Fildişi Sahili
Vikipedi, özgür ansiklopedi
| République de Côte d'Ivoire Fildişi Sahili Cumhuriyeti |
|||
|
|||
| Slogan: Union - Discipline - Travail | |||
| Milli Marş: L'Abidjanaise | |||
| Başkent | Yamoussoukro(resmi) Abican(de facto) {{{latd}}}°{{{latm}}}′ {{{latNS}}} {{{longd}}}°{{{longm}}}′ {{{longEW}}} |
||
|---|---|---|---|
| En Büyük Şehir | Abican | ||
| Resmi Dil | Fransızca | ||
| Yönetim | Cumhuriyet | ||
| - Başkan | Laurent Gbagbo | ||
| - Başbakan | Guillaume Soro | ||
| Bağımsızlık | Fransa'dan | ||
| Toplam | 322,460 km² (68.) | ||
| - Su (%) | 1.4% | ||
| Nüfus | |||
| - 2006 tahmini. | 17,654,843 (57.) | ||
| - 1988 tahmini | 10,815,694 | ||
| - Yoğunluk | 56/km² (141.) | ||
| İGE (2007) | |||
| Para Birimi | CFA Frankı | ||
| Saat Dilimi | UTC (+0) | ||
| İnternet alan adı | .ci | ||
| Telefon Kodu | +225 |
||
Fildişi Sahili Cumhuriyeti ya da Fildişi Kıyısı Cumhuriyeti, kısaca Fildişi Sahili ya da Fildişi Kıyısı (Fransızca: Côte d'Ivoire), Batı Afrika'da yer alan bağımsız bir ülkedir. Devlet, adının diğer dillerde çevrilmeden Fransızca hâliyle kullanılmasını istemektedir. Liberya, Gine, Mali, Burkina Faso ve Gana ile komşu olan ülkenin nüfusu 18 milyon civarındadır.
Bölgenin en gelişmiş ülkesi olarak bilinen Fildişi Sahili kakao üretiminde dünya lideridir. Diğer önemli ürünleri kahve, kauçuk, petrol, ton balığı ve ananastır. Batı Afrika ekonomisine etkisinden ötürü başta Fransa ve son yıllarda da Amerika Birleşik Devletleri bu ülkenin politik problemlerini yakından izlemektedirler.
Fildişi Sahili, 1960 yılında bağımsızlığına kavuşmuştur. Ülkeye bağımsızlığını kazandıran Félix Houphouët-Boigny 1983 yılında, doğum yeri olan Yamoussoukro'yu başkent ilan etmiştir. Félix Houphouët-Boigny buraya dünyanın en büyük bazilikasını inşa ettirdi (the Basilica of Our Lady of Peace of Yamoussoukro). Bu bazilika Vatikan'daki bazilikadan yedi kat daha büyüktür.
Konu başlıkları |
[değiştir] Demografi
Fildişi Sahili'nin resmi dili Fransızca'dır. Bundan yanısıra konuşulan 60 yerel lehçeden en yaygını Dioula lehçesidir.
2001 yılı tahminlerine göre ülke nüfusunun %35-40'ını Müslümanlar, %20-30'unu Hristiyanlar ve geri kalan %25-40'ını yerel dinlere inanlar oluşturur.[1] Ayrıca, ülkede çalışan yabancı uyruklu işçilerin %70'i Müslüman ve %20'si de Hristiyan'dır.[1]
| Ülkedeki etnik grupların oranı | |
|---|---|
| Akanlar | %42.1 |
| Voltaikler (Gur) | %17.6 |
| Kuzey Mandlılar | %16.5 |
| Kroular | %11 |
| Güney Mandlılar | %10 |
| Diğerleri | %2.8 |
[değiştir] Yönetim
Fildişi Sahili'nin yönetim biçimi cumhuriyettir. 7 Ağustos 1960'da Fransa'dan bağımsızlığını ilan ettikten sonra ülkede çok partili başkanlık sistemi başlamıştır. 26 Ekim 2000'den bu yana cumhurbaşkanlığı Laurent Gbagbo ve 4 Nisan 2007'den beri başbakanlık görevini Guillaume Soro sürdürmektedir.
Vatandaşların Demokrat Birlik Partisi (UDCY), Fildişi Sahili Demokrat Partisi-Afrika Demokratlar Topluluğu (PDCI-RDA), Fildişi Sahili Halk Cephesi (FPI), Cumhuriyetçiler Topluluğu (RDR) ve Fildişi Sahili'nde Demokrasi ve Barış Topluluğu (UDPCI) ülkede siyasi faaliyet gösteren partiler arasında yer alır.
