Fiat lux

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Fiat lux veya Işık olsun, Eski Ahit'e göre Tanrı tarafından ışığın yaratılışını tanımlayan Latince cümle. Aslında Eski Ahit'in Yaratılış bölümünün başında geçen bu ifade Yunanca γενηθήτω φώς (genēthētō phōs)'un adaptasyonudur ki bu Yunanca ifadenin kendisi İbranice aslı יְהִי אוֹר (yhiy 'owr)'dan gelmektedir. İngilizce'de Let there be light olarak geçer ve bu dilde çok ünlü bir deyiş haline gelmiştir; özellikle de Kral James İncili üçüncü dizesinde var olduğu için.

Bu ifadenin bulunduğu kısım da, Eski Ahit'teki Yaratılış'ın ilk bölümünün üçüncü dizesidir, Türkçe meâli şöyledir:

Yar.1: 1 Başlangıçta Tanrı göğü ve yeri yarattı.
Yar.1: 2 Yer boştu, yeryüzü şekilleri yoktu; engin karanlıklarla kaplıydı. Tanrı'nın Ruhu suların üzerinde dalgalanıyordu.
Yar.1: 3 Tanrı, "Işık ol" dedi ve ışık oldu.
Yar.1: 4 Tanrı ışığın iyi olduğunu gördü ve onu karanlıktan ayırdı.

Aynı parçanın Latince'si ise şöyledir:

1: 1 In principio creavit Deus caelum et terram.
1: 2 Terra autem erat inanis et vacua, et tenebrae super faciem abyssi, et spiritus Dei ferebatur super aquas.
1: 3 Dixitque Deus: “Fiat lux”. Et facta est lux.
1: 4 Et vidit Deus lucem quod esset bona et divisit Deus lucem ac tenebras.

Latince Vulgata İncili'nden Latince fiat lux direkt olarak "Işık olsun" şeklinde çevrilmiştir. Dizenin tamamı "Dixitque Deus: 'Fiat lux'. Et facta est lux" (yani "Tanrı, 'Işık olsun' diye buyurdu ve ışık oldu") Yunanca "και είπεν ο Θεός γενηθήτω φως και εγένετο φως" (kai eipen o Theos genēthētō phōs kai egeneto phōs)'dan ki bu da İbranice "וַיֹּאמֶר אֱלֹהִים, יְהִי אוֹר; וַיְהִי-אוֹר" (wayo'mer 'Elohiym yhiy 'owr wayhiy 'owr)dandır.

Fiat lux ibaresinin daha yalın bir çevirisi "ışık yapılsın" veya "ışık yaratılsın" şeklinde olurdu zira fiat, facere yani yapmak, yaratmak fiilinin, edilgen halidir. Bu nedenle orijinal Yunanca ve İbranice metnin Latinceye çevrilmesinde lux sit ("ışık var olsun") de zaman zaman kullanılmıştır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]