Göktürkçe
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Göktürkçe ya da Köktürkçe, Türkçenin bilinen ve yazılı metinleri ele geçirilebilen en eski dönemine verilen isimdir.
Göktürkçe, genel olarak Orhon ve Yenisey Yazıtları'nın yazıldığı dil için kullanılmaktadır. Göktürkçe, M.S. 7. yüzyılda Moğolistan'da yaşayan Göktürkler'in (Tukyular da denir) konuşup yazdığı dildir. Göktürkçe yazılı belgeler 2. Göktürk Devleti döneminden kaldığından Göktürkçe kağanlığın resmî dili hâlinde olmuştur.
Göktürk alfabesinin kökeni konusunda değişik görüşler ileri sunulmuştur. Kimi Türkolog ve dil bilimciler bu alfabenin "Run" harflerinden ya da Likya, Hitit alfabelerinden türetildiği görüşünü savunmuşlardır. Bazı diğer bilim adamları da Türk damgalarından doğduğu görüşünün benimsemişlerdir.
Göktürk yazıtlarındaki harfleri çözmeyi başaran bilgin, Danimarkalı Vilhelm Thomsen'dir.
Göktürkçede 38 harf vardır. Bunlardan dördü ünlü, otuz dördü de ünsüzdür. Üç tane de harf bileşiği vardır: lt, nç ve nt. Göktürkçede harfler birbirlerine bitişik yazılmamışlardır; kelimeler, aralarına üst üste iki nokta (:) konularak ayrılmıştır. Sözcük başında ve içinde de ünlüler yazılmamıştır. Buna karşılık sözcük sonundaki ünlüler daima belirtilmiştir.
Bugün Türk lehçelerinin hemen hepsinde görülen nitelikler (sözcükler, ekler, sözdizimi vb.) Göktürkçeye kadar dayanmaktadır. Dil örnekleri klasik eski Türkçe kültürü (Göktürk 6/7/8yy. ile Orhun yazıtları) ve Türkiye Türkçesi kültürü
| Göktürk Türkçesi |
|---|
| Üze tengi basmasar, asra yir telinmeser, Türk budun ilingin terürgün kim atardı? |
| Türkiye Türkçesi |
| Üstten gök çökmese, alttan yer delinmese, Türk ilinin töresini kim bozabilir? |
| Türkçe | Kazakça | Göktürkçe | Kaşkayca | Kırımçakça | İngilizce |
| Bir | Bir | Bir | Bir | Bir | One |
| İki | Yeki | İki | İki | Eki | Two |
| Üç | Üş | Üç | Üç | Üç | Three |
| Dört | Tört | Tört | Dört | Dort | Four |
| Beş | Bes | Biş | Beş | Beş | Five |
| Altı | Altı | Altı | Altı | Altı | Six |
| Yedi | Jeti | Yidi | Yedi | Yedi | Seven |
| Sekiz | Segiz | Sekiz | Sekiz | Sekiz | Eight |
| Dokuz | Toğız | Tokuz | Dokuz | Tokuz | Nine |
| On | On | On | On | On | Ten |
[değiştir] Ayrıca bakınız
 |
Dil ile ilgili bu madde bir taslaktır. İçeriğini geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
