Fikriye

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Mustafa Kemal ve Fikriye
Fikriye

Fikriye Hanım (d. 1887, Yenişehr-i Fener - ö. 31 Mayıs 1924, Ankara), Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım'ın ikinci eşi Ragıp Bey'in kardeşi Memduh Hayrettin Bey ile Vasfiye Hanım'ın kızıdır.[1][2] Fransızca ve Yunanca biliyor, ud ve piyano çalıyordu. Fikriye Hanım'ın yeğeni Abbas Hayri Özdinçer başta olmak üzere akrabalarıyla mülakat etmiş ve bunu duymuştur.

1923 yılına değin Çankaya Köşkü'nde Mustafa Kemal'e yardımlarda bulundu. Narin olan ve hastalıklara karşı dayanıklı olmayan yapısı, eğitimini de engellemiş, Fikriye’nin ruh yapısını ve geleceğe dönük planlarını etkilemiştir. Ciğerlerinden rahatsızlandığı için Münih'e gitmek zorunda kalmıştır. Mustafa Kemal'e âşık olan Fikriye Hanım, Mustafa Kemal'in Latife Hanım'la evliliğini öğrenince Türkiye'ye geri dönmüştür. İlk işi köşke gitmek olmuştur. Ancak Latife Hanım onun geldigini görünce Mustafa Kemal Atatürk'e haber vermeden yavere emir verir ve köşkten yaka paça attırır.

Tam olarak nasıl öldüğü bilinmemektedir. Çankaya Köşkü'nün önünde intihar ettiği iddia edilirken tabancayla vurulduğu da söylenmektedir. Fikriye Hanım'ın ölümünün Atatürk ile Latife Hanım'ın evliliğini etkilediği düşünülür. Şeceresinde ölüm tarihi 31 Mayıs 1924 olarak yazılmıştır, lâkin vurulduğu ya da kendini vurduğu tarih 23 Mayıs olarak bilinir. Hıfzı Topuz'un belgelere dayandırarak yazdığı Gazi ve Fikriye romanında ise Fikriye Hanım'ın intihara teşebbüs ettiği tarihten öldüğü tarihe kadar hastanede tedavi altında kaldığı, kurşun yarasıyla değil, kurşunun açtığı yaranın enfeksiyon kapması ve tam iyileşmeyen verem hastalığının iyice azması nedeniyle öldüğü yazılmaktadır. Yine aynı esere göre Atatürk, Fikriye Hanım'ın Köşk'e yerleşmesinin yarattığı dedikoduları önlemek için Fikriye Hanım'la sessizce ve gizlice evlenmiş, hatta nikahlarını da dönemin Şer'iye ve Evkaf Vekili, Cumhuriyet döneminin ilk Diyanet İşleri Başkanlarından Mustafa Fehmi Gerçeker kıymıştır.[kaynak belirtilmeli]

Araştırmacı Eriş Ülger, Ata'nın yaveri Salih Bozok'un anılarına dayanarak mezar yerinin Kuğulu Park'ta olduğunu söylemektedir. Fikriye Hanım kitabının yazarı Fatih Bayhan ise Fikriye Hanım'ın bugün üzerinde bankaların bulunduğu Ankara'nın Ulus semtindeki eski mezarlıkta yatmakta olduğunu belirtmiştir. Can Dündar ise bugün Ankara Etnografya Müzesi'nde Mustafa Kemal Atatürk'ün at üzerinde dev bir heykelinin yükseldiği yere defnedildiğini yazmıştır.[3]

Not[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Öteden beri Ragıp Beyin kardeşi Albay Hüsamettin Bey'in kızı olma tezi yaygın olup yerleşti. Ancak yakınlarının hiç biri bu tezi kabul etmediler.
  2. ^ Milli Mücadelede Atatürk Konutu ve Demiryolları Müzesinde Fikriye Hanımın odasındaki aile soyağcını ndan not aldığını söyleyen Mahiye Morgül'e göre [1], Konya Karamanoğulları soyundan Lalotlar (Latince Lalot: elibol) lakaplı aileden Hayrullah Bey, Fikriye Hanım'ın babasıdır. Baba tarafından akrabaları: Selma Sultan, Prens Hayri, Prenses Kenize Murad, Kotmara Mihracesi Sajid Han ve emekli Büyükelçi Rauf Hayri (Hatice Sultan’ın eşi). Amcası Mehmet Hayri Bey'in eşi Belkıs Hanım, sadrazam Tevfik Paşa'nın kız kardeşidir. Osmanoğlu Hanedanı'ndan aileye katılanlar: Hatice Sultan ve Fehime Sultan'dır. Anne tarafından akrabaları: dedeleri Ömer bey Kafkasyalı Çapanoğulları'ndan Kafkasya kökenli, Çapan ve Karslı, Ahıskalı, Kafkaslı soyadlı aileler. Kemal Çapan, Merzuka Çapan, Gültekin Çapan, Türkân Çapan. Karslı Mühürdaroğulları'ndan Ziynet Hanım, Emel Kafkaslı, Gülsev Kafkaslı, M. Nazif Kafkaslı, Serkan Kafkaslı, Seda Kafkaslı.
  3. ^ Can Dündar, 'Fikriye!...', Göldegekiler, İmge Kitabevi, Haziran 1995, ISBN 979-975-533-118-7, s. 43.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Hakkında yazılan kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Şemsi Belli, Fikriye, Bilgi Yayınevi, Ankara, 1995.
  • İsmet Bozdağ, Atatürk'ün başyaveri Salih Bozok anlatıyor: Latife ve Fikriye iki aşk arasında Atatürk, Truva Yayınları, İstanbul, 2005.
  • Oğuz Akay, Gazi Fikriye İle Neden Evlenmedi Latife İle Neden Evlendi, Truva Yayınları, İstanbul, 2005.
  • Halil İbrahim Özcan, Çankaya'nın Duvaksız Gelini Fikriye, Nokta Yayınları, İstanbul, 2007.
  • Fatih Bayhan, Fikriye Hanım, Pegasus Yayınları, İstanbul, 2008.
  • Nesrin Aydemir, "İki Aşk Arasında Atatürk", Nokta Yayınları, İstanbul, 2008.
  • Hıfzı Topuz, "Gazi ve Fikriye", Remzi Kitabevi, İstanbul, 2003

Wikimedia Commons'ta Fikriye ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.