1983'den beri başkenti Yamoussoukro olmasına rağmen, Abidjan kenti ülkenin ticari ve idari merkezi olmaya devam etmektedir.[1]
Fildişi Sahili Anayasası 23 Temmuz 2000 tarihinde yapılan referandumda kabul edildikten sonra yürürlüğe girmiştir.
[değiştir] Ekonomi
Tarım sektöründe üretilen ürünlerin en önde gelenleri kahve, kakao tanesi, muz, palmiye çekirdeği, mısır, pirinç, manyoka (tapyoka), tatlı patates, şeker, pamuk, kauçuk ve kerestedir.
Günde 32,900 varil petrol üreten Fildişi Sahili'nin toplam 220 milyon varil petrol rezervine sahip olduğu tahmin edilmektedir.[1]
Kentlerde işsizlik oranı %13 civarındayken, 6.738 milyonluk işgücünün %68'i geçimini tarımla sağlamaktadır.[1]
| 2006 yılında yapılan ihracat oranı | |
|---|---|
| Fransa | %18.3 |
| Hollanda | %9.7 |
| Amerika Birleşik Devletleri | %9.1 |
| Nijerya | %7.2 |
| Almanya | %4.2 |
[değiştir] Coğrafya
[değiştir] Doğal kaynaklar
Ülkenin en ömenli doğal kaynakları petrol, doğal gaz, elmas, mangan, demir cevheri, kobalt, boksit, bakır, altın, nikel, tantal, silisli toprak, kil, kakao, kahve, palmiye yağı ve hidrolik enerjidir.
[değiştir] Çevre sorunları
Bir zamanlar Batı Afrika'nın en geniş ormanlarına sahip olan Fildişi Sahili'nde kereste üretimini karşılamak için ormanlık alanlar ağır tahribe uğramaktadır. Ayrıca sanayi, tarım ve kanalizasyon sistemlerinden kaynaklanan atıklar ülkede su kirliliğine yol açmaktadır.
[değiştir] Bölgeler
Fildişi Sahili 19 bölgeye (régions) ayrılmaktadır:
Bu bölgeler ayrıca 58 şubeye (départements) ayrılır.
[değiştir] Ulaşım
Ülke genelinde inşa edilmiş olan 35 havaalanının 7 tanesi asfalt pistlere sahiptir.
[değiştir] Askeriye
Fildişi Sahili Savunma ve Güvenlik Güçleri (FDSC) kara, hava ve deniz kuvvetlerine sahiptir.
18 yaşını dolduran erkekler 18 ay süren zorunlu askerlik için göreve alınırlar.
[değiştir] Galeri
|
Geceleri Abican |
Nehir suyunda çamaşır yıkayan Abicanlılar |
Fildişi Sahili'nin ilk cumhurbaşkanı Félix Houphouët-Boigny, ABD Başkanı John F. Kennedy ve eşleri (1962) |
|
|
Burkina Faso'nun Bobo-Dioulasso kentinden Abican'a doğru yol alan bir tren |
2006 FIFA Dünya Kupası'nda Sırbistan'a karşı oynayan Fildişi Sahili Millî Futbol Takımı'nın penaltı vuruşu |
[değiştir] Ayrıca bakınız
[değiştir] Dış bağlantılar
[değiştir] Notlar
Angola · Batı Sahra · Benin · Botsvana · Burkina Faso · Burundi · Cezayir · Cibuti · Çad · Demokratik Kongo Cumhuriyeti · Ekvator Ginesi · Eritre · Etiyopya · Fildişi Sahili · Gabon · Gambiya · Gana · Gine · Gine Bissau · Güney Afrika · Kamerun · Kenya · Komor · Kongo Cumhuriyeti · Lesoto · Liberya · Libya · Madagaskar · Malavi · Mali · Mauritius · Mısır · Moritanya · Mozambik · Namibya · Nijer · Nijerya · Orta Afrika Cumhuriyeti · Ruanda · Sao Tome ve Principe · Senegal · Seyşeller · Sierra Leone · Somali · Sudan · Svaziland · Tanzanya · Togo · Tunus · Uganda · Yeşilburun · Zambiya · Zimbabve
Gözlemci Ülkeler: Bosna-Hersek · Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti · Rusya · Tayland
Gözlemci Örgütler: Afrika Birliği · Arap Birliği · Bağlantısızlar Hareketi · Birleşmiş Milletler · Ekonomik İşbirliği Örgütü

