kaynak belirtilmeli]
İsim [değiştir]
1987'de ilçenin adı Güroymak olarak değiştirilmiştir.[2] Nakşibendi tarikatıyla da ilgili olan Norşin, köken itibariyle, Ermenice bir sözcüktür. Nor-Şen/Şin-Yeni-Köy anlamına gelmektedir.[3]
Yerli halk arasında "Güroymak" adı kullanılmamakta, Norşin adı tercih edilmektedir.
11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, 2009 Ağustos ayındaki ziyareti sırasında ilçeden Norşîn olarak bahsetti. Bu durum olumlu ve olumsuz birçok tepki aldı.[4] Olmusuz tepkilerden birini ortaya koyan MHP Mersin milletvekili Behiç Çelik, Bitlis'in Güroymak ilçesi'ne bir grup bölücünün "Norşin" dediğini ileri sürdü.[5] Olumlu tepkilerden biri de Güroymak'ın DTP'li belediye başkanı Mehmet Emin Özkan'dan geldi.[6]
Nüfus [değiştir]
| Yıllara göre ilçe nüfus verileri | |||
|---|---|---|---|
| Yıllar | Merkez | Köyler | Toplam |
| 2007 | 19.787 | 22.598 | 42.385 |
| 2000 | 22521 | 25597 | 48118 |
| 1997 | |||
| 1990 | 16613 | 20417 | 37030 |
| 1985 | |||
| 1980 | |||
| 1975 | |||
| 1970 | |||
| 1965 | |||
| 1960 | |||
Kaynakça [değiştir]
- ^ "Türkiye İstatistik Kurumu 2012 genel nüfus sayımı verileri". 13 Şubat 2013 tarihinde erişildi.
- ^ "Norşin 1987'de Güroymak oldu". GazeteVatan. 10 Ağustos 2009. http://haber.gazetevatan.com/haberdetay.asp?tarih=09.08.2009&Newsid=253004&Categoryid=1. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2009.
- ^ "Kürt Açılımı ve Norşin Gerçeği". BlogMilliyet.com. 14 Ağustos 2009. http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=197116. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2009.
- ^ "Erdoğan: Atatürk de Norşin diyor!". NTVMSNBC. 12 Ağustos 2009. http://www.ntvmsnbc.com/id/24990905/. Erişim tarihi: 12 Ağustos 2009.
- ^ "Güroymak'a bölücüler 'Norşin' der". GazeteVatan. http://www.cnnturk.com/2009/turkiye/08/12/mhpli.celik.guroymaka.boluculer.norsin.der/538996.0/. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2009.
- ^ "Güroymak'ta ‘Norşin’ heyecanı". Milliyet.com. 11 Ağustos 2009. http://www.milliyet.com.tr/Siyaset/HaberDetay.aspx?aType=HaberDetay&ArticleID=1127073&Date=13.08.2009&Kategori=siyaset&b=Guroymakta%20Norsin%20heyecani. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2009.
Dış bağlantılar [değiştir]
|
||||||||
|
||||||||
 |
İlçe ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
